Page 76 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

61
เรี ยง สามารถสร้างจุ ดเปลี่ยนโดยผู้นําชุมชนจนสามารถสร้ างกระบวนการเรี ยนรู้จากฐานข้อมูล
ต่ าง ๆ อันเป็ นพลังในการพัฒนาของชาวบ้านในชุมชน ย ังมีงานวิจัยของอภินันท์ ยอดมณี
(2546: 127-133) การศึกษาการพึ่ งตนเองของ ชุมชนไม้เรี ยงในเชิงเศรษฐกิ จ ของกลุ่มชาวสวน
ยางพารา จากการผลศึกษาลักษณะการพึ่ งตนเองของชุมชนบนแนวคิดพื้ นฐาน 3 ประการ คือ
(1) แนวคิดการแก้ไขปั ญหาเฉพาะหน้า (2) แนวคิดเชิ งรับ (3) แนวคิ ดเชิ งรุก และสมาชิกใน
ชุ มชนมีส่ วนร่ วมในการดําเนิ นการผ่านกระบวนการ 5 ขั้ นตอน คือ (1) การปรับเปลี่ยนแนวคิด
(2) การสรุปปั ญหา (3) การวางแผน (4) การดําเนิ นงาน และ(5) การประเมิ นผลงาน ส่วนมี
ปัจจัยเงื่ อนไขในการพึ่งตนเองของชุ มชนทั้ งจากปัจจัยภายในชุมชนและภายนอกชุมชนนั้ นคือ
ปัจจัยภายใน ได้แก่ การมีส่ วนร่วมของชุ มชน อัตลักษณ์ สังคมที่เอื้อต่อการพัฒนา รั กการเรี ยนรู้
โครงสร้างการดําเนิ นงานที่เหมาะสม เครื อข่ายภายในชุมชนที่เข้มแข็ง และปัญหาที่เกิดขึ้นใน
ชุ มชน และปัจจัยภายนอก คือ องค์ กรภาครัฐและเอกชน การยอมรับจากภายนอก เครื อข่าย
ภายนอกและกลไกตลาด ส่วนเงื่ อนไขที่ทําให้ชุ มชนไม้เรี ยงพึ่ งตนเองได้ คือ ระดับความ
สามัคคีระดับความรุ นแรงของเหตุการณ์ ต่ าง ๆ ระดับความรู ้ ความสามารถของบุคลากรใน
ชุมชน และระดับความพร้ อมของกลุ่มแกนนํา
0 นอกจากนี้ ย ังมีการศึกษาถึงการเปลี่ ยนแปลงชุ มชนไม้เรี ยงภายใต้การนําของ 0ประยงค์
รณรงค์ ซึ่ งเป็ นผู ้ นําคนสําคัญที่ทําให้เกิ ดการพัฒนาของไม้เรี ยง จากการศึ กษาของโยชิโอะ
วะดะ (2551: 15-34) ได้การศึกษาการพัฒนาโดยอาศัยชุมชนเป็ นฐาน พบว่า ผู ้ นําแป็ นปั จจัย
หนึ่ งในปัจจัยเบื้องตนของความสําเร็ จ การกล้าเผชิญกับปัญหา การมีความคิดริ เริ่ ม มีความเป็ น
ประชาธิ ปไตย การมีกระบวนการถ่ ายทอดภู มิปั ญญาของ ประยงค์ รณรงค์ การสะสม
กระบวนการเรี ยนรู้ จากหลากหลายด้านจากประสบการณ์ชีวิต ทั้งจากการศึกษาดู งานต่างพื้ นที่
สิ ่ งเหล่านั้ นเป็ นการสั ่ งสมและสามารถนําไปถ่ายถอดองค์ ความรู้ สู ่ ชุ มชนจนทําให้ ชุ มชน
ประสบความสําเร็ จ นอกจากตัวผู้นําแล้วความร่ วมมื อของสมาชิกในชุ มชนนับว่ามีส่ วนสําคัญ
ทําให้ เกิดการพัฒนา และสําหรับศึกษาถึงการมีส่ วนร่ วมของเกษตรกรชาวสวนยางไม้เรี ยงใน
การพัฒนาชุมชนของเฉลิ มศักดิ์ บุ ญนํา (2543 : 66 -79) พบว่ าปั จจัยทางด้านเพศ อายุ ระดับ
การศึกษา รายได้ ขนาดของครอบครั ว การเข้าฝึ กอบรม และข้อมู ลข่ าวสารของชาวบ้าน
ก่อให้เกิดความแตกต่างต่อการเข้าร่ วมพัฒนาชุ มชน
จากงานวิจัยที่ได้ศึ กษามาทั้งหมดส่ วนใหญ่ จะศึกษาถึงความเข้ มแข็งของชุ มชน ไม้
เรี ยง แต่ ย ังไม่ มี งานวิ จัยที่ ศึ กษาชี้ ชั ดทางด้านวัฒนธรรมของชาวสวนยางพารา ที่ มี การ
เปลี่ ยนแปลงอย่างเป็ นพลวัต ซึ่ งชุมชนไม้เรี ยงเป็ นชุมชนที่มีอาชี พทําสวนยางพาราเป็ นหลัก
และเป็ นชุมชนที่ มีความโดดเด่ นของวิถี ชี วิตและวัฒนธรรมของการช่วยเหลือเอื้อเฟื้ อ สามัคคี