Page 53 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๒
๒) พงศาวดารที่ กล่ าวถึงชาวพวน
๒.๑) พงศาวดารเมืองพวน
พงศาวดารเมืองพวนนับเป็ นเอกสารชั้ นรองที่ปรากฏในหลายสํานวน เห็นได้จาก
สํานวนของเจ้ าคําหมั ้ น วงกตร ัตนะ (๑๙๖๙) ซึ่งเขียนขึ้ นก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองใน
ประเทศลาว และสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งเขียนขึ้นภายหลังการเปลี่ยนแปลงระบอบ
การปกครองเป็ นสาธารณร ัฐสังคมนิยมแล้ว ทั ้ งนี้ในสํานวนของเจ้าคําหมั ้ น วงกตร ัตนะได้กล่าวถึง
พงศาวดารเมืองพวนเพียงอย่างเดียวเนื่ องจากเจ้าคํ าหมั้ นตั ้ งใจจะเขียนขึ้น “…เพื ่ อจะได้เผีย-
เกียดติยดของแม่ทับสองพระอง และเจ้านายในตะกุนวง พงกะสัดเมืองพวน…” (คําหมั ้ น วงกต
ร ัตนะ, ๑๙๖๙ : คํานํ า) ขณะที่ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการแล้ วพงศาวดารเมืองพวนถูก
กล่าวถึงในฐานะส่วนหนึ่ งของพงศาวดารชาติลาว เนื่องจาก “…พวกสืบต่อๆ มา เลยบ่ ถือสัจจะ
นั ้นก็มายาดบ้ านชิงเมืองเลวกันหลายๆ เที ่ อ ดินพวนได้ถื กจิบหายหลายกว่ าเพิ ่ น ด้วยเหตุนี้
พงศาวดารเดิมของพวนจึงเสียหมด…” (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๖) ดังนั ้ นพงศาวดาร
เมืองพวนสํานวนดังกล่าวจึงประกอบด้วยพงศาวดารเมืองหลวงพระบาง พงศาวดารเวียงจันทน์
พงศาวดารเมืองพวน และพงศาวดารเมืองจําปาสัก ทั ้ งนี้ ในงานวิจัยนี้ผู้วิจัยจะยึดสํานวนของเจ้า
คําหมั ้ น วงกตร ัตนะเป็ นหลัก หากแต่จะสอดแทรกสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการในประเด็นที่
ขัดแย้งหรือไม่ตรงกัน
อย่างไรก็ดี พงศาวดารเมืองพวนทั ้ งสองสํานวนมีความคล้ายคลึงกันโดยเริ่มจาก
ขุนเจ็ดเจืองที่สืบต่ อจากตํานานนํ้ าเต้าปูงและกงดินเมืองพวน เมื่อขุ นเจ็ดเจืองเสียชีวิตลงได้มี
กษัตริย์ครองเมืองพวนหรือเมืองเชียงขวางสืบต่อมา ๒๐ พระองค์ จนถึงร ัชสมัยเจ้ าคําผงเมื่อ จ.
ศ. ๖๕๑ (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๓ ) ๗
ในร ัชสมัยเจ้าคําผง มีพระอนุชาของกษัตริย์แกว (เวียดนาม) ราชวงศ์แล (Le) ชื่อ
แลดุยมัดพร้อมน้ องสาวชื่ อนางบาโกหนีราชภัยมาพึ่งเจ้ าคําผง๘ ต่ อมาได้ถวายนางบาโกเป็ น
มเหสีของเจ้าคําผงพร้อมขอกองทัพเมืองพวนไปยึดเมืองแกวคืน แต่พ่ายแพ้กลับมาและได้ฆ่าตัว
ตายจนกลายเป็ นมเหศักดิ ์ หลักเมืองที่คนแกวสักการะสืบมาจนป ัจุจบัน
เจ้าคํ าผงมีพระราชโอรสกับนางบาโกชื่ อเจ้าคํายอยกซึ่งถู กเจ้าคํ าผงเนรเทศ
เนื่ องจากเป็ นชู้กับพระสนมของเจ้าคํ าผง โดยเจ้าคํายอยกและพระเจ้าฟ้ างุ้ม ๙ไปอยู่เมืองบริคัน
นิคม คําม่ วน เมืองจําพวน และเมืองเซโปนเมื่อ จ.ศ. ๗๑๑ ต่อมาเจ้าคํ ายอยกได้เป็ นกษัตริย์
๗ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกลับระบุว่าเป็ นจุลศักราช ๓๔๓ หรือ ค.ศ. ๙๘๑ (จารุวรรณ
ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๖–๒๗)
๘ ในสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกลับระบุว่ากษัตริย์แกวชื่อแลมาด หมายจะสังหารองค์รวางมัด
เดยเตนซึ่งเป็นน้ องเขย องค์รวางมัดเดยเตนจึงหนีมาพร้อมน้องสาวชื่อนางบาโก (จารุวรรณ ธรรมวัตร,
๒๕๓๗ : ๒๗)
๙ ปรากฏแต่ในสํานวนของเจ้าคําหมั้ น วงกตร ัตนะ (๑๙๖๙ : ๔)