Page 69 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๘
ในปี พ.ศ. ๒๓๓๘ เจ้าอุปฮาด เจ้าเมืองไชย หัวเมืองหลวงพระบาง คิดถึงพระเดช
พระคุณของเจ้าอุปฮาดอนุรุธ เจ้านาคะ และเจ้าราชวงศ์ที่ถูกพระเจ้านันทเสนจับกุมไปที่กรุงเทพ
โดยอ้างว่าเป็ นกบฏเอาใจออกห่างไทยไปขึ้นต่อพม่ า ความจริงแล้วเป็ นเหตุเพราะเจ้านายลาว
สองฝ ่ายไม่ถูกกัน คร ั ้ นเรื่องทราบถึงไทยได้มีการสอบสวนจึงได้โปรดฯ ให้เจ้าอนุ รุธ (หรือเจ้า
อนุ วงศ์) กลับไปครองเมืองหลวงพระบางตามเดิม ครอบคร ัวหลวงพระบางที่อพยพมาครานั ้ นมี
ด้วยกันเป็นจํานวนมากโปรดให้อยู่ที่ สระบุรี พระนครศรีอยุธยา
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. ๒๓๔๗ กองทัพไทยไปตี เชียงแสนซึ่งขณะนั ้ นพม่าครองอยู่ ทัพไทย
ได้เชลยกว่า ๒๓,๐๐๐ คน แบ่งออกเป็น ๕ ส่ วน ได้แก่ ให้ไปเมืองเชียงใหม่ เมืองลําปาง เมือง
น่าน และเมืองเวียงจันทน์ และที่เหลือให้ตั ้ งบ้านเรือนอยู่ ที่บ้านห้วยหวาน อําเภอเสาไห้ จังหวัด
สระบุรี (โพธิ ์ แซมลําเจียก, ๒๕๓๗ : ๒๐๘-๒๐๙)
๓) การอพยพของชาวพวนในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิ ศหล้านภาลัย
(พ.ศ. ๒๓๑๐–พ.ศ. ๒๓๖๗)
ในปี พ.ศ. ๒๓๕๒ ท้าวไชยอุปราชเมืองนครพนมได้วิวาทกับพระบรมราชาเจ้าเมือง
นครพนมเรื่องบ่าวไพร่ ท้าวไชยไม่ ยอมจึงมาขอพึ่ งพระบรมโพธิสมภารพระบาทสมเด็จพระพุทธ
เลิศหล้านภาลัย โดยย้ายเข้ามาอยู่ ที่กรุงเทพฯ และได้พาสมัครพรรคพวกรวม ๒,๐๐๐ คน ลงมา
ด้วย พระบาทสมเด็จพระพุ ทธเลิศหล้านภาลัยทรงโปรดฯ ให้ไปตั ้ งบ้านเรือนอยู ่คลองมหาวงศ์
เมืองสมุทรปราการ และโปรดให้ท้าวอินพิศาล ๔๒ บุตรคนโตของอุ ปราชเป็นปลัดเมือง
สมุทรปราการ คอยดูแลไม่ไห้คนเผ่าอื่นข่มเหง
ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๓๕๖ เจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ ได้ให้เจ้าราชวงศ์ คุมราษฎรลงมาตัดต้น
ตาลปิ ดทํานบแม่นํ้ าเจ้าพระยาให้ ไหลเข้าคลองบางแก้วจังหวัดอ่างทอง เนื่ องจากคลองบางแก้ว
ตื้น เมื่อถึงฤดูแล้งนํ้ าแห้งเรือเดินไม่ได้นํ้ าเดินเสียทางแม่นํ้าใหญ่แรงจะต้องปิ ดทํานบที่ลํานํ้าใหญ่
โดยให้นํ้าพัดเอาทรายจากคลองบางแก้วออกไป เมื่อทําการปิ ดนํ้ าแล้วไม่ปรากฏหลักฐานว่าเจ้า
ราชวงศ์ได้พาคนกลับไปหมดหรือไม่ ซึ่งอาจเป็ นไปได้ว่าหมู่บ้านลาวที่พบในบริเวณนั ้ นอาจจะ
เป็ นราษฎรชาวเวียงจันทน์ที่อพยพมาที่หลังตอนปราบกบฏเจ้าอนุ วงศ์ก็เป็ นได้
ปี พ.ศ. ๒๓๖๒ อ้ายสาเกียดโง้งแห่งเมืองสาละวัน ได้ตั ้ งตนเป็นผู ้ วิเศษมีบุญสําแดง
เดชให้พวกข่ าเห็น ข่าสาละวันข่าทองคํา ข่าอัตปือ นับคนได้ประมาณ ๘,๐๐๐ คน อ้ายสาเกียด
โง้งได้บุ กเข้าเผาเมืองจําปาศักดิ ์ จนผู้คนแตกหนี เรื่องทราบถึงพระบาทสมเด็จพระพุ ทธเลิศหล้า
นภาลัยจึงโปรดฯ ให้เจ้าพระยานครราชสีมาและเจ้าอนุวงศ์ยกทัพไปปราบ และได้ครอบคร ัวข่า
มาจึงให้อยู่ที่บางบอน
๔๒ หรือท้าวอินศาล ในฉบับของกรมพระยาดํารงราชานุ ภาพ