Page 290 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

178
3,6 เป็ นประจํ า พิธีกรรมเดือน 3 นับเป็ นการแสดงความขอบคุณเจ้ าที่และศาลเจ้ าปู่ ตา (หยะจู้ ) ที่ให้
ความคุ้ มครองชี วิตชาวบ้ าน พร้ อมกับมีการลงมือทําไร่ ทํานา ในเดื อน 6 มีพิธีกรรมขวัญข้ าว
- การเซ่นไหว้ บรรพบุรุ ษหรือเจ้ าปู่ ตา ถึงฤดูกาลที่จะทําไร่ , ทํานา
ก็ จะมีการทํ าพิธี เซ่นไหว้ บรรพบุรุ ษหรื อเจ้ าปู่ ตาทุกครั วเรื อนจะต้ องมีไก่ ต้ มและเหล้ า นํ ามา
ประกอบพิ ธี ณ ศาลเจ้ าปู่ ตา และทํ าการเสี่ยงทายดู ว่า ปี นี ้ ฝนตกตามฤดูกาล ข้ าวปลาอาหาร
สมบู รณ์ดีหรือไม่ โดยจะมีการดูคางไก่ ถ้ าคางไก่ ดีแสดงว่ามีฤดูทํานาทําไร่ นั ้ น ข้ าวปลาอาหาร
สมบูรณ์ดี ฝนตกตามฤดูกาล ถ้ าคางไก่ ไม่ดีแสดงว่าฝนฟ้ าไม่ค่อยจะดี ปั จจุ บันยังถือปฏิบัติมาทุกปี
และชาวไทยกวยจะมี การเซ่นไหว้ บวงสรวงสังเวยผี บรรพบุรุ ษก่ อนทุกครั ้ งเมื่อมีการทําพิ ธีตาม
ประเพณีต่างๆ เช่น งานมงคลสมรส งานบวช งานขึ ้ นบ้ านใหม่ และก่อนหลังทํานา เช่น งานบุญบั ้ งไฟ
งานบุญพระเวส งานบุญข้ าวจี ้ เป็ นต้น งานประเพณี เหล่านี ้ จะละเว้ นการบวงสรวงสังเวยเสียมิได้
เพราะความเชื่อในผีบรรพบุรุ ษผู้ ล่วงลับไปแล้ วแต่ อดีต ไม่ว่าจะเนินนานไปเท่าใดก็ ตาม โดยเชื่อว่า
วิญญาณของท่านเหล่านั ้ น ได้ เกิดเป็ นเทพสิ งสถิตวนเวียนอยู่ใกล้ กับตัวลูกหลานไม่ทอดทิ ้ งไปไหน
จะคอยปกปั กรักษาอํานวยโชค อํานวยความปลอดภัยแก่ ลูกหลานที่ กระทํ าดี คอยลงโทษผู้กระทํ าชั่ว
การกระทําผิ ดประเพณีที่ดีงาม วิญญาณของบรรพบุรุ ษจึงเป็ นจุ ดรวมนํ ้ าใจของลุกหลานทั ้ งมวล
และก็ ได้รับการยกย่องเรี ยกขานกันว่า “เผาะจุ๊ ” ซึ่งแปลว่า “ปู่ ตา” และสร้ างศาลไว้ เป็ นที่สิ่ งสถิตโดย
มีบุคคลสําคัญ ผู้ สูงอายุในหมู่บ้ านคอยปฏิบัติดูแลรั กษาบางโอกาสเรียกว่า “เคาจํ ้ า” หรือตาเคาจํ า
มีอยู่ทุกหมู่บ้ าน ชนเผ่ากูย และเผาอื่นๆ ตามชนบทในภาคอีสาน
- ความเชื่ อเรื่ องตะกวด เป็ นสัตว์เลี ้ ยงคลานชนิ ดหนึ่ง ตระกู ล
เดียวกับไดโนเสาร์ ซึ่งเชื่ อกับว่าเป็ นตัวเทพของบรรพบุรุ ษหรือเรี ยกอีกอย่างหนึ่ งว่า เผาะลุหรื อ ปู่ ตา
ถ้าใครมี หรื อทําร้ ายจะมีอันเป็ นไปถึงชีวิตอันเป็ นความเชื่ อตั ้ งแต่สมัยบรรพบุรุ ษจนถึงปั จจุบัน เมื่อถึง
ฤดูกาลจะลงมือทําไร่ ทํานา และหลังเก็บเกี่ยวก็จะมี การเซ่นไหว้ ปู่ ตาหรือบรรพบุรุ ษ ระหว่างเดื อน 6
และเดือน 3 ทุกปี ก็ จะมีการเลี ้ ยงปู่ ตาหรือเซ่นไหว้ บรรพบุรุ ษ เป็ นการแสดงความเคารพ ข้าวปลา
อาหารอุดมสมบูรณ์อยู่เย็นเป็ นสุข ปกป้ องคุ้ มครองปลอดภัย และอันตรายทั ้ งปวง ครอบครัวเรื อน
จะต้ องมีไก่ต้ ม 1 ตัว เหล้า 1 ขวด หมากพลู ดอกไม้ ธูปเที ยน เป็ นของเซ่นไหว้ หากครั วเรือนใดมิไป
เซ่ นไหว้ ถื อว่าเป็ นการไม่เคารพหรื อหลบหลู่ ผี บรรพบุรุ ษ (ปู่ ตา) อาจจะได้ รับความเดือดร้ อนต่างๆ
นานาอย่างใด อย่างหนึ่งโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งเป็ นความเชื่อที่ สืบทอดกันมายาวนานเป็ นประเพณี
จะต้ องปฏิบัติกันอย่างเคร่งครัดของชุมชนจนถึงปั จจุบัน ณ ศาลปู่ ตา และปี ใดฝนแล้ ง กลุ่มชาวไทยกวย
จะมีการเข้ าทรงดูสาเหตุที่แล้ ง ไม่มีฝนตกตามฤดูกาล จึ งทําพิ ธีเซ่นสรวงแล้ ว ได้ ไปนํ าเอาตะกวด