บทนํ
า/๒๕
พิ
ธี
งานศพของชาวไทยมุ
สลิ
มใน ๓ จั
งหวั
ดชายแดนภาคใต
คื
อที่
บ
านบู
แม
ตํ
าบลยี่
งอ อํ
าเภอยี่
งอ จั
งหวั
ดนราธิ
วาส บ
านปาลั
ส ตํ
าบลควน อํ
าเภอปะนาเระ จั
งหวั
ดป
ตตานี
บ
าน
ราโมง ตํ
าบลยะรม อํ
าเภอเบตง จั
งหวั
ดยะลา และบ
านธารมะลิ
ตํ
าบลอั
ยเยอร
เวง อํ
าเภอเบตง จั
งหวั
ด
ยะลา มี
การอาบน้ํ
าศพ ห
อศพ ละหมาดศพ และฝ
งศพ ในบางครอบครั
วมี
การอ
านกุ
รอ
าน ๗ คื
น และ
มี
การทํ
าบุ
ญ ๗ วั
น ๒๐ วั
น ๔๐ วั
นและ ๑๐๐ วั
น ซึ่
งมี
การเลี้
ยงอาหารผู
มาร
วมงานตามแต
ฐานะทาง
เศรษฐกิ
จ ส
วนใหญ
โอกาสนี้
เพื่
อนบ
านช
วยเหลื
อด
านป
จจั
ย ศาสนิ
กอื่
นมาร
วมงานศพได
ในส
วนที่
ไม
เกี่
ยวข
องกั
บศาสนพิ
ธี
โดยจะต
องแต
งกายสุ
ภาพ และบางคนอาจมอบป
จจั
ยเพื่
อช
วยเหลื
อทายาท
ของผู
ตาย หรื
อใช
ในกิ
จกรรมของผู
ตายก็
ได
(รั
ตติ
ยา สาและ, ๒๕๔๔: ๑๔๙)
๔.๕ วั
ฒนธรรมอาหารในประเพณี
ต
างๆ
อาหารที่
ใช
ในพิ
ธี
กรรมต
างๆ ของชาวไทยมุ
สลิ
มชุ
มชนหนองจอก เขต
กรุ
งเทพมหานคร ได
แก
แกงกรุ
หม
า แกงสุ
ลง แกงดาลจา แกงมั
สหมั่
น ข
าวหมก ซุ
ป ข
าวบุ
รยานี
น้ํ
าพริ
กตานี
น้ํ
าจิ้
มแขก (รั
ชนี
ไผ
แก
ว, ๒๕๔๕: ๘๗-๘๙) ส
วนลั
กษณะอาหารในโอกาสประเพณี
ต
างๆ ของชุ
มชนเก
าเส็
ง ตํ
าบลบ
อยาง อํ
าเภอเมื
อง จั
งหวั
ดสงขลา มี
อาหารคาวหวาน ผั
ก ผลไม
และ
เครื่
องดื่
ม ไม
ใช
อาหารจากการถนอมอาหาร การประกอบอาหารเป
นอาหารที่
ประกอบขึ้
นใหม
มี
ขั้
นตอนการปรุ
งที่
ยุ
งยาก สะอาด ปราศจากอาหารต
องห
ามตามหลั
กศาสนาอิ
สลาม การบริ
โภค
อาหารจะบริ
โภคหลั
งจากทํ
าพิ
ธี
ทางศาสนาเสร็
จแล
ว
ยกเว
นเด็
ก
โดยเฉพาะเด็
กกํ
าพร
าสามารถ
บริ
โภคก
อนหรื
อขณะทํ
าพิ
ธี
ได
ลั
กษณะการบริ
โภคอาหาร
ผู
นํ
าศาสนานั่
งสมาธิ
บริ
โภคอย
าง
เรี
ยบร
อย ส
วนคนอื่
นๆ บริ
โภคแยกชายหญิ
ง จะนั่
งบริ
โภคหลายแบบแล
วแต
สถานที่
บริ
โภคในแต
ละประเพณี
ถ
าเป
นประเพณี
ที่
จั
ดขึ้
นที่
บ
าน เจ
าภาพจะจั
ดที่
บริ
โภคอาหารไว
อย
างเพี
ยงพอ การ
บริ
โภคอาหารมี
ทั้
งนั่
งโต
ะอาหารและนั่
งกั
บพื้
น
ส
วนประเพณี
ที่
จั
ดขึ้
นที่
มั
สยิ
ดจะบริ
โภคอาหาร
หลายลั
กษณะแล
วแต
สถานภาพของแต
ละคน เช
น ผู
นํ
า บริ
โภคภายในมั
สยิ
ด โดยนั่
งหั
นหน
าเข
าหา
กั
น ส
วนคนอื่
นๆ ทั้
งชายหญิ
งและเด็
กจะบริ
โภคอาหารร
วมกั
นข
างนอกมั
สยิ
ด นั่
งบ
าง ยื
นบ
าง บาง
กลุ
มบริ
โภคเฉพาะผู
ชาย บางกลุ
มมี
ทั้
งชายหญิ
งและเด็
กบริ
โภคร
วมกั
น การบริ
โภคที่
มั
สยิ
ดจะใช
มื
อ
บริ
โภคอาหารเป
นส
วนใหญ
ความเชื่
อเกี่
ยวกั
บการบริ
โภคอาหารในโอกาสประเพณี
ต
างๆ จะเป
น
อาหารที่
ศาสนาอิ
สลามบั
ญญั
ติ
ให
บริ
โภค ถ
านํ
าอาหารที่
ศาสนาอิ
สลามห
ามมาบริ
โภคเชื่
อว
าเป
นบาป
การทํ
าอาหารอย
างดี
เชื่
อว
าได
บุ
ญมาก
โดยเฉพาะการจั
ดเลี้
ยงอาหารที่
บ
านเนื่
องในโอกาสต
างๆ
(ประสิ
ทธิ์
คงธรรม, ๒๕๓๙ อ
างใน ปราณี
จั
นทศรี
, ๒๕๔๗: ๓๒-๓๓)
ชาวไทยมุ
สลิ
มใน ๓ จั
งหวั
ดชายแดนภาคใต
คื
อที่
บ
านบู
แม ตํ
าบลยี่
งอ
อํ
าเภอยี่
งอ จั
งหวั
ดนราธิ
วาส บ
านปาลั
ส ตํ
าบลควน อํ
าเภอปะนาเระ จั
งหวั
ดป
ตตานี
บ
านราโมง
ตํ
าบลยะรม อํ
าเภอเบตง จั
งหวั
ดยะลา และบ
านธารมะลิ
ตํ
าบลอั
ยเยอร
เวง อํ
าเภอเบตง จั
งหวั
ดยะลา
จะมี
ประเพณี
ต
างๆ ที่
สํ
าคั
ญได
แก
ประเพณี
ฮาฤี
ฤายอ ปอสอ ประเพณี
ฮาฤี
ฤายอ หาฌี
ประเพณี
อาสู
รา และประเพณี
เมาลิ
ด โดยมี
รายละเอี
ยดดั
งนี้