Page 41 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

25
4. แนวความคิดและทฤษฏีเกี่ยวกับการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวั ฒนธรรม
การดํ าเนินชี วิตของชุมชนจะมี การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมอย่าง
ต่อเนื่อง ซึ่งมีนักวิชาการหลายท่านได้ กล่าวถึงดังนี ้
สุรชัย หวันแก้ ว (2538: 156) การเปลี่ ยนแปลงทางสังคม (Social Change)
หมายถึ ง การที่ระบบสังคม กระบวนการแบบอย่าง หรือรูปแบบทางสังคม เช่น ขนบธรรมเนียม
ประเพณี ระบบครอบครัว ระบบการปกครอง ได้ เปลี่ยนแปลงไปไม่ว่าจะเป็ นด้ านใดก็ตาม การเปลี่ยนแปลง
ทางสังคมนี ้ อาจเป็ นไปในทางก้ าวหน้ าหรือถดถอย เป็ นไปอย่างถาวรหรือชั่วคราว โดยวางแผนให้
เป็ นไป หรื อเป็ นไปเอง และที่เป็ นประโยชน์หรื อให้โทษก็ได้ ทั ้ งสิ ้ น
มอร์ แกน (Morgan อ้ างถึงใน บุ ญเดิม พันรอบ, 2528: 52) ได้กล่ าวถึง
การวิวัฒนาการของสังคมและวัฒนธรรม ไว้ 3 ขั ้ นตอน คื อ
1. สังคมป่ า (Savagery) คือสังคมมนุษย์ไม่สามารถผลิ ตอาหารและเครื่องยังชีพเองได้
ต้ องพึ่งพิงสิ่งที่ธรรมชาติผลิตไว้ให้ เรียกว่ายุคที่ มนุษย์เก็บรวบรวมอาหาร (Food gathering)
2. สังคมบ้ าน (Barbarism) เป็ นสังคมที่มนุษย์ มีอัตราการเพิ่มขึ ้ นอย่างมากจน
ธรรมชาติไม่สามารถผลิตอาหารและเครื่ องยังชีพได้ พอเพียง ในที่ สุดมนุษย์ ก็สามารถแก้ ปั ญหา
ด้ วยการนําพื ชและสัตว์ป่ ามาบํารุง เลี ้ ยงคัดเลือกพันธ์ (Domestication) เรี ยกว่า ยุ คที่มนุษย์ผลิตอาหาร
(Food production)
3. สังคมเมือง (Civilization) เป็ นยุคที่มนุษย์มีอัตราเพิ่มอย่างรวดเร็ว เนื่ องจาก
ลดอัตราการตายลงได้ ทําให้ มนุษย์ต้ องเปลี่ยนระบบการผลิตจากใช้ แรงงานมาใช้ เครื่องจักร
Kroeber (อ้ างถึงใน บุ ญเดิม พันรอบ, 2528: 52) ได้ พิจารณาวิวัฒนาการของ
อารยธรรมต่ างๆ ว่ามีขั ้ นความเจริ ญเป็ นระยะๆ จะมีช่วงของความสําเร็ จผลเป็ นระยะของการก้าวหน้ า
มากที่ สุด และจะลดลงซึ่งเป็ นระยะที่ มีความก้ าวหน้ าน้อยและเป็ นช่วงหยุดพักความเจริญเติบโต
ลักษณะนี ้ จะเกิดขึ ้ นเป็ นระยะๆ จนกระทั่งอารยธรรมดังกล่าวค่อยหายไป
วิวัฒนาการของกระบวนการเปลี่ยนแปลงของ Kroeber แบ่งออกเป็ น 5 ขั ้ น คื อ
1. การสร้ างสรรค์ (Innovative Combination) เป็ นขั ้ นที่มีการคิดประดิษฐ์ สิ่ง
ใหม่ๆ ต่างๆ ขึ ้ นมา หรือมีความคิดเห็นอย่างใหม่ และเริ่มนําเข้ ามาใช้ในสังคม
2. ความเจริ ญเติบโตของความคิดสร้ างสรรค์ ซึ่ งสั่ งสมกันมากเข้ า (Cumulative
Growth) คื อการที่คนในสังคมยอมรับเอาสิ่งประดิษฐ์ ใหม่ๆ หรื อความคิดเห็นอย่างใหม่นั ้ นเข้ ามา
ใช้ ในสังคมมากเข้า