Page 52 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

36
กรรมสิทธิ์ ในที่ไร่ไม่ถาวร ถ้ าไม่ทําประโยชน์คนอื่นสามารถเข้ าไปทําประโยชน์ได้ ระบบแรงงานมี
การลงแขก วิธีการทํานาทํ าไร่เป็ นแบบดั ้ งเดิม ปั จจัยที่ทําให้ เกิดการเปลี่ยนแปลงมี 5 ประการ คือ
การเพิ่มประชากร ภาวะนํ ้ าท่ วมที่นาบ่อยๆ อํานาจรัฐ การคมนาคมที่ สะดวกขึ ้ น และการนําพืช
เศรษฐกิจ คือ ปอและมันสําปะหลังเข้ ามาปลูก ซึ่งปั จจัยประการหลังมีความสําคัญที่ สุด ปั จจัยอื่น
เป็ นปั จจัยเสริมกล่าวคือ ทํ าให้ เกิดการผลิตเพื่อยังชีพและขาย เปลี่ยนวิถีชี วิตของชาวบ้ านให้ ต้ อง
มาพึ่งพาตลาด ภายนอกเป็ นอย่ างมาก ทําให้ มีการใช้ ที่ดินเพิ่มขึ ้ น 30 – 60 เท่า ระบบลงแขกค่อยๆ
ลดลงระบบจ้ างกันเข้ ามาแทนที่ เทคโนโลยีทางการเกษตรเข้ ามาแทนการผลิตแบบดั ้ งเดิม คนที่มี
ฐานะดีบางตระกูลได้หันมาทํ าการค้ าทั ้ งค้าปลี กในหมู่บ้ าน ค้าพืชไร่ และค้ านํ ้ ามัน ตลอดจนสะสม
ที่ดินทําให้ ช่องว่างระหว่างกลุ่มคนฐานะดีกับคนจนห่างออกไปทุกที ด้านการเมือง แต่เดิมผู้ ใหญ่บ้ าน
เป็ นตัวแทนของชาวบ้ านและมีบทบาทใน “การพัฒนาน้ อย” ปั จจัยที่ทําให้ เกิดการเปลี่ยนแปลงมากที่สุด
คือ การเข้ ามาของโครงการเงินผันทําให้ บทบาทของผู้ ใหญ่บ้ านในการพัฒนาเพิ่มขึ ้ นเป็ นอย่างมาก
และทําให้ ผู้ ใหญ่ บ้ านกลายเป็ นตัวแทนของรั ฐมากกว่าเป็ นตัวแทนของชาวบ้ าน และยังทํ าให้
ผู้ใหญ่บ้ านบางคนเข้ าไปพัวพันกับ “เงิ น” และ “การคอร์ รัปชั่น”
ทางด้ านสังคมและวัฒนธรรม ระบบเครื อญาติซึ่ งมีการพึ่งพากันมากค่อยๆ เปลี่ยนเป็ น
พึ่งพากันน้ อยลง ปัจจัยที่ ทําให้ เกิดการเปลี่ยนแปลงเกิดจากการนํ าพืชเศรษฐกิจเข้ ามาปลูกและ
นโยบายขยายสินเชื่ อภาคเกษตร โดยผ่านธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร แต่
ความสัมพันธ์ ในครอบครั วและการยึดมั่นในประเพณี และความเชื่ อมีการเปลี่ ยนแปลงน้อยมาก
การแพร่กระจายทางวัฒนธรรมของสังคมเมืองและสื่อมวลชนทํ าให้ หมู่บ้ านรับเอาความทันสมัย
รวมไปถึงพฤติกรรมการรักษาโรค ค่านิยมเรี ยนสูงๆ การบันเทิงแบบคนเมือง
ด้ านผลกระทบการเปลี่ยนแปลงที่สําคัญ 2 ประการคือ ประการแรก ได้ แก่
1. รายจ่ายและหนี ้ สินที่สูงขึ ้ น ซึ่งเป็ นผลมาจาก
1.1 แหล่งอาหารตามธรรมชาติถูกทําลายลงหลังจากเข้ ามาของพืชเศรษฐกิจ
1.2 การใช้ เทคโนโลยีทางการเกษตร
1.3 การรับความทันสมัยโดยเครื่องใช้ ไฟฟ้ าในบ้ าน
2. ปั ญหาสังคมโดยเฉพาะการพนันได้ เพิ่มขึ ้ นมากในระยะหลั ง เพราะปั ญหา
ความยากจนและภาวะที่ต้ องเผชิญกั บความเสี่ยงจากราคาตลาดโลก ดินฟ้ าอากาศ ซึ่งไม่แน่นอน
และไม่อาจพึ่ง รัฐบาลได้