Page 24 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

13
องค์กรทางสังคมที่ ร่ วมกั นแก้ไขปั ญหาผู้คนในชุมชน มี การใช้ ทรั พยากรธรรมชาติในการ
ดํารงชี วิตร่ วมกัน (จํานง อดิ วัฒนสิทธิ์ . 2547 :134 ; ชย ันต์ วรรธนะภูติ . 2536: 44 ; ปาริชาติ วลัย
เสถียร และคณะ. 2543 : 26 ; สนธยา พลศรี . 2545 : 22 และสํานั กงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ.
2546 :175) และสมาชิกทุกคนได้ให้ความสนใจในเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้ นภายในกลุ่ มชนร่ วมกัน
ไม่เพี ยงแต่ให้ความสนใจอย่างหนึ่ งโดยเฉพาะ แต่ให้ความสนใจโดยทั่วๆ ไป ซึ่ งมีขอบเขตมาก
พอที่จะอยู่ร่ วมกันในชีวิตประจําวัน เช่น หมู่บ้านหนึ่ ง ชนเผ่าหนึ่ ง หรื อการอยู่ร่ วมกันขนาดใหญ่
เช่น เมื องๆ หนึ่ ง ประเทศหนึ่ ง (Ritzer. 2004 : 443- 444)
ความเป็ นชุมชนอาจเกิดขึ้ นในสถานที่และสถานการณ์ ที่แตกต่าง กัน กล่าวคือ 8ชุ มชน
อาจจะแบ่งตามมิ ติต่ าง ๆ คือ 1) แบ่งตามพัฒนาการของแบบแผนการผลิ ต เช่น ชุ มชนล่าสัตว์และ
เก็บของในป่ า ชุ มชนเกษตรกรรม ชุมชนอุตสาหกรรม ชุมชนพาณิ ชย์ การค้าและการบริ การ
ชุ มชนการท่องเที่ ยว 2) แบ่งตามลักษณะของอาชี พ กิ จกรรมหลัก เช่น ชุมชนชาวนา ชุมชน
ชาวสวน ชุมชนชาวไร่ ชุมชนชาวประมง ชุ มชนจักสาน ชุ มชนศูนย์กลางการค้า ชุมชน
ศูนย์กลางการขนส่ ง 3) แบ่ งตามลักษณะการปกครอง เช่น ชุ มชนระดับหมู่บ้าน ชุมชนระดับ
เทศบาลตําบล ชุ มชนระดับเทศบาลเมื อง ชุมชนระดับเทศบาลนคร ฯลฯ 4) แบ่งตามลักษณะ
โครงสร้างความสั มพันธ์ทางสังคม เช่ น ชุมชนชนบท ชุมชนกึ่ งเมืองกึ่ งชนบท ชุ มชนเมือง 5)
แบ่งตามกลุ่มชาติ พันธุ ์ เช่น ชุ มชนมอญ ชุมชนมุ สลิม ชุมชนชาวจี น ชุมชนชาวเขา ชุมชนชาว
ญวน 6) แบ่งตามลักษณะการถู กกระทํา ถูกพัฒนาจากนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิ จและสังคม
แห่ งชาติที่ ผ่านมา เช่น ชุ มชนที่ย ังมองไม่เห็นปั ญหา ชุมชนที่มองเห็ นปัญหา / เริ ่ มปรับตัว ชุมชน
ที่เริ ่ มเข้าสู่ กระบวนการปรับตัว ชุมชนพึ่งตนเอง ชุ มชนเข้มแข็ ง 7) แบ่งตามการนับถือศาสนา เช่ น
ชุ มชนชาวพุทธ อิสลาม คริ สต์ ฮินดู ซิก 8) ชุมชนประเภทอื่นๆ เช่ น ชุมชนแออัด ชุ มชนกันชน
ตามแนวป่ า ชุมชนกองขยะ ชุ มชนตามแนวชายแดน ชุ มชนนิคมสร้างตนเอง
ในปั จจุบันคําว่า “ชุ มชน” ได้มีการนําไปใช้ในความหมายที่กว้างออกไปจากเดิ ม เพราะ
ชุ มชนได้เปลี่ ยนแปลงไปตามกระแสของสังคมในยุคโลกาภิ วัตน์ ซึ่ งปรับเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
และมีผลกระทบต่อโครงสร้ างชุ มชนดั้ งเดิ ม ปรับเปลี่ยนสถานะภาพชุมชนไปตามลักษณะของ
ชุ มชน ตามหน้าที่มากกว่าที่จะเป็ นชุมชนลักษณะทางภูมิศาสตร์ กล่าวคือ ความสั มพันธ์ของคนใน
ขอบเขตพื้นที่ จะเปลี่ ยนไปเป็ นลักษณะของเครื อข่ ายของกลุ ่มที่ มีกิ จกรรมทางสังคมต่ างๆ
คล้ายคลึงกัน มีความสนใจร่ วมกัน มีความรู ้สึ กเป็ นพวกเดี ยวกัน เช่น ความเป็ นชุ มชนมุสลิ ม ไม่
สามารถบอกได้ว่าชุมชนนี้ อยู่ตรงไหน แต่ ทุกคนมีความรู้สึ กถึ งความเป็ นพวกเดียวกัน มีความเอื้ อ
อาทรต่ อกัน มี ความพยายามทําอะไรร่ วมกัน มี การเรี ยนรู ้ ร่ วมกันในการกระทํา ซึ่ งรวมถึ งการ