Page 43 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

32
และกระบวนการเรี ยนรู ้จึงเป็ นสิ ่ งสํ าคัญที่สุ ด เพื่อต่อสู ้กับกระแสทุ นนิ ยมที่เข้ามาในสังคม ใน
สถานการณ์การเปลี่ ยนแปลงต่าง ๆ ในช่วงที่ ผ่านมาซึ่ งได้เกิดขึ้ นกับชุมชนเกษตรที่เคยมีบทบาท
กําหนดกิจกรรมทางเศรษฐกิ จจําเป็ นต้องปรับตัวไปภายใต้ระบบทุ นนิยม ปรั บเปลี่ ยนวิถี การ
ดําเนิ นชีวิต สร้ างบรรทัดฐานแบบพึ่งพาอาศัยกัน (Norms of Reciprocal) สร้างเครื อข่ายระหว่าง
ชุมชน ส่ งเสริ มและพัฒนาศักยภาพของชุ มชน สร้างวิ สาหกิจชุ มชน เพื่อจัดการทุนในชุ มชนโดย
ชุ มชนและเพื่อชุมชน โดยใช้ภูมิปั ญญาและความคิดสร้างสรรค์ของชุมชนแบบดั้ งเดิมผสมกับ
ความรู ้สากล ซึ่ งองค์ประกอบสําคัญที่เรี ยกว่าทุนของชุมชน ประกอบด้วยอย่างน้อย 4 ประเภท
(เสรี พงค์พิศ. 2546 : 98-99) ได้แก่
1. ทุนทางธรรมชาติ (ความหลากหลายทางชีวภาพและทรั พยากร)
2. ทุนทางวัฒนธรรม (ความรู้และภูมิปัญญา)
3. ทุนทางสังคม (กฎเกณฑ์ที่ร้ อยรัดผู ้ คนให้เป็ นชุมชน เป็ นพี่เป็ นน้อง ไว้ใจกัน)
4. ทุนโภคทรั พย์ (ทุนสะสม ผลผลิต สร้างสรรค์ พัฒนา)
ดังนั้นอาจกล่ าวได้ว่าเศรษฐกิจชุ มชน เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมชุมชน ซึ่ งเป็ นผลลัพธ์
มาจากพฤติกรรม วิ ถีชี วิตและภู มิปัญญาของสมาชิ กในชุมชน เป็ นจริ ยธรรมความดีงามที่เต็ม
เปี่ ยมไปด้วยความมี นํ้ าใจ ซึ่ งได้ปรากฏในสังคมไทยมาตั้งแต่โบราณกาล
2.4.2 เศรษฐกิจแบบทุ นนิยม (Capitalism)
เศรษฐกิ จแบบทุนนิ ยม เศรษฐกิ จแบบนี้ มีชื่ อเรี ยกแตกต่างกัน อาทิ ระบบเศรษฐกิจ
เสรี ระบบการตลาด เศรษฐกิจแบบทุนนิ ยมเจ้าของทุนหรือหน่ วยการผลิต มี การใช้แรงงาน
จากภายนอกมาเป็ นปั จจัยการผลิ ตและขูดรี ดแรงงาน (ซึ่ งต่างกับเศรษฐกิจชุ มชนที่ครอบครั วใช้
แรงงานตนเองและมีการช่ วยเหลื อซึ่ งกันและกันในชุ มชน) ระบบทุนนิยม คือระบบเศรษฐกิจ
และสังคมที่ ขับเคลื่อนด้วยพลังแห่งการสะสมทุน ปั จเจกบุคคลมีความสําคัญ คนมีเสรี ภาพในการ
เลือกและการตัดสิ นใจ ความสัมพันธ์ทางการผลิตหลักในระบบทุนนิ ยม คือ ความสัมพันธ์แบบ
ขายแรงงานแลกเงิน นายทุ นเป็ นเจ้าของปั จจัยการผลิต ขณะที่แรงงานขายพลังแรงงานของตัวเอง
ในอัตราค่าจ้างคงที่ ในกระบวนการผลิตสิ นค้า มี มูลค่าส่ วนเกินเกิดขึ้ น และตกเป็ นของนายทุ น
โดยนายทุ นสามารถใช้ มูลค่ าส่วนเกิ นในการสะสมทุน สํ าหรั บระบบทุนนิ ยมจึ งเป็ นระบบ
เศรษฐกิจที่ เปิ ดให้เอกชนมี การแข่งขันทางธุ รกิจอย่างเสรี โดยมีกําไรเป็ นเป้ าหมาย มีกลไกราคา
เป็ นตัวกําหนด ลักษณะสําคัญของเศรษฐกิจแบบทุนนิ ยมคื อ