Page 13 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒
ดังนั ้นจึงอาจกล่าวได้ว่า การท่ องเที่ยวนับเป็ นกิจกรรมประการหนึ่ งที่มีความสัมพันธ์กับ
วัฒนธรรมของชาวบ้านท้องถิ่นทั ้ งในแง่ของการสร้าง การอนุร ักษ์ และการดัดเแปลงวัฒนธรรม
เพื่อตอบสนองนักท่องเที่ยวภายใต้เงื่ อนไขของการท่องเที่ ยวแบบมวลชนอย่างยิ่ง
ขณะเดี ยวกัน การท่องเที่ยวทางเลือกเองก็ได้อธิบายการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม
(Cultural Tourism) ในประเด็นข้างต้นอย่างน่ าสนใจ ทั ้ งนี ้ Valene L. Smith (๑๙๘๙ : ๔) ได้
อธิบายการท่ องเที่ยวทางวัฒนธรรมไว้ว่า “…การท่องเที ่ ยวทางวัฒนธรรมเป็ น “การวาดภาพ”
หรือ “การแต่งแต้มสีสันให้กับท้องถิ ่ น” ผ่านการรื้อฟื้ นร่ องรอยของการดําเนิ นชีวิตที่ สูญหายไป
แล้วในความทรงจําของมนุ ษย์เกี ่ ยวกับ “เรื ่ องเก่าๆ” เช่น บ้านเรือน ผ้าทอมือ ม้าหรื อวัวเทียม
เกวียน คันไถ และเครื ่ องใช้หัตถกรรมฯลฯ ให้กลับขึ้นมาอีกคร ั ้ ง และนํ าไปสู่กิจกรรมการ
ท่องเที ่ ยวต่ างๆ เช่น การทานอาหารและการพํานักแบบ “บ้านนอก (rustic)” การจัดแสดงทาง
วัฒนธรรม การแต่งกายแบบงานพิธีในท้องถิ่ น หรือแม้กระทั ่ งการล่าสัตว์ในป ่า…” คําอธิบาย
ของ Valene L. Smith ดังกล่ าว นับเป็นเครื่องยืนยันให้เห็นถึงการท่ องเที่ ยวและผลกระทบ
ทางการท่องเที่ยวที่มีต่อวัฒนธรรมได้เป็นอย่างดี
อย่างไรก็ดี ไม่ เพียงแต่การท่องเที่ยวจะส่งผลต่อวัฒนธรรมเท่านั ้ น หากพิจารณาในระดับ
ลึกมากขึ้นจะพบว่า ภาพสะท้อนของวัฒนธรรมกลับเป็ นสื่ อกลางที่ ชี้ให้เห็นถึง “คน” ที่เป็ น
เจ้าของวัฒนธรรม และ “คน” ในฐานะผู้ใช้วัฒนธรรมเพื่อการท่ องเที่ ยวอีกด้วย สิ่งที่น่าสนใจ
ประการหนึ่งก็คือ “คน” ในฐานะเจ้าของวัฒนธรรม ได้ถูกอธิบายผ่านความเป็ นกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่ง
มีลักษณะทางวัฒนธรรมที่เฉพาะและสามารถ “แต่งแต้มสีสัน” เพื่อ “รื้ อฟื้ นร่องรอยของการ
ดําเนินชีวิตที่สู ญหายไปแล้ว” ให้เป็ นจุ ดสนใจของนักท่องเที่ยวต่างถิ่นได้ ดังนั ้ นความเป็ นการ
ท่องเที่ยว วัฒนธรรม และกลุ่มชาติพันธุ์ จึงไม่สามารถแยกออกจากกันได้อย่างเด็ดขาด และการ
ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยวกลุ่มชาติพันธุ ์ (Ethnic Tourism) ซึ่งเป็นอีกแขนง
หนึ่ง ๑ ของการท่องเที่ ยวทางเลือกก็ไม่สามารถแยกออกจากกันได้
คํากล่ าวนี้สามารถยืนยันได้จากคําอธิบายของ Valene L. Smith (Smith, ๑๙๘๙ : ๔) อีก
เช่นกัน ที่กล่ าวถึงการท่ องเที่ยวกลุ่ มชาติพันธุ์ไว้ว่ าเป็นการท่ องเที่ยวที่เกี่ยวข้องกับประเพณี
“แปลกๆ (Quient)” ของคนพื้ นเมืองและคนต่างถิ่นออกไป กิจกรรมที่น่าสนใจของการท่องเที่ยว
ประเภทนี้ จึงได้แก่การนํานักท่องเที่ยวไปเยี่ยมเยือนบ้านและหมู่บ้านของคนพื้นเมือง พร้อมกับ
การเฝ้ าสังเกตงานเฉลิมฉลอง และการเต้นรําต่างๆ พร้อมกับการจับจ่ายสินค้าหรือของแปลกๆ
ของคนพื้นเมือง และบ่อยคร ั ้ งที่เป้ าหมายของนักท่ องเที่ยวประเภทนี้ ก็คือการเดินทางที่ออกไปที่
ห่างไกลจากการเดินทางประจํา (beaten path)
๑ Valene L. Smith ได้แบ่งแขนงการท่องเที่ยวทางเลือกออกเป็ น 5 แขนงใหญ่ด้วยกัน ได้แก่ การ
ท่องเที่ยวกลุ ่มชาติพันธ์ (Ethnic tourism) การท่องเที่ยววัฒนธรรม (Cultural tourism) การท่องเที่ยว
ประวัติศาสตร์ (Historical tourism) การท่องเที่ยวสิ่งแวดล้อม (Environmental tourism) และการท่ องเที่ ยว
นันทนาการ (Recreation tourism) ( Smith,๑๙๘๙ : ๔-๕)