Page 8 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทนํา/๒
ครัวเรือนไดอพยพหลบภั ยถอยแพลองหนีพมาขาศึก ลงมาจอดพํานักอยู ตําบลคลองบางหลวง ตั้งแต
ตําบลบางกอกใหญ ไปจนถึงวัดเวฬุราชินทั้งสองฝง เมื่อบรรดาอิสลามศาสนิกชนมารวมอยู มาก
ดวยกันเชนนี้ มีมัสยิดบางกอกใหญแหงเดี ยวประกอบศาสนกิจคงไม เพียงพอทานโตะหยี ผูเปน
คหบดีในจําพวกแขกแพนี้ดวยกัน พรอมด วยบรรดาคณะของทานจึงไดพรอมกันสรางมั สยิดขึ้น
อีกแหงหนึ่ง ณ ตํ าบลคลองบางหลวงฝงตะวันออก เยื้องมัสยิ ดบางกอกใหญเล็กนอย
(เสาวนีย จิตตหมวด, ๒๕๔๐) ซึ่งก็ คือมัสยิ ดบางหลวงในปจจุบัน
ชุมชนแขกคลองบางหลวงเป นชุมชนที่มีความใกลชิ ดกับเชื้ อพระวงศเปนอย างมาก ทั้งนี้
เพราะในอดีต บรรดาบรรพบุรุษของผูคนตามแถบนี้รับราชการเปนใหญเปนโตในราชสํานักอยูมาก
ดังนั้ น จึงไมแปลกที่สํารับอาหารที่เรารูจัก และไดยินจากพระราชนิพนธกาพยเหเรือชมเครื่องคาว
หวานนั้น ส วนใหญจะมาจาก “สํารับแขกคลองบางหลวง” ในปจจุ บัน เรายังสามารถพบอาหารบาง
ประเภทที่หารับประทานไดยาก ในชุมชนคลองบางหลวงในโอกาสที่มีงานบุญตางๆ (วิลันดา
กานตมณี, ๒๕๔๙: ๒๑) ปจจุ บันลักษณะของชุมชนแวดลอมดวยกลุมชาติพันธุ ตางๆ ที่นับถือ
ศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต และศาสนาอิสลาม ซึ่งมีทั้ งนิกายสุหนี่และนิกายชีอะ ทําใหชาวไทย
มุสลิมชุมชนบางหลวงยอมรับในความหลากหลายทางวัฒนธรรมความหลากหลายทางชาติพั นธุ มี
การปรับตัวผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมกลายเปนความหลากหลายทางวัฒนธรรม สิ่งที่สะทอนให
เห็นความกลมกลืนทางวัฒนธรรมที่เปนรูปธรรม เชน มัสยิดบางหลวง เป นมัสยิดเพียงแหงเดียวใน
ประเทศไทยที่สรางขึ้นโดยรวมศิลปะของไทย จีน อิสลามเขาไวด วยกัน ขณะเดี ยวกันชาวไทย
มุสลิมชุมชนบางหลวงก็ยังรักษาเอกลักษณทางชาติพั นธุของตนเองไว อยางเชน วัฒนธรรมอาหาร
ซึ่งมีการเรียนรู สืบตอกันมาโดยการสั่งสอนอบรม การสั งเกต และลองผิดลองถูก ซึ่งแตละครัวเรือน
จะมีวิธีการเรียนรู และสั่งสอนอบรมแตกตางกัน รวมทั้งความสนใจและฝมือในการปรุงอาหารของ
แต ละครัวเรือนยังตางกันอีกดวย ทําใหเกิดความหลากหลายทั้งในดานชนิดและวิธีการปรุงอาหาร
อาหารบางประเภทมีการปรับปรุง เปลี่ยนแปลงจนกลายเปนแบบฉบับเฉพาะของครัวเรือน เชน การ
แต งงานกับคนไทยเชื้อสายจีน ทํ าใหชาวไทยมุสลิมชุ มชนบางหลวงรับเอาวิธีการทําอาหารแบบจีน
เขามา อยางไรก็ตาม ในปจจุบันวิถี การดําเนินชีวิตของคนในชุมชนเปลี่ยนแปลงไป สวนหนึ่งเกิด
จากการที่คนในชุ มชนออกไปทํางานนอกบานมากขึ้น ทําใหคนรุนใหม ทําอาหารกินเองนอยลง
เปลี่ยนมาเปนการซื้ออาหารตามที่ตนชอบ และกินอาหารตามรานจําหนายอาหาร เนื่องจากการซื้อ
อาหารสําเร็จรูปสะดวก และประหยัดกวาการทําอาหารกิ นเอง ดังนั้น ผู วิจัยจึงสนใจที่ จะศึกษาวา
ชาวไทยมุสลิมชุมชนบางหลวงมีการเรียนรู และถายทอดวัฒนธรรมอาหารสืบตอกันมาอยางไร ชาว
ไทยมุสลิมชุ มชนบางหลวงมีการปรับตัวอยางไร ในทามกลางความหลากหลายทางวัฒนธรรมและ
สังคมที่มีการเปลี่ยนแปลง และอะไรเปนกลไกสําคัญในการทําใหวัฒนธรรมอาหารยังคงมีบทบาท
ในวิถีชี วิตของชาวไทยมุสลิมชุ มชนบางหลวงจนถึงปจจุ บัน