Page 54 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๓
เมืองเชียงขวางต่อจากเจ้าคําผง (ในพงศาวดารหลวงพระบางระบุ ว่าเจ้าคํายอยกชิงราชสมบัติ
จากเจ่าคําผง) ทรงพระนามว่าพระเจ้าเขี้ยวคํายอ ๑๐ พระเจ้าฟ้ างุ้ มได้ขอกําลังพระเจ้าเขี้ยวคํายอ
เพื่อไปรบกับพระ 1ย 1าสุวรรณคํ าผงที่เมืองหลวงพระบาง แต่พระเจ้าเขี ้ ยวคํายอไม่ช่วยรบ กระทั ่ ง
เมื่อพระ1 ย1 าสุวรรณคําผงปลงพระชนม์ตัวเองและพระเจ้าฟ้ างุ้มยึดครองหลวงพระบางได้แล้ว จึง
นําทัพมาตีเมืองเชียงขวางพร้อมกับนํ ามเหสีของพระเจ้าเขี ้ ยวคํายอไปเมืองหลวงพระบางด้วย
(คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๕)๑๑
พระเจ้าเขี้ยวคํายอมีพระโอรสนามว่าเจ้าล้านคํากอง และได้ครองเมืองเชียงขวาง
ต่อจากพระเจ้าเขี้ ยวคํ ายอในปี จ.ศ. ๗๓๔ พระกรณียกิจของเจ้าล้านคํ ากองที่โดดเด่ น เช่น การ
ตรากฎหมายเมืองเชียงขวางที่เรียกว่ า “กดหมายล้านคํ ากอง” การส่งทู ตไปอัญเชิญ
พระพุ ทธศาสนาและพระพุทธรูปทองหล่ อขัดสมาธิเพชรจากเมืองหงษาวดี เข้ามาสู่เมืองเชียง
ขวาง ส่งคนไปศึกษาพุทธศาสนาและสร้างวัดที่ เมืองอินทป ัตนคร (เขมร) ตลอดจนเสด็จไปเมือง
หลวงพระบางเพื่ อนิมนต์พระอาจารย์ธรรมคาถามาสร้างวัดในเมืองเชียงขวางและตั ้ งมเหศํกดิ ์
หลักเมืองจํ านวน ๑๒ หอ จนถึงป ัจจุ บัน ส่ งผลให้เมืองเชียงขวางมีความเจริญอย่างยิ่ ง จน
พระสงฆ์และเสนาอํ ามาตย์พร้อมใจถวายพระนามว่าพระเจ้าอิสระเสดถา และยกเมืองเชียงขวาง
เป็ น “มหาร ัตนะบุ รีรม พมจักกะพัด สีมะหานะคะระตักกะเสลา นะคอนเชี ยงขวางราชทานี”
จนกระทั ่ งพระเจ้าสามแสนไทแห่งเมืองหลวงพระบางต่องส่ งราชทูตมาขอเป็ นไมตรีและขอ
กองทัพพวนไปช่วยปราบศึกพม่า ๑๒
พระเจ้าอิสระเสดถามีพระโอรสนามว่ าเจ้าอุ่นคํ าเมือง ซึ่งต่ อมาขึ้นเป็ นกษัตริย์
ครองเมืองเชียงขวางพระนามว่าพระเจ้าผ้าขาวโดยมีทายาทปกครองเมืองเชียงขวางสืบต่อมา
จนถึงเจ้าคําสั ้ นซึ่งเป็นหลานปู่ของพระเจ้าผ้าขาวได้เป็ นกษัตริย์เมื่อปี จ.ศ. ๑๐๑๒ ตรงกับร ัชสมัย
พระเจ้าสุริยะวงสากษัตริย์เมืองล้านช้างร่มขาวเวียงจันทน์ พระเจ้าสุริยะวงสาทูลขอนางแก่นจัน
ธิดาของเจ้าคําสั ้ นไปเป็ นมเหสี เจ้าคําสั ้ นไม่ ให้ทําให้พระเจ้าสุริยะวงสายกทัพมาทําศึ กกับเจ้าคํ า
สั ้ น เจ้าคําสั้ นแพ้ แก่พระเจ้าสุ ริยะวงสาพร้อมกับจับนางแก่นจันและกวาดต้อนผู ้คนหลายพัน
คร ัว๑๓กลับไปเมืองเวียงจันทน์ ๑๔
หลังร ัชสมัยเจ้าคําสั ้ นเมืองเชียงขวางได้มีกษัตริย์สืบต่ อมาจนถึงเจ้าคํ าสัดทาได้
อภิเษกกับเจ้ านางแว่นแก้วสามผิว ธิดาของพระเจ้าอินทะโสม กษัตริย์เมือล้านช้างร่มขาวหลวง
๑๐ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการระบุว่าชื่อพระเจ้าเขี้ ยวคํานอ (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ :
๒๗)
๑๑ ข้อความตอนนี้ไม่ ปรากฏในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการ
๑๒ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกลับระบุว่าช่วงเวลานี้เมืองเชียงขวางเป็นเพียง “เมืองส่วยหลวง
พระบาง” และยังเป็น “เมืองส่วยแกว” กระทั ่ งเรียกติดปากว่า “…พวนนี้หัวส่วยแกวแอวส่วยลาว…” (จารุวรรณ
ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๗)
๑๓ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการระบุ ว่ามีสี่ร้อยคร ัว (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๗)
๑๔ ความตอนนี้ ในสํานวนของเจ้าคําหมั ้ นระบุว่าเป็นสาเหตุ ที่ชาวพวนยังอยู่ในเมืองเวียงจันทน์ซึ ่ง
ต่อมาเรียกว่าพวนเดิมจนถึงป ัจจุบัน (คําหมั้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๗)