Page 291 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

179
นํามาทําพิธีแห่รอบบ้าน เพื่อให้ ชาวบ้านทุกครอบครัวได้ ปะพรมนํ ้ าขมิ ้ นแล้ วปล่อยให้ ขึ ้ นต้ นไม้ ใหญ่
- ภูมิปั ญญาการทอผ้ า โดยนิยมการทอผ้ าเป็ นลาย เช่น ตะโลด
ลายตะแบ๊ะ ลายเดี ้ ยน ลายขอ ลายแก๊ บ ลายแกรง
- ภูมิปั ญญาการทํานา โดยการใช้ พันธุ์ข้ าว เช่ น พันธุ์ข้ างนางดง
พันธุ์ข้ าวนางร้ อยใหญ่ (แป้ งกินไม่ได้ ) พันธุ์ ข้ าวนางร้ อยน้ อย (กินดี,ทําขนมก้ อน, ขนมจีน) พันธุ์ข้ าว
ดองเดียว ดองกษัตริย์ ดอกมะเขือ (ข้ าวเหนียว) ปองแอว (ข้ าวเหนียว) ข้ าวกีบ, มะลิ แดง อีกเหลือง
ข้ าวลวย
- ภูมิ ปั ญญาด้ านอาหาร เช่น แกงปู (ละแหวตวม) ตํานํ ้ าพริ ก
ปลา จิ ้ มผัก (ผักลืมผัวลืมเมีย) แกงบอนใส่ เนื ้ อไก่ แกงฟั ก (กะดี) ตะไคร่ นํ ้ า (ถาว) แกงสายบัว แกง
ขี ้ เหล็ก แกงมะรุมใส่ปลาแห้ ง การดํารงชี วิตแบบพึ่ งธรรมชาติและเศรษฐกิจพอเพียงเป็ นหลัก
- ประเพณี /พิธี กรรม มีรายละเอียดดังนี ้
- อโปล (การทํานาย) เป็ นลักษณะความเชื่ อในความสัมพันธ์
ระหว่างคนบนพื ้ นโลกกับพระอาทิตย์ และพระจันทร์ (การเกิดสุริ ยคราสและจันทรคราส) หรื อเป็ น
ความเชื่ อในสิ่งที่มองไม่ เห็นด้ วยตาเปล่า ใช้ อุ ปกรณ์บางอย่างเป็ นสัญลักษณ์ แทน กิจกรรมสําคัญ คื อ
การทํานายสิ่งร้ ายต่างๆ ที่เกิดในชีวิตคน เช่น การทํานายโรคภัย การทํานายของหายหรื ออื่นๆ ซึ่ง
พิธีกรรมและกิ จกรรม โบล (เป็ นภาษาเขมร) อโปล (เป็ นภาษากูย) ซึ่งแปลว่า หาจุดตรงดิ่ ง เป็ นคําที่ใช้ ใน
กิ จกรรมต่างๆ ของคนกลุ่ มชาติพันธุ์ เขมรและกูย เช่น การดิ่ งเสาเรือนเวลาสร้ างบ้ าน การเสี่ยงไข่
เพื่อหาสถานที่เผาศพในป่ าช้ า โดยการนําไข่ดิบโยนข้ ามศีรษะไปด้ านหลังให้ แรงที่ สุด เมื่อไข่ตกลง
พื ้ นแล้วแตกถื อว่าสถานที่ตรงนั ้ นผีในป่ าช้ ายอมให้ ปลงศพได้ หากไข่ไม่แตกต้ องเสี่ ยงทายใหม่ไป
เรื่อยๆ จนกว่าไข่จะแตก
การทําพิ ธีอโปล จะมีหมออโปลนําเครื่ องบูชาในพิธีกรรม ได้ แก่ กรวย
ดอกไม้ 5 กรวย เทียนคู่หนึ่ ง ข้ าวสาร 1 ถ้ วย เงิน 1 บาท หรื อ 2 บาท (เงินค่าครูนี ้ เมื่อตนเป็ นหมออโปล
ต้ องเรี ยกเท่าจํานวนเงินที่ได้ บูชาครู ครั ้ งแรกนี ้ หากเรียกมากหรื อน้อยไปจะทําให้ การทํ านายไม่
แม่นยํา หรือพิธีกรรมของตนจะไม่ศักดิ ์สิทธิ ์ ) เข้าไปในห้ องมิ ดชิดที่เตรี ยมไว้ ปิ ดประตูหน้ าต่าง แล้ ว
จุดเทียนอธิ ษฐาน เอาอุปกรณ์ทําอโปลมาทํ าอโปลทํานายพระอาทิตย์ หรือพระจันทร์ที่กําลังเป็ นคราส
(แบบชาวบ้ าน) 4 ทาย ได้ แก่ 1. จุ (ขี ้ ) ทายว่า ข้ าวปลาปี นี ้ พอได้ กินเท่ านั ้ น 2. ตะเจี ยะ (คายออก)
ทายว่าข้ าวปลาได้ น้ อยไม่พอกิ นจะแล้ งหนัก 3. แบกปั วะ (ท้ องแตก) ทายว่ า ข้ าวปลาจะอุดม
สมบูรณ์ ดี และ4. ระแหกเมื อด (ปากฉีก) ทายว่า จะอดอยาก เป็ นต้ น และการทํานายในกรณีที่