Page 68 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๗
๒) การอพยพของชาวพวนในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลก
มหาราช (พ.ศ. ๒๒๗๙–พ.ศ. ๒๓๕๒)
คร ั้ นถึงกรุงร ัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุ ทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลกมหาราชโปรดฯ ให้
เมืองเวียงจันทน์เป็ นประเทศราชขึ ้ นกับกรุ งเทพฯ และแต่งตั ้ งบุตรของพระเจ้าสิริบุญสาร ๔๑ เป็ น
เจ้าครองนครเวียงจันทน์และเมืองจําปาศักดิ ์ ส่วนเมืองลาวและเมืองเขมรดงให้ขึ้นกับเมือง
นครราชสีมา บรรดาพระญาติพระวงศ์ของพระเจ้าสิริบุญสารนั ้ นพระบาทสมเด็จพระพุ ทธยอดฟ้ า
จุฬาโลกทรงทะนุบํารุงไว้เอง ดังปรากฏในสาส์นสมเด็จ เล่ มที่ ๖
“...พระบาทสมเด็จพระพุ ทธยอดฟ้ าจุฬาโลกทรงตั ้ งให้บุ ตรพระเจ้ า
เวียงจันทน์บุ ญสารเป็ นเจ้าเมืองต่อกันมา ๓ คนคือ เจ้านันทเสน เจ้าอินทวงศ์ แล้วเจ้า
อนุ วงศ์ (ซึ่ งเรียกกันแต่ ว่า เจ้าอนุ ) ให้ครองเมืองเมื่ อตอนปลายร ัชกาลที ่ ๑ เจ้าอนุ นั ้ น
มีชื ่ อเสียงว่าเข้มแข็งในการศึกษาสงคราม ได้เคยช่วยรบพม่ามีความชอบมาแต่ ก่อน
ทั ้ งมีความสามิภักดิฝ ักฝ ่ายในกรุงเทพฯ มาก...”
(โพธิ ์ แซมลําเจียก, ๒๕๓๗ : ๑๐๗-๑๑๕)
ผลจากการทําสงครามทํ าให้ระบบเศรษฐกิจของลาวถูกทําลายลง การกวาดต้ อน
ครอบคร ัวลาวไปเป็ นจํานวนมากทําให้พื้นที่บางแห่งกลายเป็นเมืองร้าง แต่ด้วยเหตุ ที่เมืองเชียง
ขวางมี ความห่ างไกลประกอบกั บในขณะนั ้นไม่ มี ความสําคัญเชิ งยุทธศาสตร์ ต่ อไทย
พระบาทสมเด็จพระพุ ทธยอดฟ้ าจุฬาโลกมหาราช จึงทรงมอบหมายหน้ าที่ในการดูแลเมืองเชียง
ขวางให้กับเมืองเวียงจันทน์เป็ นผู้ดูแลต่างพระเนตรพระกรรณ ซึ่งพระราโชบายดังกล่ าวจะเกิด
ผลดีได้ต่อเมื่อเวียงจันทน์ยังคงจงร ักภักดีต่อไทย แต่ถ้าเวียงจันทน์เอาใจออกห่างไทยจะทําให้
เกิดป ัญหาในการปกครองของไทยต่ อเมืองพวนทันที (ปรารถนา แซ่อึ้ ง, ๒๕๔๓ : ๑๘-๕๖)
ในปี พ.ศ. ๒๓๓๕ เมืองแถงและเมืองเชียงขวางเกิดการแข็งข้อ พระเจ้านันทเสนแห่ง
เมืองเวียงจันทน์ ได้ยกทัพไปปราบ ได้ลาวทรงดําและลาวพวน ส่งมาที่กรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จ
พระพุทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลกมหาราชทรงโปรดฯ ให้ลาวทรงดําไปอยู่เมืองเพชรบุรีและลาวพวนอยู่ที่
กรุงเทพฯ ดังปรากฏในพงศาวดารเมืองหลวงพระบาง ความว่า
“…ในศักราช ๑๑๕๔ ปี ชวดจัตวาศก พ.ศ. ๒๓๓๕ นั ้ น อยู่มาเมืองแถง
เมืองพวนตั ้ งขัดแข็งต่อเมืองเวียงจันทน์ เจ้าเมืองเวียงจันทน์จึงแต่งตั ้ งกองทัพไปตี
เมืองแถง เมืองพวน ได้พวกลาวทรงดํา (ผู้ไทดํา) ลาวพวนส่งลงมา ณ กรุงเทพฯ ...”
(วิเชียร วงศ์วิเศษ,๒๕๒๕ :๑๘)
๔๑ พระเจ้าเวียงจันทน์สิริบุญสาร