Page 184 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

168
แลกเปลี่ ยนแบ่งกันกินแบ่งกันใช้ เป็ นการขาย การแลกเปลี่ยนแบบเดิมภายในชุมชนจึ งค่อย ๆ
หมดความสําคัญลงและสู ญหายไปในที่ สุ ด โดยการแลกเปลี่ยนผ่านระบบตลาดได้เข้ามาแทนที่
อย่างเต็มรู ปแบบ ทั้ งนี้ เพราะสิ่งที่ ชุ มชนต้องการคื อปั จจัยในการดํารงชี วิตซึ่ งส่ วนใหญ่ได้แก่
สิ นค้าอุตสาหกรรมจากภายนอกมากกว่าผลผลิตจากชุมชน
4. การเปลี่ยนแปลงมิติด้ านความสัมพันธ์ในชุ มชน
การที่ชุ มชนให้ความสําคัญกับการผลิตเพื่อขาย ทําให้ชุ มชนใช้เวลาส่วนใหญ่ ไปกับ
งานในไร่ นาอย่างจริ งจังเพื่ อสร้างผลผลิ ต โดยไม่ มีเวลาที่ จะนํ าผลผลิตมาแลกเปลี่ ยนกัน
ประกอบกับผลผลิ ตของชุ มชนมีเหมื อน ๆ กัน คือยางพารา พื ชผักผลไม้และที่ ผลผลิตจากป่ า
ลดลงเนื่ องจากป่ าถู กตัดโค่ นไปเพื่อทําไร่และปลู กยางพารา ส่ งผลให้ชุ มชนไม่ มีผลผลิ ตอัน
หลากหลายที่จะนํามาแลกเปลี่ยนกัน ขณะเดียวกันที่การแลกเปลี่ยนด้วยการจับจ่ายใช้สอยของ
ระบบตลาดได้เข้ามาแทนที่ โดยมีสถานที่ แลกเปลี่ยนที่ แน่ นอนและสะดวกกว่า เมื่ อเป็ นเช่นนั้ น
ชุมชนจึ งให้ความสําคัญกับการผลิตยางพาราเพื่อขายผลิต และนําเงินที่ได้ซื้อหาสิ นค้าอื่น ส่ งผล
ให้การผลิตทางการเกษตรอื่น ๆ ที่ ปลูกบริ โภคในครั วเรื อนลดลง
การแลกเปลี่ ยนระหว่างชุ มชนผ่านความสัมพันธ์ที่ชาวบ้านเรี ยกว่ าเกลอเขาเกลอ
ทะเลก็ลดน้ อยลง เพราะว่าเมื่ อมีการสร้างถนน ทําให้ ตลาดเคลื่อนที่รุ กเข้าถึงชุ มชน จึงไม่จําเป็ น
ที่ ชุมชนจะต้ องแลกเปลี่ยนระหว่างกันในระบบดั งกล่ าวเพราะการพัฒนาทางด้านโครงสร้าง
พื้นฐานต่ าง ๆ ได้ทําให้ วิถี ชีวิตการไปมาหาสู่ ของชุมชนมี ความสะดวก การแลกเปลี่ยนภายใน
ชุ มชนที่เป็ นการแลกเปลี่ ยนแบบต่างตอบแทนจึงหมดความหมายลงเปลี่ยนแปลงไปเป็ นต่างคน
ต่างผลิ ตเพื่อสร้างรายได้ของตนเองเท่านั้ น เมื่อไม่ สามารถพึ่งพิ งความสัมพันธ์จากการแบ่งปั นกัน
เช่นอดีต ความสัมพันธ์ ในชุ มชนจึงเป็ นลักษณะต่างคนต่างอยู่อย่างเห็นได้ชัด
5. การเปลี่ยนแปลงในมิติด้านการบริ โภค
การบริ โภคของชุ มชน ในระยะนี้ แต่ ละครัวเรื อนให้ความสํ าคัญกับการผลิ ต
ยางพาราเพื่อขายเป็ นรายได้หลัก ความพอเพียงในการบริ โภคจึ งขึ้ นอยู่กับรายได้จากยางพาราที่
สามารถนําไปสู่ การบริ โภคอื่ น ๆ ในครัวเรื อนเป็ นสําคัญ กลไกต่ าง ๆ ที่เคยเป็ นหลักประกั น
ของความพอเพียงในอดีตได้เปลี่ ยนแปลงไป จิตสํานึกแบบทุนนิ ยมได้รุ กเข้ามาในชุมชนในทุ ก
มิติ การบริ โภคของชุมชนเปลี่ยนแปลงไป การบริ โภคอาหาร มีความสะดวกสบาย โดยพบว่ ามี
การพึ่งพิงตลาดมากว่าจะเป็ นการปรุ งขึ้ นเอง รวมทั้งการบริ โภคพื ชผักพื้ นบ้านตามธรรมชาติลด