Page 70 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๙
๔) การอพยพของชาวพวนในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ.
๒๓๓๐–พ.ศ. ๒๓๙๓)
หลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เจ้าอนุวงศ์ได้ลงมาจาก
เมืองเวียงจันทน์ เพื่อถวายพระเพลิงพระบรมศพ โดยคิดว่าเชื่อว่าตนเองเคยเป็ นที่โปรดฯ ของ
พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวมาก่อนจึงกราบบังคมทู ลขอพระราชทานของสามประการ
จากพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้แก่
๑. ขอพระราชทานคร ัวลาวเวียงจันทน์ ที่ ถูกกวาดต้อนมาไว้ที่ เมืองสระบุรีตั ้ งแต่คร ั ้ งสมัย
กรุงธนบุรีกลับคืนไปเวียงจันทน์ ตามเดิม
๒. ขอพระราชทานละครในของราชสํานักไทยไปแสดงที่ เวียงจันทน์
๓. ขอพระราชทานเจ้าดวงคําซึ่งเป็นพระราชวงศ์เวียงจันทน์ กลับคืนไปเวียงจันทน์
แต่พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงไม่พระราชทานตามประสงค์ เนื่องจากไม่
พอพระทัยต่อพฤติกรรมของเมืองเวียงจันทน์ ในระยะหลัง เจ้าอนุ วงศ์รู ้สึกอัปยศและโทมนัส
น้อยใจและกลับไป (ปรารถนา แซ่อึ๊ง, ๒๕๔๓ : ๒๙)
แม้ว่าพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงดําเนินพระราโชบายในการปกครอง
เมืองพวนตามแบบอย่างที่ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลกวางไว้ แต่สถานการณ์มี
ความแตกต่างไปจากเดิม เจ้าอนุ วงศ์กษัตริย์เวียงจันทน์เริ่มผูกไมตรีกับเวียดนามและเริ่มก่อการ
กบฏ อันส่งผลกระทบต่อการปกครองเมืองเชียงขวางเป็นอย่างยิ่ง
ต่อมาเกิดเหตุ การณ์เกิดขึ้น ๒ อย่างคือพร้อมกัน ได้แก่ การที่เวียดนามเริ่มแผ่อาณา
เขตมาทางเมืองลาวริมฝ ั ่ งโขงมาเกลี ้ ยกล่ อมให้เจ้าอนุ วงศ์เอาใจออกห่างจากไทย และเหตุการณ์
อังกฤษกับไทยเกิดการขัดแย้งเรื่องเมืองไทรบุรี ดังนั ้นในปี พ.ศ. ๒๓๗๐ เจ้าอนุ วงศ์จึงได้ทําการ
กบฏต่อกรงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดฯ ให้ทัพหลวงกรุ งเทพฯ ขึ้ น
ปราบเจ้าอนุวงศ์ที่ เมืองเวียงจันทน์
เมือมาถึงเมืองสกลทวาปี (สกลนคร) เจ้าเมืองไม่ได้เตรียมกระสุนดินปื นและไพร่พลไว้
แม่ทัพนายกองเห็นว่ าเจ้าเมืองขัดขืนจึงจับประหารและนําครอบคร ัวผู้ คนมาอยู ่ ที่กบินทร์จันต
คราม (อําเภอกบินทรบุรีและอําเภอประจันตคาม) ขณะเดียวกันพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้า
เจ้าอยู ่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ราชวงศ์พวน เมืองกาฬสินธุ ์ ที่ ไม่สมัครใจไปขึ ้ นกับเวียงจันทน์ พา
ครอบคร ัวไปตั ้ งที่อ่างศิลา ชายทะเลตะวันออก แขวงเมืองชลบุรี (โพธิ ์ แซมลําเจียก, ๒๕๓๗ :
๑๑๔-๑๑๕)
หลังจากสิ้นเจ้าอนุ วงศ์ เจ้าสานอุปราชเมืองพวนต้องการขึ้นครองเมืองพวนจึงได้ใส่
ความเจ้าน้ อยเจ้าเมืองพวนต่อเวียดนาม เมืองพวนจึงถูกผนวกกับญวนเรียกว่าแขวงตรานนินห์
และต้องร ับประเพณี ศาสนา ตลอดจนการแต่งกายแบบเวียดนาม
นั บตั้ งแต่ปี พ.ศ. ๒๓๗๑ เป็นต้นมา ชาวพวนได้อพยพมาตั ้ งภูมิลําเนาอยู ่ในประเทศ
ไทยอีกหลายคร ั ้ งหลายครา และเข้าใจได้ว่าบางส่วนอาจจะอพยพมาเฉพาะชาวพวนตามลําพัง
เช่นชาวพวนในจังหวัดสุโขทัย และบ้างส่วนอาจอพยพมากับชาวผู้ไทและโซ่ อีกด้วย