Page 93 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

77
ธรรม เพราะเหตุการณ์ ดังกล่ าวย ้อนถึ งเรื่ องราวเมื่อมหาศักราช 1550 ซึ่ งตรงกับ พ.ศ. 2171
ประวัติของอําเภอฉวางที่มีการเชื่ อมโยงกับภายนอกจึงมีมาตั้ งแต่สมัยกรุ งศรี อยุธยาเป็ นราชธานี
และจากบันทึกในสมัยรั ตนโกสิ นทร์ ปี จุลศักราช 1173 หรื อ พ.ศ. 2354 อันเป็ นรัชสมัยของ
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิ ศหล้านภาลัย ทําเนี ยบราชการพื้ นที่เมื องฉวางมี ฐานะเป็ นแขวงฉวาง
ที่ ท่าชี ประกอบด้วย 4 หั วเมื อง คือ พิ ปู น ละอาย กะเปี ยด และช้างกลาง ต่อมาในสมั ย
พระบาทสมเด็จพระจุ ลจอมเกล้าเจ้าอยู ่หัวระหว่าง ร.ศ. 115-116 หรื อ พ.ศ. 2439-2440 มีการ
ปฏิรูปการปกครองกระจายอํานาจการปกครองไปสู่ หัวเมื อง เป็ นเหตุ ให้หัวเมืองเหล่านี้ ถู กยุบและ
แยกเป็ นหมู่บ้าน ตําบลต่าง ๆ มีการตั้งแขวงฉวางเป็ นอําเภอฉวาง ปรากฏตามหลักฐานใบบอก
ของพระยาสุขุ มนัยวินิ ต ข้าหลวงเทศาภิบาล สําเร็ จราชการมณฑลนครศรีธรรมราช ในรายงาน
ร.ศ. 118 ที่มีกรมหมื่นดํารงราชานุภาพรายงานเกี่ยวกับการแบ่งแขวงตั้ งกรมการอําเภอตลอดจน
มณฑลว่ า “ อําเภอฉวางเป็ นแขวงชั้ นนอกต่อแดนเมื องคี รีรั ฐนิ คม เมืองกาญจนดิฐ เมื องกระบี่
นายย ้อยเป็ นนายอําเภอตั้ งที่ว่าการบ้านคลองตาล…” (อัมมร ธะระเจน และสุ ธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์.
2542:1801-1803) ครั้ งเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการจัดตั้งระบบเทศาภิ บาล
ซึ่ งเป็ นระบบที่ รัฐบาลกลางจัดส่งข้าราชการไปบริ หารราชการในท้องที่ ต่าง ๆ แทนที่ ส่ วนภูมิภาค
จะจัดการปกครองกันเองเช่ นแต่ก่อน อันเป็ นระบบกิ นเมือง1 ระบบการปกครองแบบเทศาภิบาล
จึงเป็ นระบบการปกครองที่รวมอํานาจเข้ามาไว้ในส่วนกลางและริ ดรอนอํานาจเจ้าเมืองตามระบบ
เดิ มลง โดยได้แบ่งเขตการปกครองมี ขนาดลดหลั่นกันเป็ นชั้ นอันดั บคือ ส่ วนใหญ่เป็ นมณฑล
รองถัดลงไปเป็ นเมือง คื อ จังหวัด รองไปอีกเป็ นอําเภอ ตําบล และหมู่บ้าน
ในการปกครองแบบเทศาภิ บาล ไม้เรี ยงเป็ นการปกครองในระดับตําบลซึ่ งเป็ นหนึ่ งใน
อําเภอฉวาง มี หลวงปราบประทุษราษฎร์ (เอียด ณ นคร ) เป็ นนายอําเภอคนแรก สําหรับที่ว่าการ
อําเภอฉวาง จากคําบอกเล่าเกี่ยวกับอําเภอฉวางพบว่ า ฉวางนั้ นได้มีการย ้ายที่ตั้ งอําเภอหลายที่
โดยเดิ มตั้ งอยู่ตามแม่นํ้ า ทั้งนี้ เพื่อความสะดวกเนื่ องจากอาศัยการคมนาคมทางนํ้ าเป็ นหลัก เช่ น
เคยตั้ งอยู่บ้านในไร่ (ปัจจุบันอยู่ในตําบลนาแว) ตั้งที่ ริ มแม่นํ้ าตาปี ที่วังอ้ายหลอน (ปั จจุบันอยู่ใน
ตําบลไสหร้า) ตั้ งที่ ปากคลองลุง (ปั จจุบันอยู่ในตําบลฉวาง) และสุ ดท้ายได้ย ้ายมาอยู ่ ณ ที่ตั้ ง
ปัจจุ บัน เมื่อ พ.ศ. 2458 เหตุที่ต้องย ้ายที่ว่าการอําเภอหลายครั้ งเนื่องจากปัญหาถูก
1ระบบกินเมือง คือ ระบบการปกครองซึ่ งผู้ ที่ได้รั บการแต่งตั้งให้เป็ นเจ้าเมือง ที่ไม่ ได้รับเงินเดือน
หรื อ ค่าเลี้ ยงดู จากรัฐบาล มิ ได้มีการเลือกจากหลักความรู ้ ความสามารถ แต่เลือกจาก ความเป็ นผู้
มีอิทธิพลกว้างขวางในเมืองนั้ น ๆ