Page 57 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๖
ราดกลับมาได้ทรงฝากพระบรมวงศานุวงศ์ ไว้กับเจ้าน้อยเพื่ออัญเชิญไปคุ้มกันที่เมืองเชียงขวาง
ส่วนพระเจ้าอะนุรุดทะราดเสด็จหนีไปเวียดนาม๒๒
ฝ ่ายเจ้าน้ อยเกรงว่ากองทัพไทยจะยกทักมาตีเมืองเชียงขวาง จึงส่งทูตขอทหาร
จากเวียดนามมาช่วยคุ ้ มครอง ซึ ่ งเวียดนามส่งทหารมาช่ วงเพียง ๑๒๐ คนเท่านั ้ น ในปี เดียวกัน
สมเด็ดพระเจ้าล้ านช้างร่มขาวหลวงพระบางมันทาตุราดได้ส่ งทูตมายังเจ้าน้อยเพื่อทํ าสัญญา
มิตรภาพ โดยเจ้ าน้อยได้ส่ งพระยาเซียงดีและขุนเสดพนไปเมืองหลวงพระบาง ปรากฏว่ าพระ
ยาเซียงดีและขุนเสดพนคิดกบฏโดยจะยกเมืองเชียงขวางครึ่งหนึ่ งแก่หลวงพระบางแลกกับ
ความชอบ แต่สมเด็ดพระเจ้าล้านช้างร่มขาวหลวงพระบางมันทาตุราดไม่เห็นดีด้วย พระยาเซียง
ดีและขุนเสดพนจึงไปเข้าเฝ้ าพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวที่กรุงเทพฯ เพื่อกราบบังคม
ทูลถวายเมืองเชียงขวาง แต่ พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้ าเจ้าอยู่หัวก็ไม่ทรงเห็นชอบด้วยเช่ นกัน
เนื่ องจากผิดธรรมเนียม ๒๓
ในปี เดียวกัน เวียดนามได้ยกทัพขึ้ นมาตีเมืองเชียงขวาง เจ้าน้ อยไม่ สามารถ
ต้านทานได้เลยยอมเป็ นเมืองขึ ้ นของเวียดนาม
ปี จ.ศ. ๑๑๙๐ พระยาเซียงตีและขุนเสดพนกลับมาจากกรุงเทพฯ เมื่อถึงเมื อง
เชียงขวางเกรงความผิดจึงฆ่าตัวตายเหลือเพียงแต่เจ้าสาระบุด (เจ้าสาน) และเจ้ากางลูกของพระ
ยาเซียงตี เจ้าน้ อยเห็นว่าเจ้าสานมีความเฉลียวฉลาดจึงร ับมาเป็นเสนาบดีกะซวงทัมมะกาน
ในปี เดียวกันนั ้ นเองพระเจ้าอะนุรุ ดทะราดซึ่งหนีภัยไปเวียดนามได้กลับมาที่เมือง
เวียงจันทน์ ถูกฝ ่ายไทยจับได้และนํ าตัวไปกรุ งเทพฯ ส่งผลให้ในปีต่อมาเวียดนามยกทัพมายึด
เมืองเชียงขวางพร้อมกับอ้างว่าเจ้าน้ อยเป็นไส้ศึกแจ้งฝ ่ายไทยโดยสังหารเจ้าน้ อยและมเหสี ๒๔
พร้อมกับนําตัวเจ้าโป้ เจ้าอึ่ง เจ้าอ่าง เจ้าทับ และเจ้าพมมา โอรสของเจ้าน้ อยไปเลี้ยงที่เวียดนาม
พร้อมกันนี้เวียดนามได้ตั ้ งขุนนางชื่อกวางฟูคุมทหาร ๖๐๐ นายมาร ักษาเมืองเชียงขวางแทน
กวางฟูปกครองเมืองเชียงขวางได้ประมาณหกปี สร้างความเดือนร้อนแก่ชาวพวน
เป็นจํ านวนมาก เมื่อเวียดนามแต่ งตั้ งให้เจ้าสาน อดีตเสนาบดี กะซวงทัมมะกานในร ัชสมัยเจ้า
น้อยขึ้นเป็นกษัตริย์เมืองเชียงขวาง ปี จ.ศ. ๑๑๙๖ เจ้าสานจึงส่งทูตไปเข้าเฝ้ าพระบาทสมเด็จ
พระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวที่กรุงเทพฯ และเข้าเฝ้ ามันทาตุราดที่ เมืองหลวงพระบางเพื่อขอกําลังทหาร
มาช่วยเมืองพวน พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดฯ ส่งกําลังทหารประมาณหนึ่งพัน
๒๒ ตรงกับร ัชสมัยพระเจ้ามินมาง (Nguyen Minh Mang, ค.ศ. ๑๘๒๑–๑๘๔๑)
๒๓ ความตอนนี้ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกล่าวว่าพระยาเซียงดีกลัวว่าเจ้าน้อยจะแก้แค้นที่ใส่
ความว่าจะประกาศตนเป็ นอิ สระจากเวียงจันทน์ ส่งผลให้พระเจ้าอะนุ รุดทะราดจับตัวเจ้าน้ อยไปขังที่
เวียงจันทน์ จึงต้อง “…กราบทู ลเจ้าอยู่หัวกรุงสยามว่า ขอเอาเชียงขวางขึ้นนําหลวงพระบางท่องหนึ ่ ง เจ้ า
แผ่นดินไทยและหลวงพระบางบ่ทรงโปรดเพราะผิดประเวณี พระยาเซียงดีเห็นบ่สําเร็จก็คืน…” (จารุวรรณ
ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๙)
๒๔ ความตอนนี้ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการอธิ บายว่าเวียดนามยกทัพมาเพราะต้องการแก้แค้น
เมืองเชียงขวางตั ้ งแต่คร ั ้ งองค์รวางมัดเดยเตนจึ งหนีมาพร้อมน้องสาวชื่อนางบาโก (จารุวรรณ ธรรมวัตร,
๒๕๓๗ : ๒๙)