Page 14 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓
ความสัมพันธ์ ระหว่างการท่องเที่ยว วัฒนธรรม และกลุ่มชาติพันธุ์ ดังกล่ าวมีการเชื่อมโยง
กันผ่านการใช้สัญลักษณ์ (Symbolic) ทางวัฒนธรรมต่าง ๆ เพื่อให้มองเห็นภาพของการ
ท่องเที่ยวกลุ่มชาติพันธุ์ไม่ว่าจะเป็นประเพณี การละเล่น การแต่ งกาย อาหาร ฯลฯ เห็นได้จาก
เมื่อกล่าวถึงการแสดงช้างจังหวัดสุรินทร์ สิ่งหนึ่งที่ทราบได้ก็คือช้ างมิใช่พียงสัญลักษณ์ ของ
ความเป็ นชาติไทยในบริบทความเป็ นร ัฐชาติ (Nation State) ดังที่ทราบกันดีเท่านั้ น หากแต่ช้าง
ในบริบทของจังหวัดสุ รินทร์ยังกลายเป็ นภาพแทนการจัดแสดงพิธีกรรมของกลุ ่มชาติพันธุ ์กูย
หรือส่วยซึ่งอยู่ในจังหวัดสุรินทร์อีกด้วย โดยนัยนี้ ช้างจึงเป็ นสัญลักษณ์ของพิธีกรรมกลุ่มชาติ
พันธุ์ และกล่าวอีกนัยหนึ่ งว่าเป็นภาพสะท้อนของ “กระบวนการเป็นกลุ่มชาติพันธุ์” อันหมาย
รวมถึงการมีอยู่ และดําเนินไปของกลุ่มชาติพันธุ์กูยนั ่ นเอง
ขณะเดียวกัน หากพิจารณากลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทยแล้ว มิใช่มีเพียงกลุ่มชาติพันธุ ์
กูย หรือส่วยเท่านั้ นที่แสดงออกถึงความเป็นชาติพันธุ ์ของตนผ่านการจัดแสดงสัญลักษณ์ในการ
ท่องเที่ยว กลุ่มชาติพันธุ ์หนึ่งที่ใช้สัญลักษณ์ในการท่ องเที่ยวผ่านรูปแบบประเพณีเพื่อแสดงถึง
ความเป็ นกลุ่มชาติพันธุ ์ของตนก็คือกลุ่มชาติพันธุ์พวน (Phuan) ซึ่งถูกกวาดต้อนมาจากประเทศ
ลาวร่วม ๓ คร ั ้ ง (และไม่ รวมถึงการอพยพด้วยความสมัครใจในกรณีต่างๆ เช่ น การหาที่ทํากิน
การหนีโรคระบาด ฯลฯ) นับตั ้ งแต่ พ.ศ. ๒๓๒๒–๒๓๗๘ (วีระพงษ์ มีสถาน, ๒๕๓๙ : ๖) พร้อม
กับตั้ งถิ่นฐานกระจายอยู่ทั ่ วประเทศไทย ดังนั ้ นจึงไม่ ผิดนักหากจะกล่าวว่ ากลุ่มชาติพันธุ ์ พวนก็
คือกลุ่ มชาติพันธุ์ไท-ลาวกลุ ่มหนึ่งที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยร่วมกับกลุ่มชาติ พันธุ์อื่ นๆ และมี
วัฒนธรรมที่แสดงความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ของตนอย่างโดดเด่น
กลุ่มชาติพันธุ์พวนซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศไทย อาจแบ่งได้ตามภูมิภาคต่างๆ ได้แก่
๑. ภาคเหนื อ อยู่ที่จังหวัดกําแพงเพชร เชียงราย น่ าน พิจิตร พิษณุ โลก
เพชรบูรณ์ แพร่ สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี
๒. ภาคกลาง อยู่ ที่จังหวัดกรุงเทพฯ กาญจนบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี นครนายก
นครสวรรค์ ปราจีนบุรี เพชรบุ รี ราชบุ รี ลพบุรี สิงห์บุรี สระบุรี และสุ พรรณบุรี
๓. ภาคอีสาน อยู่ที่จังหวัดยโสธร ร้อยเอ็ด เลย หนองคาย หนองบัวลําภู
อุดรธานี และอุบลราชธานี
ภายใต้ การกระจายตัวของกลุ่มชาติพันธุ ์พวนที่เกิดขึ้น สิ่งหนึ่ งที่สามารถร้อยร ัดให้ชาว
พวนเกิดสํานึกของความเป็ นกลุ ่มชาติพันธุ์เดียวกันได้ก็คือการอ้างความเป็ น “ฮีตคอง” เดียวกัน
ภานุพงศ์ อุดมศิลป์ (๒๕๔๒ : ๒๗๒๒–๒๗๓๑) ได้สรุปประเพณี ๑๒ เดือนของชาวไทยพวน
ซึ่งจัดเป็ นฮีต หรือจารีตของกลุ่มชาติพันธุ ์พวนในภาคกลางที่ จะต้ องกระทําตลอด ๑๒ เดือน
ดังนี้
เดือนอ้าย การทําบุญข้าวหลาม
เดือนยี ่ การทําบุญข้าวหลาม