Page 42 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

31
นิยมและการจัดการโดยรัฐ แนวทางเช่นนี้ ส่ งผลให้ชนบทถู กกระทํา ทําให้บางชุ มชนที่ขาดแคลน
ปั จจั ยในการผลิ ตกระทําได้ ยากขึ้ น ต้องอาศัยผู้อื่ นที่ มี ความชํานาญเฉพาะด้านเข้ามาช่ วย
ดําเนินการให้ นอกจากนั้ นการผลิตเพื่ อการค้านี้ จําเป็ นอย่างยิ่งที่ ต้องอาศัยเทคโนโลยีซึ่ งชุมชน
ชนบทไม่มี ทําให้ชุมชนต้องจัดหามาด้วยวิธีการต่าง ๆ ซํ้ าอาจต้องยอมเสี ยเปรี ยบ และการเข้าสู ่
เศรษฐกิ จแบบทุ นนิ ยม ได้ส่ งผลต่ อการจัดระเบี ยบทางสั งคม เนื่ องจากชุ มชนต้องพัฒนา
เทคโนโลยี ความสัมพันธ์ของผู ้ คนในชุ มชนได้ปรั บเปลี่ยนไป และมี การเปลี่ยนแปลงไปสู่ ความ
ทันสมัยต่ าง ๆ เช่น การสร้ างถนนตัดผ่าน การมีระบบสาธารณู ปโภคที่สะดวกสบาย ย ังมีการ
เปลี่ ยนแปลงทางด้านวัฒนธรรมของชุมชนผู ้ คนส่ วนใหญ่ เปิ ดรับวัฒนธรรมอื่นเข้ามาแทนที่ มาก
ขึ้ นนั้ นคือ “วัฒนธรรมทุนนิ ยม” หรื อ “วัฒนธรรมบริ โภคนิยม” ซึ่ งได้เข้าสู่ ชุ มชนต่าง ๆ โดยการ
บีบบังคับ หรื อโดยการยอมรับอย่างเต็มอกเต็มใจ การเข้ามาในลักษณะดังกล่าวสามารถเข้ามาได้
หลาย ๆ ทาง ไม่ว่าจะผ่านเข้ามาทางระบบการเมือง ระบบเศรษฐกิ จ หรื อเข้ามาในลักษณะของ
ค่านิยมต่าง ๆ ทั้งที่ ชุมชนเหล่านี้ ย ังไม่มีความพร้อม
ปรากฎการณ์ดังกล่าวส่ งผลให้ความเจริ ญเติบโตทางเศรษฐกิ จและสังคม ในหลาย
ทศวรรษที่ผ่านมาส่ งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในด้านวิถีชี วิตความเป็ นอยู่ในระดับปั จเจกบุคคล
และครัวเรื อน และการเปลี่ ยนแปลงทางกายภาพและนิเวศ เศรษฐกิจ สังคม ตลอดจนค่านิยมและ
วัฒนธรรมของชุมชนและสังคมอย่างรวดเร็ ว เป็ นการบั่นทอนศักยภาพและโอกาสของประชาชน
และอนุชนรุ่ นหลังที่จะมี คุณภาพชีวิตที่ดี ต่ อมาในระยะหลังตั้ งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2540 เป็ นต้น
มา หลายชุมชนพยายามปรับเปลี่ยนวิถี ชีวิตของผู้คนให้หันมาให้ความสําคัญกับเศรษฐกิ จชุมชน
เพื่อรักษาวัฒนธรรมชุ มชนไว้สู ่อนุ ชนรุ ่ นหลัง มีการประสานพลังความคิดสร้างสรรค์และการ
พึ่งตนเอง ใช้ระบบเกษตรผสมผสาน ทําเป็ นระบบ ลดการพึ่งพิงจากภายนอก มีการเรี ยนรู ้ เกิ ด
การเปลี่ยนแปลงเป็ นการสร้างนวัตกรรมใหม่และเกิ ดเครือข่าย โดยอาศัยทุนที่สํ าคัญที่สุ ดของ
ชุมชน คือ ทุ นทางสังคม ทุ นเหล่านี้ เป็ นสิ ่ งที่ต้องมาร่ วมกันพลิกฟื้ น ใช้ทุ นปัญญานําหน้าเพื่อให้
เกิดการพัฒนาที่ย ั่งยืน เศรษฐกิ จชุ มชนมิได้ จํากัดแต่เพียงการผลิ ตเพื่อกินเพื่อใช้เท่านั้ น แต่เป็ น
การจัดระบบระเบียบการผลิต การบริ โภค การลงทุน เริ่ มจากการสร้างฐานให้มั ่นคง มี กินมีใช้ให้
พอเพียงเสียก่อนแล้วจึงนําส่วนที่ เหลื อออกไปสู่ ตลาดภายนอก (เสรี พงค์พิ ศ. 2546 : 78) ทั้งนี้
ชุ มชนหลายชุมชนได้อาศัย แผนแม่บทชุ มชน ที่เกิ ดจากชุ มชนร่ วมกันพัฒนาขึ้ นมาโดย
กระบวนการเรียนรู ้ที่ทําให้เข้าใจศักยภาพที่ เป็ นทุนทางสังคมทุนของชุมชน ที่ไม่ใช้ทุนที่เป็ นตัว
เงินเพียงอย่างเดี ยว
ในสั งคมทุกวันนี้ สิ ่ งที่ สําคัญที่สุ ดที่ควรพัฒนาคนในชุมชนไม่ใช่ การพัฒนาทรัพยากร
แรงงานหรือทรัพย์สิ นเงินทอง แต่ เป็ น “ความรู ้” ซึ่ งยุคนี้ เป็ นยุค “สังคมความรู้” การจัดการความรู ้