Page 315 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

203
- ความเชื่ อเรื่ องตะกวด เป็ นสั ตว์เลี ้ ยงคลานชนิ ดหนึ่ง ตระกู ล
เดียวกับไดโนเสาร์ ซึ่งเชื่ อกับว่าเป็ นตัวเทพของบรรพบุรุ ษหรือเรี ยกอีกอย่างหนึ่งว่า เผาะลุหรื อ ปู่ ตา
ถ้าใครมี หรื อทําร้ ายจะมีอันเป็ นไปถึงชีวิตอันเป็ นความเชื่ อตั ้ งแต่สมัยบรรพบุรุ ษจนถึงปั จจุบัน เมื่อถึง
ฤดูกาลจะลงมือทําไร่ ทํานา และหลังเก็บเกี่ยวก็จะมี การเซ่นไหว้ ปู่ ตาหรือบรรพบุรุ ษ ระหว่างเดื อน 6
และเดือน 3 ทุกปี ก็ จะมีการเลี ้ ยงปู่ ตาหรือเซ่นไหว้ บรรพบุรุ ษ เป็ นการแสดงความเคารพ ข้าวปลา
อาหารอุดมสมบูรณ์อยู่เย็นเป็ นสุข ปกป้ องคุ้ มครองปลอดภัย และอันตรายทั ้ งปวง ครอบครัวเรื อน
จะต้ องมีไก่ต้ ม 1 ตัว เหล้า 1 ขวด หมากพลู ดอกไม้ ธูปเที ยน เป็ นของเซ่นไหว้ หากครั วเรือนใดมิไป
เซ่นไหว้ ถื อว่าเป็ นการไม่เคารพหรื อหลบหลู่ ผี บรรพบุรุ ษ (ปู่ ตา) อาจจะได้ รับความเดือดร้ อนต่างๆ
นานาอย่างใด อย่างหนึ่งโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งเป็ นความเชื่อที่ สืบทอดกันมายาวนานเป็ นประเพณี
จะต้ องปฏิบัติกันอย่างเคร่งครัดของชุมชนจนถึงปั จจุบัน ณ ศาลปู่ ตา และปี ใดฝนแล้ ง กลุ่มชาวไทยกวย
จะมีการเข้ าทรงดูสาเหตุที่แล้ ง ไม่มีฝนตกตามฤดูกาล จึ งทําพิ ธีเซ่นสรวงแล้ว ได้ ไปนํ าเอาตะกวด
นํามาทําพิธีแห่รอบบ้าน เพื่อให้ ชาวบ้านทุกครอบครัวได้ ปะพรมนํ ้ าขมิ ้ นแล้ วปล่อยให้ ขึ ้ นต้ นไม้ ใหญ่
- ภูมิปั ญญาการทอผ้ า โดยนิยมการทอผ้ าเป็ นลาย เช่น ตะโลด
ลายตะแบ๊ะ ลายเดี ้ ยน ลายขอ ลายแก๊ บ ลายแกรง
- ภูมิปั ญญาการทํานา โดยการใช้ พันธุ์ข้ าว เช่น พันธุ์ข้ างนางดง
พันธุ์ข้ าวนางร้ อยใหญ่ (แป้ งกินไม่ได้ ) พันธุ์ ข้ าวนางร้ อยน้ อย (กินดี,ทําขนมก้ อน, ขนมจีน) พันธุ์ข้ าว
ดองเดียว ดองกษัตริย์ ดอกมะเขือ (ข้ าวเหนียว) ปองแอว (ข้ าวเหนียว) ข้ าวกีบ, มะลิ แดง อีกเหลือง
ข้ าวลวย
- ภูมิ ปั ญญาด้ านอาหาร เช่น แกงปู (ละแหวตวม) ตํานํ ้ าพริ ก
ปลา จิ ้ มผัก (ผักลืมผัวลืมเมี ย) แกงบอนใส่เนื ้ อไก่ แกงฟั ก (กะดี) ตะไคร่ นํ ้ า (ถาว) แกงสายบัว แกง
ขี ้ เหล็ก แกงมะรุมใส่ปลาแห้ ง การดํารงชี วิตแบบพึ่ งธรรมชาติและเศรษฐกิจพอเพียงเป็ นหลัก
- ประเพณี /พิธี กรรม มีรายละเอียดดังนี ้
- อโปล (การทํานาย) เป็ นลักษณะความเชื่ อในความสัมพันธ์
ระหว่างคนบนพื ้ นโลกกับพระอาทิตย์ และพระจันทร์ (การเกิดสุริ ยคราสและจันทรคราส) หรื อเป็ น
ความเชื่ อในสิ่งที่มองไม่ เห็นด้ วยตาเปล่า ใช้ อุ ปกรณ์บางอย่างเป็ นสัญลักษณ์ แทน กิจกรรมสําคัญ คื อ
การทํานายสิ่งร้ ายต่างๆ ที่เกิดในชีวิตคน เช่น การทํ านายโรคภัย การทํานายของหายหรื ออื่นๆ ซึ่ง
พิธีกรรมและกิ จกรรม โบล (เป็ นภาษาเขมร) อโปล (เป็ นภาษากูย) ซึ่งแปลว่า หาจุดตรงดิ่ ง เป็ นคําที่ใช้ ใน
กิ จกรรมต่างๆ ของคนกลุ่ มชาติพันธุ์ เขมรและกูย เช่น การดิ่ งเสาเรือนเวลาสร้ างบ้ าน การเสี่ยงไข่