Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

5
วัฒนธรรมจากภายนอกที่กําลังเคลื่ อนเข้ามาครอบง ําและได้เปลี่ ยนวิถีชี วิตของชาวสวน
ยางพาราในหลาย ๆ ด้าน รุกรานวัฒนธรรมดั้ งเดิ มประหนึ่ งเป็ นการทําให้ชาวสวนยางพาราต้อง
สู ญเสียวิถี ชีวิตดั้ งเดิมไป ซึ่ งโดยแท้จริ งแล้ววัฒนธรรมดังเดิมชาวสวนยางพาราเกิ ดจากภูมิปั ญญา
ที่สะสมจากวิถี ชีวิตของกลุ่มชนที่สอดคล้องกั บภูมิประเทศอย่างมี ดุ ลยภาพมีความเชื่อมโยงกันที่
เ รี ยกว่ า “ทุ นชี วิ ต” ซึ่ งหมา ยถึ งทุ นมนุ ษย์ ทุ นทา งสั งคม ทุ นทา งสิ่ งแวดล้อมและ
ทรัพยากรธรรมชาติ ทุนทางวัฒนธรรม และทุ นทางศาสนา ที่ได้หล่อเลี้ ยงคนทั้ งหมดมาอย่าง
มั ่นคงและย ั่ งยืน (เอกวิทย์ ณ ถลาง. 2545 : 4-7) แต่ใน 4 ทศวรรษที่ ผ่านมากระแสโลกาภิวัตน์เข้า
สู ่สังคมไทยอย่ างรวดเร็วและขยายตัวกว้างอย่างขวาง เนื่ องจากรัฐมุ่งนําประเทศไปสู่ ความเป็ น
“อารยะ” ภายใต้บริ บทของ “ความทั นสมัย” ส่ งผลให้ เกิ ดการเปลี่ ยนแปลงโครงสร้ างด้าน
เศรษฐกิ จ สังคม วัฒนธรรมและระบบการเกษตรที่มีอยู่เดิ มไปสู่ ยุคโลกาภิวัตน์ตามสังคมโลก
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนี้ ได้เกิดขึ้ นกับชุมชนชาวสวนยางพาราเช่นกัน ส่ งผลให้ วิถี ชีวิต ระบบ
ความคิด ความเชื่ อ ค่านิ ยมและระบบการผลิตเปลี่ ยนแปลงไป จากการแพร่ กระจายทาง
วัฒนธรรมระหว่ างชุ มชนมีมากขึ้ นการติดต่ อสื่ อสารสะดวกรวดเร็ วขึ้ น บางชุมชนที่ เห็ นว่ า
วัฒนธรรมของชุ มชนอื่ นเป็ นประโยชน์และเหมาะสมกั บชุมชนของตนเอง เกิ ดการยื มหรื อ
ลอกเลียนแบบมาใช้ ซึ่ งส่งผลทั้ งคุณและโทษต่ อชุมชนและวิถี วัฒนธรรมในชุมชนของตน เป็ น
การนําพาเอาทั้ งค่านิยมและพฤติ กรรมต่าง ๆ เข้ามาแทรกซึ มกัดกร่ อนคุ กคามวัฒนธรรมดั้งเดิ ม
ของชุมชน เช่น กรณี วัฒนธรรมทุนนิ ยม-บริ โภคนิยม ที่ได้ซอกซอนเข้ามาในทุก ๆ ด้าน ไม่ ว่า
ในด้านการเมื อง เศรษฐกิจ ค่ านิยมของชุมชน โดยได้หย ั่ งลึกลงไปถึ งสังคมรากหญ้าได้ทําลาย
วัฒนธรรมดั้ งเดิมของท้องถิ่น ผนวกกับธุ รกิ จโฆษณาที่ เติ บโตอย่างรวดเร็ วพร้ อมด้วยเทคนิ ค
นานาประการในการล่ อใจ ยิ่งเป็ นการเร่งกระแสบริ โภคนิยมให้แพร่ กระจายออกไปมากขึ้ น เป็ น
การทําลายสามัญสํ านึ กและวิ จารณญาณของคน มุ่งแต่ ผลกําไร จนทําให้ ชาวสวนยางพารา
บางส่ วน สู ญเสี ยพลังในการสร้ างสุนทรี ยภาพทางจิ ตใจและการประเทืองปัญญาความคิ ดที่ตก
ทอดกันมา รวมทั้งเปลี่ ยนแปลงโครงสร้างและความสัมพันธ์ของผู ้คนในชุมชน ผลของการ
พัฒนาประเทศตามแนวทุนนิยมทําให้เกิ ดความเหลื่ อมลํ้ าทางด้านคุณภาพชีวิต และเกิ ดความ
แตกต่างของรายได้ระหว่างเมืองกับชนบท
สถานการณ์ของชาวสวนยางพาราที่เกิดขึ้ นท่ามกลางการพัฒนาประเทศให้ เจริ ญเติบโต
ทางเศรษฐกิ จ ด้วยการดึงเอาภาคเกษตรมาขยายฐานภาคอุตสาหกรรมเพื่อเพิ่มผลผลิตแก่เกษตรกร
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวได้ส่ งผลต่อวิถี การดํารงชี วิตกิจกรรมการผลิ ตการบริโภคการแลกเปลี่ยนที่ เคยอยู่ใน
ระบบครอบครัวและชุ มชนไปสู่ ระบบตลาด ชุ มชนเริ่ มอ่อนแอลงไม่สามารถพึ่ งตนเองได้
เนื่องจากผูกติดกับระบบตลาดแบบทุนนิ ยม อย่ างไรก็ตามแม้ว่าในระยะหลัง ความพออยู ่พอกิ น