Page 7 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทนํา/๑
บทนํา
ความสําคั ญและที่มาของปญหา
ความหมายของคําว า “วัฒนธรรม” ของงานวิจัยเรื่องนี้ หมายถึง รูปแบบของกิจกรรมและ
โครงสรางเชิงสัญลักษณที่ ทําใหกิจกรรมนั้นเดนชัดและมี ความสําคัญ วิถีการดําเนินชีวิต ซึ่งเปน
พฤติกรรมและสิ่งที่ คนในชุมชนสรางขึ้น ผานการเรี ยนรูจากรุนสู รุน รวมถึงความสั มพันธทางสังคม
และแนวการปฏิบั ติที่ทําใหคนในชุ มชนอยูรวมกัน นอกจากนี้ คําวา “วัฒนธรรม” ยั งหมายรวมถึง
พฤติกรรมที่กลั่นกรองมาจากความคิด ที่จะหาวิธี การมาตอบสนองความตองการพื้นฐานของมนุษย
ไดแก การตอบสนองความจําเป นของมนุษยที่ จะสามารถอยูรอดในสังคมได เชน การหาอาหาร
การกินอาหาร เพื่อใหรางกายเจริญเติบโตตามวัย การจัดกลุมอยู รวมกันของมนุษย การเรียนรู ใน
เรื่องตางๆ เปนพฤติกรรมของมนุษยที่ มีการเปลี่ยนแปลงอยูตลอดเวลา ดังนั้ น ลักษณะของ
วัฒนธรรมจึงไมใชลั กษณะคงที่และตายตัว เปนลักษณะที่มีวิวัฒนาการ วัฒนธรรมเปนสิ่ งที่บุคคล
ในสังคมไดมาดวยการเรียนรูผานการอบรม สั่งสอน บอกกลาว เลาตอกันมาจากสมาชิกรุนกอน
และเกิดจากการสังเกต ลองผิดลองถู กของผูเรียนเอง ซึ่งบุ คคลจะสามารถเรียนรูและสั่งสม
วัฒนธรรมที่มีอยูในสังคมของตน ตั้งแตเกิดจนกระทั่งเติบโตเปนผูใหญ และจะตองเรียนรูไป
จนกวาจะประพฤติปฏิบั ติตามกฎเกณฑของสังคม และครรลองของชีวิตไดเหมือนกับสมาชิกคน
อื่นๆ และทําหน าที่อบรมสั่งสอนวั ฒนธรรมของตนใหแกสมาชิกรุนหลังตอไป (นิยพรรณ
วรรณศิริ, ๒๕๔๐: ๓๔-๗๖)
วัฒนธรรมอาหาร หมายถึง ธรรมเนียม วิธีการและประเพณีตางๆ ซึ่งเกี่ยวของกับอาหารที่
คนในชุ มชนหรือสังคมหนึ่งยึดถือปฏิบัติสืบตอกันมา ในเรื่ องที่เกี่ยวของกับอาหารทุกขั้นตอน
(พัทยา สายหู, ๒๕๓๔ อางใน ประหยัด สายวิเชียร, ๒๕๔๗: ๖๕) ความรูเกี่ยวกับอาหารไมใช
สัญชาตญาณอัตโนมัติตามธรรมชาติ แตเปนประสบการณจากการปฏิบั ติ ธรรมเนียมประเพณี ของ
ครอบครัว และของสังคมที่มีวัฒนธรรมเดียวกันยึดถือหรื อปฏิบัติอยู ฉะนั้นการที่จะเขาใจเรียนรู คน
ตางชาติ ต างวัฒนธรรม หากไมเขาใจ ไมศึกษาพิจารณาเรื่องอาหาร ซึ่ งประกอบดวย การพิจารณาถึง
แบบอยาง กฎเกณฑที่ คนเหลานั้นยึดถือปฏิบั ติ จะทําใหไมเขาใจหรือเข าใจผิดได ทั้งนี้เพราะ
ความสําคัญของอาหารที่แทจริงในชีวิต เปนการกําหนดปริมาณ ประเภท การจัดหา วิธีการปรุง และ
วิธีการกิน ดวยการอบรมสั่งสอนทั้งทางตรงและทางออมจากครอบครัว และคนอื่นๆ ในสังคมนั้นๆ
สืบทอดกันมา (ประหยั ด สายวิเชี ยร, ๒๕๔๗)
ชุมชนบางหลวง เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร เปนชุมชนชาวไทยมุสลิ มนิกายสุหนี่ อพยพ
มาจากกรุงศรีอยุธยา ในชวงหลั งสงครามเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ เปนชุมชนเกาแกมากวา ๒๐๐ ป
หลวงพิพิธเภสั ช (๒๔๙๒: ๒๗) กลาววา เมื่ อครั้งพระนครศรีอยุธยาเสียแกพมา ถูกขาศึกเผาผลาญ
บรรดาอิสลามที่อาศัยจอดแพขายของอยู ณ ตําบลหัวแหลม หั วรอ และคลองตะเคียน นับเปนรอยๆ