Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๔
พระบางทําให้ในร ัชสมัยนี้ เมืองเชียงขวางได้เป็นไมตรีกับเมืองหลวงพระบาง และได้มีการส่ง
ทหารไปร่วมรบกับหลวงพระบางหลายคร ั้ ง เช่นที่ พม่ากับเวียงจันทน์ นอกจากนี้ในร ัชสมัยเจ้ าคํา
สัดทาได้มีการสร้างวัดและทํานุ บํารุงพุทธศาสนาจนมีชื่อเสียงเป็นที่รู ้ จักในเมืองใกล้เคียง
เมืองเชี ยงขวางมีกษัตริย์สืบต่อมาจนกระทั ่ งร ัชสมัยเจ้าคํ าอุ่นเมือง เจ้าคํ าอุ่นเมือง
ได้ตั ้ งเจ้าคําเพิ่มพระอนุ ชาให้เป็ นอุปราช ซึ่งต่อมาเจ้าคําเพิ่มมีโอรสนามว่ าเจ้าหน่อเมืองหรือเจ้า
องโตน นอกจากนี้เจ้าคําอุ่นเมืองยังมีโอรส ๓ องค์ได้แก่ เจ้าองหล่อ (เจ้าองทง) เจ้าองสีพม และ
เจ้าองบุน
เมื่อถึงปี จ.ศ. ๑๑๑๓ เจ้าองหล่อ ๑๕ ขึ้นเป็นกษัตริย์เมืองเชียงขวางต่อจากเจ้ าคํา
อุ่นเมื อง ทรงตั้ งเจ้าองบุ นพระอนุ ชาเป็ นอุปราช ในร ัชสมัยนี้ เมืองเชียงขวางทําสงครามกับเมือง
เวียงจันทน์ (ตรงกับร ัชสมัยของพระเจ้าไชองค์เว้) ผลปรากฏว่ าเมืองเชียงขวางแพ้แก่เวียงจันทน์
ทําให้เจ้าองหล่ อหลบหนีไปเมืองหัวพันทั้ งห้าทั ้ งหก พระเจ้าไชองค์ เว้จึ งตั้งเจ้าองบุ นขึ้นเป็ น
กษัตริย์เมืองเชียงขวางแทน ต่ อมาเจ้าองหล่อรวบรวมกําลังพลจากเมืองหัวพันทั ้ งห้าทั ้ งหกได้ยก
ทัพกลับมาเมืองเชี ยงขวางและยึดราชบัลลังก์คืน พร้อมกับยอมส่งส่วยแก่เวียงจันทน์และอพยพ
คนจากบ้านสู้ยย้ายมาอยู่ฟากแม่นํ้ างึมและเวียงจันทน์จึงยกหัวพันทั ้ งห้าทั ้ งหกให้เมืองเชียงขวาง
ดูแล
เจ้าองหล่ อมีโอรส ๒ องค์ได้แก่เจ้าสมพู ๑๖และเจ้าเชียง
ปี จ.ศ. ๑๑๔๑ เจ้าองหล่อเสียชีวิต เจ้ าองสีพมซึ่งเป็นอนุ ชาได้เป็ นกษัตริย์แทน ๑๗
ในช่วงเวลาดังกล่าวตรงกับร ัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี ซึ่งโปรดฯ ให้เจ้าพระยาจักรี (ทองด้วง) และ
เจ้าพระยาสุรสีห์ (บุญมา) ยกทัพสยามมีตีเมืองเวียงจันทน์ ๑๘
จ.ศ. ๑๑๔๓ เจ้าหน่อเมืองโอรสของเจ้าคํ าเพิ่ม (อุปราชในร ัชสมัยเจ้าคําอุ่นเมือง)
ขึ้นเป็ นกษัตริย์เมืองเชียงขวางสืบต่ อจากเจ้าองสีพม ต่อมาเจ้ าหน่อเมืองเกิดวิปลาสหนีเข้าป ่า
บริเวณเมืองโม้และเมืองม้อยของแกว (เวียดนาม) ชาวเมืองเชียงขวางจึงเรียกว่าเจ้าองโตน
อย่างไรก็ดีเจ้าองโตนมีโอรสนามว่าเจ้ากางและเจ้าหล้า (โพทิสาน)
เมื่อเจ้าหน่ อเมืองหนีเข้าป ่า เจ้าสมพูจึงขึ้นเป็นกษัตริย์เมืองเชียงขวางและไม่อยาก
ขึ้นกับเมืองเวียงจันทน์อีกต่อไป เจ้าสมพูมีโอรส ๑ องค์คือเจ้าหน่อเมือง (เจ้าคําโกด) ซึ่งต่อมา
บวชอยู่ที่ถํ้ามาด
๑๕ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการเรียกว่าเจ้าองฮ่อ (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๘)
๑๖ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการเรียกว่าเจ้าชมพู (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๘)
๑๗ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกลับระบุว่าเป็ นเจ้าองบุ น (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๘)
นอกจากนี้ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการยังนําเสนอรายละเอียดต่างจากสํานวนของเจ้าคําหมั้ นโดยระบุ
ว่าเมื่อเจ้าองบุนเป็ นกษัตริย์ต่อจากเจ้าองหล่อ เจ้ ากางและเจ้าหล้าโอรสของเจ้าหน่ อเมือง (เจ้าองโตน) น้ อยใจ
เจ้าองบุนและอพยพผู้คนหนี ออกจากเมืองเชียงขวางไปยังแขวงกาสีในเขตเมืองหลวงพระบาง (จารุวรรณ
ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๘)
๑๘ ความตอนนี้ ในสํ านวนของเจ้าคําหมั ้ นอธิบายว่าหลังจากที่ทัพสยามตีเวียงจันทน์แล้ว ยังเลยมาตี
เชียงขวางและจุดไฟเผาเมืองเสียหายเป็นจํานวนมาก (คําหมั้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๑๐)