Page 152 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

142
วานาใครถึงอายุการเก็บเกี่ยวแลวซึ่งเปนที่รูกั นในหมูบาน เมื่อทราบขาววาบานไหนขาวสุกก็จะมา
ชวยกั นเกี่ยวโดยเจ าของนาไม ตองแจงข าว เมื่อถึ งวันนั ด ตางคนก็นํ าอุปกรณ การเกี่ยวขาวไป
ชวยกั นเกี่ ยวขาว หากคนใดอุปกรณที่ นํามามีการชํ ารุดระหวางที่ เกี่ยวข าว ก็จะเป นหน าที่ของ
เจ าของนาที่จะนําอุปกรณ เกี่ยวข าวมาทดแทน เมื่อถึงเวลาพักรั บประทานอาหาร มีการนําอาหาร
มื้อเที่ ยงที่เตรี ยมมา มารับประทานร วมกันบนหัวคันนาที่มี ไมใหญ ที่เจาของนาปล อยทิ้ งไว ให
เจริญเติ บโต สําหรับหลบฝน หลบแดด หากบางคนไมได นําอาหารมา ก็ มักจะพกพาเครื่องปรุง
วัสดุ ผัก หรือปลาแห ง พริก มะนาว กะป หอมแดง ฯลฯ มาประกอบเปนอาหารอยางงายๆ เชน ยํ า
ปลาแหง น้ํ าชุบโจร และน้ําพริ ก รวมรับประทานกับคนอื่น เจ าของนาบางรายใจดี หรือมีโอกาส
พิ เศษ เชน จับปลาในบึงไดมาก ก็ จะนํ าอาหารมาแจกจายให กั บผูที่มาช วยเกี่ยวขาวนอกจาก
อาหารแลว ผลไม ชนิดหนึ่งที่ขาดไมไดในฤดูเกี่ยวขาว คือ แตงโม เพราะเปนผลไม ที่ชวยในการแก
กระหายไดอยางดี ชาวนาที่ไม ไดนําอาหารมารวมรับประทาน ก็นําแตงโมที่ปลูกไว ซึ่งจะสุ กไดที่
พร อมจะรับประทานไดในชวงนี้พอดีมารวมรับประทานอาหารกั บคนอื่น นอกจากแตงโมจะเปน
ผลไม ยอดนิ ยมแล ว เปลื อกแตงโมก็สามารถนํ ามายํากั บพริก และกะป เป นอาหารที่ นิยม
รับประทานกันมากชนิดหนึ่ ง ขาวที่ไดจะถูกลําเลียงไปฉางข าวที่บานของเจานา นําไปนวด และใช
ควายเหยียบ เพื่อใหเมล็ดขาวหลุดจากรวง หลั งจากนั้นก็นําขาวเปลือกไปตากใหเก็บ ไวในฉางขาว
ไวรับประทานตอไป (ทรงพนธิ์ ใจธวัช สัมภาษณเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2554) ปจจุ บันการซอแรง
ในการทํ านาหมดไปจากสังคมชาวบ านทั้ งสองอําเภอแล ว พื้นที่ นาข าวถูกเปลี่ยนเป นอาคาร
พาณิชย รีสอรท บานจัดสรร สถานบันเทิงตางๆ ฯลฯ เพื่อรองรั บการเจริญเติบโตทองเที่ยว และการ
ทํานาที่มีอยูเดิมก็ ไมเพียงพอตอคาใช จายในครอบ การซอแรงในการทํานาจึงหมดไป
การหยิบยืม การหยิ บยืมจะเกิดในกลุมคนที่มีความสนิทชิ ดเชื้อกัน อาจจะเปนญาติพี่ นอง
หรือไมใชญาติพี่นองก็ได ผูให จะเปนผู ที่มีอํานาจมากวา มีทุนทรัพยมากวา หรือเปนผูที่มีความรู
มากกวา เป นคนที่ผู ยื มคิดวา“พึ่งได ” สวนผูหยิ บยืมจะเปนผู ที่ทรั พย ทุ น นอยกว า แต มีความ
ใกลชิด มีความสนิทสนม และเปนที่ไววางใจของผู ใหยื ม การหยิบยืมในการทํางาน มีการหยิ บยืม
อุปกรณ ในการทํางาน ได แก เครื่องมือและอุปกรณตาง ๆ ควาย ลิง พันธุพื ช และทุนรอนในการ
ทํางาน โดยมีพันธะสัญญากั นวา จะตองนํ ามาคืนเมื่อใด และตองดูแลสิ่งเหลานั้นที่หยิ บยืมไปเปน
อยางดี ชาวนาบางคนยืมควายชาวบานมาใชในการทํานาเปนเวลาหลายป รอจนกวาควายออกลูก
จึงจะคืนควายใหเจ าของควาย นอกจากนี้มีบางรายการที่ ผูยืมจายผลตอบแทนให แกผู หยิบยืม เชน
กรณีการยืมพันธุขาว ตามธรรมเนียมนิยมของชาวเกาะสมุ ยและเกาะพะงันแลว ผูใดยืมพันธุขาว
ใครมาเพาะปลุกแลว เมื่ อสิ้นฤดูการเก็บเกี่ ยวขาวแล วจะตองนําพันธุข าวมาคืนสองเทา หรือสาม