Page 75 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

60
ตัวใครตัวมันมากขึ้ น ทําให้ มีปั จจัยภายนอกเข้ามามีอิทธิ พลกําหนดการตัดสิ นใจเลือกการผลิ ต
ของชาวบ้าน
ยางพาราได้เข้าสู่ระบบเกษตรกรรมพืชเชิงเดี่ ยวซึ่ งเป็ นพืชเศรษฐกิ จสําคัญที่กําหนด
วิถีชี วิตชาวบ้านตั้งแต่นั้ นมา แต่จากการที่การกรี ดนํ้ ายางต้องขึ้ นอยู่กับดิ นฟ้ าอากาศ ราคายางที่
ขึ้ นอยู่ กับกลไกของตลาดโลก ทําให้อาชีพการทําสวนยางพาราไม่ มีความมั่ นคง ผู ้ มีอาชีพทํา
สวนยางจึงมีฐานะยากจนและไม่ สามารถแก้ปัญหาต่ าง ๆ ที่เกิดขึ้ นกับครอบครัวได้ แม้ชุ มชน
ไม้เรี ยงตระหนักถึงความเดือดร้ อนที่เกิดขึ้ นมาโดยตลอด แต่มองไม่ เห็นอนาคตว่ าจะอยู่รอดได้
อย่างไร เพราะที่ทํากินขยายไม่ได้อีกแล้วในขณะที่ เกษตรกรเพิ่มขึ้ นเรื่ อย ๆ อี กทั้งคนในชุมชน
ขาดความรู ้และไม่มีทุนรอนในการดําเนิ นกิจกรรมอื่น ๆ ซึ่ งมีมากมายในโลกของทุ นนิ ยม และ
โรงงานต่างๆ ขณะที่การทําสวนยางซึ่ งเป็ นอาชีพหลักก็มิได้มีการพัฒนาให้ทันกับสภาพการณ์
ที่เปลี่ยนแปลงไปแต่อย่างใด แม้ว่าจะมียางพันธุ ์ดีและกองทุนสงเคราะห์ สวนยางพาราได้เข้าไป
ให้ความช่วยเหลือภายหลังจากเกิดวาตภัย (ชวน เพชรแก้ว. 2547 : 8-12)
งานวิจัยในพื้นที่ชุ มชนไม้เรี ยง
ชุ มชนไม้เรี ยง เป็ นที่ รู ้ จักของผู ้คนทั ่วไปจากความเข้ มแข็ งของชุ มชน ได้ มี
นักวิชาการและนักวิจัยจํ านวนไม่น้อยสนใจใช้ พื้ นที่นี้ เป็ นพื ้นที่ ในการศึกษา ข้อค้นพบ
พัฒนาการ และข้อสังเกตต่ าง ๆ ของชุมชน เช่นจากงานวิ จัยของสุ พรรณี ไกรนรา ( 2546 : 62-67)
ได้ทําการศึ กษากระบวนการเรี ยนรู ้สู ่ การจัดการแบบชุ มชนพึ่ งตนเองมี การทําการศึกษาถึง
บริ บทของการเปลี่ยนแปลงและกระบวนการพึ่ งตนเองของชุมชนไม้เรี ยง กล่าวได้ว่า ชุมชนไม้
เรี ยงมี การเปลี่ ยนแปลงจากการการขยายตัวของกลุ่ มคน นโยบายของภาครัฐและระบบ
การตลาด ทําให้ชาวบ้านปรับเปลี่ยนวิถีชี วิตที่เคยพึ่ งพาอาศัยในชุ มชนมาพึ่งจากภายนอก เมื่ อ
เกิดปั ญหาดังกล่าวชาวบ้านมีจัดกระบวนการเรี ยนรู้ในการพึ่งตนเองของชุ มชนโดยมีผู ้ นําชุ มชน
เป็ นแกนสําคัญในการช่วยกระตุ้นการแก้ปั ญหาของชุมชน และย ังมีงานวิจัยที่ศึกษาในลักษณะ
ที่คล้ายกันของ วิชิ ต นันทสุ วรรณ (2545 : 146-157) ซึ่ งกล่าวให้เห็ นทิศทางของการพัฒนาและ
การเปลี่ยนแปลงของชุ มชนไม้เรี ยง มีกระบวนการเรี ยนรู้ ของชุ มชน จากการที่ชาวบ้านได้เข้า
ร่ วมกับเศรษฐกิ จสมัยใหม่ การผลักดันให้เกิ ดแผนแม่ บทในการพัฒนายางพารา และการ
สร้ างเครื อข่ ายชุมชน มี การสร้ างศู นย์การศึ กษา 0 พัฒนาชุ มชน และสภาผู้นําชุมชนเพื่ อ
แก้ปัญหาและพัฒนาชุ มชน ด้วยการกําหนด ยุทธศาสตร์ แผนงาน โครงการ และกิ จกรรม
ร่วมกัน
การศึกษา เกี่ ยวกับการพึ่ งตนเองในชุ มชนไม้เรี ยงนั้ นซึ่ งโอภาส ปั ญญาและคณะ
(2544 : 95-115) ได้ทําการศึ กษากระบวนการสร้างองค์ความรู้ สู่ การพึ่ งตนเอง พบว่า ชุมชนไม้