23
ด
านความเมตตา-กรุ
ณา เช
น การช
วยผู
เจ็
บป
วย มี
ความทุ
กข
คุ
ณธรรมความกตั
ญู
กตเวที
ฯลฯ
กระบวนการเรี
ยนรู
และความรู
ที่
เกิ
ดขึ้
น จึ
งมิ
ได
ถู
กใช
เพื่
อพั
ฒนาความสั
มพั
นธ
เชิ
งอํ
านาจหรื
อ
ส
งเสริ
มการเอาเปรี
ยบเบี
ยดเบี
ยนกั
น ในทางตรงข
าม ความรู
จะได
รั
บการกํ
ากั
บด
วยคุ
ณธรรม
เพราะผู
ที่
สั
งคมยอมรั
บว
ามี
ความรู
เป
น “ผู
รู
” จะต
องมี
คุ
ณธรรมด
วยเสมอ การเรี
ยนรู
ที่
บู
รณาการ
ทั้
งเนื้
อหา แหล
งเรี
ยนรู
และกระบวนการอย
างหลากหลายโดยไม
แยกออกจากวิ
ถี
ชี
วิ
ตจริ
งของ
บุ
คคลและชุ
มชน นอกจากมี
ผลให
การเรี
ยนรู
เกิ
ดขึ้
นอย
างกว
างขวาง โดยต
อเนื่
องตลอดเวลาและ
ตลอดชี
วิ
ตแล
ว ยั
งสามารถตอบสนองต
อเงื่
อนไขของบุ
คคลแต
ละคนได
อย
างมี
ประสิ
ทธิ
ภาพ เพราะ
โดยข
อเท็
จจริ
งแล
ว มนุ
ษย
แต
ละคนมี
ความสามารถในการเรี
ยนรู
แตกต
างกั
น มี
ความถนั
ด ทั
กษะ
ฉั
นทะ และจุ
ดมุ
งหมายของการเรี
ยนรู
ที่
แตกต
างกั
นไป ความหลากหลายในการตอบสนองความ
เฉพาะดั
งกล
าว ส
งเสริ
มให
กระบวนการเรี
ยนรู
ของชุ
มชนมี
ประสิ
ทธิ
ภาพในการถ
ายทอดค
านิ
ยม
แบบแผนของวิ
ถี
ชี
วิ
ตบุ
คคลและชุ
มชนไปสู
คนรุ
นต
อไปได
ทํ
าให
ชุ
มชนเป
นป
กแผ
น ในขณะที่
บุ
คคล
แต
ละคนก็
สามารถพั
ฒนาศั
กยภาพในการดํ
ารงชี
วิ
ต การทํ
ามาหากิ
น การแก
ไขป
ญหาของตนเอง
ทั้
ง ๆ ที่
กระบวนการเรี
ยนรู
หลายด
านจะอยู
ในลั
กษณะการเลี
ยนแบบ ท
องจํ
า จดจํ
า หรื
อ"การรั
บรู
"
เพื่
อทํ
าตามอย
าง แต
เนื้
อหาของการเรี
ยนรู
ที่
เป
นเรื่
องในวิ
ถี
ชี
วิ
ตจริ
ง ได
สร
างเงื่
อนไขให
ผู
เรี
ยนต
อง
ปฏิ
บั
ติ
ด
วยตนเอง ไม
ว
าการฝ
กฝนด
านกายภาพหรื
อด
านจิ
ตใจ ก็
ต
องผ
านกระบวนการคิ
ด การใช
เหตุ
ผล ไม
สามารถจะใช
แต
ความจํ
าเพี
ยงอย
างเดี
ยวล
วน ๆ ได
ในระหว
างปฏิ
บั
ติ
เอง ในขณะเดี
ยวกั
น
ลั
กษณะของกระบวนการเรี
ยนรู
ในสั
งคมยุ
คชุ
มชนที่
มี
ความหลากหลายหรื
อแตกต
างกั
นมี
ผลให
กระบวนการเรี
ยนรู
พั
ฒนาสร
างใหม
ในสิ่
งที่
ถ
ายทอดไปด
วย เนื่
องจากเป
นการเรี
ยนรู
แบบ
มี
ปฏิ
สั
มพั
นธ
มี
การปฏิ
บั
ติ
ฝ
กฝน และการคิ
ด อยู
ตลอดเวลาในทุ
กเนื้
อหาและมี
การทดสอบ
ประเมิ
นผลด
วยการปฏิ
บั
ติ
จริ
ง กระบวนการเรี
ยนรู
จึ
งส
งผลให
บุ
คคลมี
ความสามารถพั
ฒนาความรู
ใหม
ได
ด
วย ประกอบกั
บโครงสร
างทางสั
งคมแบบแนวราบ และความสั
มพั
นธ
เชิ
งสั
งคมของชุ
มชน
ก็
ยิ่
งเอื้
อให
เกิ
ดการแลกเปลี่
ยนการเรี
ยนรู
ระหว
างบุ
คคลได
มากขึ้
น จนกระทั่
งสั่
งสมเป
นภู
มิ
ป
ญญา
ท
องถิ่
นที่
ช
วยให
ชุ
มชนแต
ละแหล
งดํ
ารงอยู
ได
อย
างมั่
นคง
วั
ฒนธรรมการทํ
างานของผู
คน
วั
ฒนธรรมต
างชาติ
ต
อการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรมที่
เป
นวั
ฒนธรรม
การทํ
างานมี
นั
กวิ
ชาการหลายท
านได
ให
ความหมายและนั
ยแตกต
างกั
นกล
าวคื
อ วั
ฒนธรรมการ
ทํ
างานตามแนวคิ
ดของเฉลี
ยว บุ
รี
ภั
กดี
(2527) หมายถึ
งแบบแผนการดํ
าเนิ
นชี
วิ
ตด
านการทํ
างาน
ของสมาชิ
กในสั
งคม รวมถึ
งกิ
จกรรมทุ
กอย
างที่
มี
ลั
กษณะเป
นการทํ
างาน แต
สํ
าหรั
บประเวศ วะสี
(2528) วั
ฒนธรรมการทํ
างานในสั
งคมไทยมี
การเปลี่
ยนแปลงอย
างรวดเร็
วก
อให
เกิ
ดความ