Page 72 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๑
ต่อมาในปี พ.ศ.๒๓๘๐ พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีร ับสั ่ งให้กวาดต้อน
พวนที่ ยังเหลือตกค้างที่เมืองหนองคายส่งมาที่กรุงเทพฯ และได้ให้ชาวพวนกลุ่มนี้ไปตั้ งถิ่นฐาน
ที่ เมืองปราจีนบุ รี อย่างไรก็ดีตลอดร ัชสมัยนี้เมืองเชียงขวางยังคงนํ าเครื่ องราชบรรณการมาส่ง
เมืองหลวงพระบางเพื่อให้เมืองหลวงพระบางนํ าลงมาทูลเกล้าฯ ถวายที่กรุงเทพฯ แม้ว่าจะดู
เหมือนเมืองเชียงขวางยังจงร ักภักดี แต่สถานการณ์ ในขณะนั้ นเมืองเชียงขวางก็พร้อมที่จะเอาใจ
ออกห่างจากไทยตลอดเวลา
๕) การอพยพของชาวพวนในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเจ้าอยู่หัว (พ.ศ.
๒๓๔๗–พ.ศ. ๒๔๑๑)
ในสถานการณ์ที่เมืองเชียงขวางพร้อมที่จะเอาใจออกห่างจากไทยนั ่ นเอง เมื่อถึงร ัช
สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงใช้วิธีกวาดต้อนและเกลี้ ยกล่ อมให้ชาวพวน
เข้ามาในประเทศ และทรงมีพระราโชบายให้ชาวพวนที่ตั ้ งถิ่นฐานในไทยก่อนหน้าแล้วทํ าการ
ชักชวนให้ญาติพี่น้องชาวพวนด้วยกันอพยพเข้ามาในไทยอีกด้วยโดยโปรดฯ ให้เจ้าพระบดินทร
เดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ถ่ ายทอดคําสั ่ งไปยังชาวพวน ดังหลักฐานที่ นางคํ าเพง๔๓ ชักชวนพี่น้อง
ของตนและท้าวทับผู้เป็นพี่ ชายมีหนังสือตอบ ในคําให้การท้าวทับ ท้าวพรหมมา ความว่า
“ ... ข้าจะเกลี้ยกล่อมพวกพ้องให้พากันลงมาท่าปากปาน ตามซึ ่ งเจ้า
พระบดินเดชาสั ่ ง ... ข้าชักชวนพวกพ้องจะพากันลงมา พี ่ น้องทั ้ งปวงยังปรึกษากันก็
กลัวญวนจะรู ้ ข้าจึงคิดกับท้าวโป ท้าวกํ ่ า ท้าวอึ่ ง ท้าวพรหมมาว่า ... ข้าจะคิดให้ท้าว
พรหมมาลงมาที ่ เมืองหนองคายหรือเมืองโพนพิสัย ฟ ังความดูให้รู้ว่าถ้าพวกข้าพา
กันลงมาแล้วจะโปรดให้ตั ้ งอยู่บ้านเมืองใด ให้ได้ความเป็ นแน่จะได้ชักชวนพี่ น้องพวก
พ้องทั ้ งปวงพากันลงไป...”
(ปรารถนา แซ่อึ๊ง, ๒๕๔๓ : ๓๗)
ในปี พ.ศ.๒๔๐๓ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีร ับสั ่ งให้พระปทุมเทวาเจ้า
เมืองหนองคาย แต่งนายร้อย นายกองและไพร่ ไปสืบข้อราชการเมืองพวนและได้ทําการเกลี้ย
กล่อมชาวพวนให้เข้ามาอาณาจักรไทยอีกคร ั ้ ง สามารถเกลี้ยกล่อมได้เป็ นจํานวนมาก
๖) การอพยพของชาวพวนในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเจ้าอยู่หัว (พ.ศ.
๒๓๙๖–พ.ศ. ๒๔๕๓)
ช่วงร ัชสมัยนี้ศึกฮ่อและการคุกคามจากลัทธิจักรวรรดินิยมของฝร ั ่ งเศส ส่ งผลกระทบ
ต่อการปกครองของไทยในดินแดนพวน เห็นได้จากในปี พ.ศ. ๒๔๑๘ พวกฮ่อยกทัพเข้ามาถึง
๔๓ ภรรยาของเจ้าสาน ซึ่งอพยพมาตั้ งถิ่นฐานที่บ้านท่ าหร่าน อําเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา