Page 30 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

14
หนีเข้ าป่ า และมี ชาวกวยได้ ก่ อการกบฏขึ ้ น ดังเช่นกบฏเชี ยงแก้ ว พ.ศ.2334 ได้ เกิดเหตุในแขวงเขต
จําปาศักดิ์ และในเขตหัวเมืองต่างๆ ในอุบลราชธานี กบฏสาเกี ยดโง้ง พ.ศ.2363 เป็ นกบฏของข่า
ที่เกิดขึ ้ นในพื ้ นที่ลาวใต้ และบริ เวณอีสานใต้ ทางกรุงเทพฯ ได้ ให้ เจ้ าอนุวงศ์ ผู้ ครองเวียงจันทร์ ยก
ทัพไปปราบและได้ จับสาเกี ยดโง้ ง และชาวข่า (กวย) พร้ อมทั ้ งครอบครัวจํานวนมากส่งมากรุ งเทพฯ
พระบาทสมเด็ จพระพุทธเลิ ศหล้ านภาลั ย โปรดเกล้ าฯ ให้ จํ าสาเกียดโง้ งไว้ ตลอดชีวิต ส่วน
ครอบครั วกวยโปรดให้ เป็ นตะพุ่นหญ้ าช้ าง ตั ้ งบ้ านเรื อนที่ บางบอนธนบุรี กวยเคยมี จํ านวนถึง
300,000 คน ถูกลดจํานวนลงเหลือเพี ยงไม่กี่พัน เมื่อรั ฐไทยได้ เข้ าไปทําการจัดเก็ บภาษี ในบริเวณ
อีสานใต้ โดยมี การพัฒนาจัดเก็ บภาษี เป็ นควาย ซึ่งนอกเหนือจากภาษี ของคนป่ า เพื่อนํ าส่งไปยัง
กรุงเทพฯ เช่นปี พ.ศ.2402 ที่เมืองสุริ นทร์ ให้ จัดส่งควาย 61 ตัว เมืองรัตนบุรี 163 ตัว และกองพระ
ยาภัคดีชุ มพลเมืองชัยภูมิ 32 ตัว
การจัดเก็ บได้ ทวีเพิ่มความรุ นแรงขึ ้ น เมื่ อชาวกวยไม่มีสิ่ งของเป็ นส่วย
ให้ กับทางราชการ และพอถึ งปลายรัชกาลที่ ๔ ก็ เข้ารอบวิกฤตอีก คื อ กวย ไม่มีส่วยสิ่งของส่ง จึง
เอาตัวคนกวย ส่งส่วยแทน ล่วงมาถึงรัชกาลที่ ๕ ได้ เกิดกบฏผี บุญขึ ้ นใน พ.ศ.2444-2445 มีการต่ อสู้
ระหว่างฝ่ ายกบฏกับฝ่ ายรัฐบาลสะพือ (ปั จจุบันอยู่ ในอําเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี) หัวหน้ า
ฝ่ ายกบฏคือ องค์ ลูกน้องขององค์ แก้ ว หัวหน้ าพวกข่า (กวย) ในลาว องค์มั่ น มีชาวบ้ านเข้าด้ วย
หลายพันคน เมื่อปะทะกับกองกํ าลังประมาณ 100 คน ของกรมขุนสรรพสิทธิ ประสงค์ ข้ าหลวง
สํ าเร็จราชการอีสานในวันที่ 4 เม.ย. ค.ศ.1902 (พ.ศ.2445) ที่บ้ านสะพื อ
องค์มั่ นก็สั่งให้ พรรคพวกนั่งลง ภาวนาเอาบารมีบุ ญกุศลเป็ นที่พึ่ง จะ
แคล้ วคลาดจากกระสุนปื นใหญ่ ปรากฏว่าฝ่ ายผู้ มีบุญถูกกระสุนปื นใหญ่ตายนับร้ อย ที่ เหลือถูกจับ
หรื อแตกหนีไป เมื่อพิจารณา ถึงสาเหตุการเกิดกบฏ ถ้ ามองด้ านการปกครองรัฐบาลไทย ซึ่งนําเอา
อย่างประเทศอาณานิ คม คือ อังกฤษ ด้ านวัฒนธรรมไม่ เอาใจใส่ หรื อไม่สนใจกับรากฐานทาง
วัฒนธรรม ดั ้ งเดิ มที่ตนเข้าไปปกครอง ขณะเดี ยวกันก็ มีความพยายามที่จะกดดันวัฒนธรรมเดิม
ให้ อ่ อนด้อยลงพร้ อมกับการนําเอาวัฒนธรรมใหม่เข้ าไปแทน
ในแง่วัฒนธรรมทางการเมือง คือ การล้ มเลิกระบบกินเมือง การเก็ บภาษี
มีการเปลี่ยนเเปลง คือ การเก็บภาษี เป็ นตัวเงินที่เห็นได้ ชัดคื อการเก็บเงินค่าราชการ แต่เดิมรัฐบาล
ใช้ การเกณฑ์ เเรงงานเเละส่วย เมื่ อมีการปลดไพร่ รัฐบาลเองก็ ต้ องการเงินมากกว่ าเเรงงาน
ในปี พ.ศ.2439 รั ฐบาลให้ ทุกคนเสี ยค่าราชการคนละ 6 บาท เป็ นมาตรฐานเดี ยวกับภาคกลาง
ในขณะที่ภาคอี สาน เศรษฐกิ จยังไม่เปลี่ ยนเเปลงมากนัก ดังนั ้ นจึ งก่อเกิ ดปั ญหาชาวนาในภาค
อีสานประสบความยากลํ าบาก ในการหาเงินเสียค่าราชการ และยังสะท้ อนให้ เกิดการเคลื่อนย้ าย