Page 27 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

11
“คน” ส่วนคําว่า "ส่ วย" นั ้ น ชาวกวยเองไม่ค่อยยอมรั บชื่อนี ้ ปั จจุบันพบชาวกวยในจังหวัดบุรี รัมย์
อุบลราชธานี นครราชสี มา มหาสารคาม สุริ นทร์ ศรี สะเกษและสุพรรณบุรี ) ส่ วนใหญ่ชาวกวยใน
ประเทศไทย ตั ้ งถิ่นฐานปนอยู่กับชาวเขมรสูง และชาวลาวทํ าให้ ชาวกวยถูกกลืนเข้ าเป็ นส่วนหนึ่ง
ของวัฒนธรรม เขมรสูงและลาว บ้ านของชาวกวยมีลักษณะใต้ ถุนสูงด้ านหน้ าเอาไว้ เลี ้ ยงช้ าง ใต้
ถุนใช้ เป็ นที่วางหูก ทอผ้ าวางกระด้ งไหม และวัสดุเครื่ องใช้ สานด้ วยหวายหรือไม้ ไผ่ ชาวกวยบาง
ครอบครัวจะแบ่งส่วนหนึ่ งที่ติดตัวบ้านเป็ นยุ้ งข้ าว บางครอบครัวสร้ างบ้านกับยุ้ งแยกกัน
ชุมชนกวย เป็ นชุมชนที่มีขีดความสามารถพึ่งตัวเองในทางเศรษฐกิจ คือ
มีความสามารถในการพึ่งตนเองทางเศรษฐกิ จที่ ได้ จากป่ า และทําการผลิตเพื่ ออยู่ เพื่อกิ นใน
ครัวเรื อน ยังมีความสามารถในการพัฒนา เทคโนโลยีทางการผลิตเพี่อการดํ ารงชีวิตประจําวัน มี
การจัดระเบียบทางการปกครองในชุมชนอย่างมีศักดิ ์ศรี ผู้ มีอาวุโสที่สุดเป็ นผู้ มีบทบาทต่อการตัดสินข้อ
ขัดแย้ งต่างๆ ในชุมชน ซึ่งชาวกวย เรี ยกว่า “โขด” ชาวกวยนิยมเลี ้ ยงช้ าง ซึ่ งสืบทอดมาจากบรรพบุรุ ษ
ชาวกวยจะออกไปจับช้ างในป่ าด้วยการคล้องช้ าง เรี ยกว่า “โพนช้ าง” เป็ นการจับช้ างโดยหมอช้ าง
ใช้ บ่ วงบาศ์ที่เรี ยกว่า “เชือกปะกํ า" ทําจากหนังควายถื อเป็ นของศั กดิ์สิ ทธิ์เป็ นที่ สิงสถิ ตของดวง
วิญญาณบรรพบุรุษ ครูบาอาจารย์ คล้ องเท้ า ช้างแล้ วผูกกับต้ นไม้ และนํามาฝึ กใช้ งานในการคล้ อง
ช้ างกระทํ าปี ละครั ้ ง ราวเดือน 11-12 (ตุลาคม – พฤศจิ กายน) แต่ถ้าช้ างที่ เลี ้ ยงไว้ ตายลงจะมีการฝั ง
อย่างดีและจะขุดกระดูกขึ ้ นมา เพื่อทําบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้และก่อนออกไปจับช้ าง ชาวกวยจะมี
การประกอบพิ ธีกรรมเพื่อความเป็ นศิริ มงคลและปลอดภัยจากอันตรายต่างๆ โดยจะมีจะต้ อง
ยึ ดถือปฏิบัติเกี่ยวกับข้ อห้ ามต่างๆ อย่างเคร่งครัดโดยมี การตกลงมอบหมายอํานาจให้ สมาชิกแต่
ละคนกระทําดังนี ้
มะหรือจา มีหน้ าที่ เป็ นผู้ช่วยควาญ เป็ นผู้ ถือท้ ายหรื อผู้ ที่ช้ างต่อ
หมอสะเดียง เป็ นผู้ ชํานาญในการควบคุมช้ าง มีประสบการณ์ ในการจับ
ช้ างป่ า จะขี่ช้ างอยู่ตรงคอ
หมอสะดํา ทําหน้ าที่ เป็ นควาญ เรี ยกว่า ควาญเบื ้ องขวา มี ฐานะสูงกว่า
สะเดียงสะดํ าต้ องมีประสบ การณ์เคยออกจั บช้างป่ า มาแล้ วอย่างน้ อย 11 เชื อก บางทีเรียกว่ า
หมอใหญ่
ครู บา เป็ นหัวหน้ าในกลุ ่มย่อยหรื อหมู่ ช้ างต่อจะออกจับช้ างป่ าได้ เมื่อ
ได้ รับอนุญาตจากครูบาใหญ่ บางครั ้ งครู บาออกจับช้ างได้ตามลําพัง
ครู บาใหญ่ เป็ นหมอช้ างใหญ่ หรื อประกําหลวง หรื อ หมอเฒ่า เป็ น
ผู้ อํานวยการออกจับช้ างแต่ละครั ้ ง เป็ นประธานในพิธีเซ่นผีประกํ า และประกอบพิธีกรรมทั ้ งหลาย