Page 17 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

6
ได้ถู กหยิบยกขึ้นมาพูดพร้ อมกับการสรรหามรรควิธีที่จะเข้าถึง “เศรษฐกิจพอเพียง” ท่ ามกลาง
การขับเคลื่ อนของระบบทุนนิ ยม ชาวสวนยางพาราบางกลุ่ มได้พยายามดิ้ นรนต่อสู ้ และหา
แนวทางในการยืนหย ัดและปลดแอกจากวี ถีทุ นนิ ยมในกระแสสังคมสมัยใหม่ แต่ย ังไม่สามารถ
กระทําได้อย่างเป็ นรู ปธรรมมากนัก เพราะการดํารงชีวิตย ังต้องอยู ่ท่ ามกลางทุนนิ ยม ไม่ว่าจะเป็ น
การบริ โภค หรื อปั จจัยการผลิ ต ชุมชนได้ค้นหาศักยภาพและตัวตนของชุมชนภายใต้ฐานแม่บท
ของชุมชน 4 ฐานนิ ยม คือ ฐานปั ญญานิ ยม ฐานจริ ยธรรมนิ ยม ฐานอํานาจนิ ยม และฐานทุ นนิ ยม
ซึ่ งฐานทั้ง 4 นี้ เป็ นเสมือนยานขับเคลื่อนชุมชน (สุธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์. 2549 : 3) เพื่อเป็ นแนวทาง
ในการจัดการชุ มชนให้เกิดประสิ ทธิภาพและประสิ ทธิ ผลโดยตั้ งอยู่บนฐานวัฒนธรรมชุมชนต้อง
อาศัยกระบวนการคิดแบบใหม่โดยใช้ วัฒนธรรมชุมชน ภูมิปัญญาท้องถิ่น ผสมผสาน เทคโนโย
ลีสมัยใหม่ อาศัยความมุ่งมั ่นและอดทนของชาวสวน
เพื่ อให้เห็ นการตั้ งรับต่อสู ้กับกระแสทุ นนิยมและการพยายามพึ่ งตนเองของชาวสวน
ยางพารา ในปรากฏการณ์ดังกล่ าวผู้วิจัยจึ งเลือกพื้นที่ชุ มชน “ไม้เรี ยง” อําเภอฉวาง จั งหวัด
นครศรี ธรรมราช ซึ่ งเป็ นชุมชนเก่าแก่ ทางประวัติ ศาสตร์แห่ งหนึ่ งในภาคใต้ที่ ชาวบ้านมีวิถีชี วิต
และวัฒนธรรมผูกพันกั บการทําการเกษตร ชาวบ้านมีอาชี พการทําสวนยางพาราเป็ นอาชีพหลัก
และมีอาชีพการเกษตรอื่ น ๆ เช่น การทําสวนผลไม้ ทํานา ยางพาราได้เข้าสู่ มาในไม้เรี ยงตั้ งแต่
ประมาณปี พ.ศ. 2470 โดยเอาเมล็ดพันธุ ์จากต้นเดิมมาปลูกปะปนกับพืชอื่น (สุ พรรณี ไกรนรา.
2546 : 61) หลังจากนั้ นปี พ.ศ. 2505 เกิดวาตภัย ได้เกิ ดความเสี ยหายอย่างรุ นแรงในพื้นที่ ไม้เรี ยง
สวนผลไม้และสวนยางพาราโค่นล้ม จนรั ฐต้องเข้ามาช่ วยเหลือ ฟื้ นฟู และสนับสนุนทุนในการ
ปลู กยางโดยผ่านกองทุนสงเคราะห์ สวนยางเพื่อปรั บปรุ งการปลูกยางพาราแบบใหม่ ให้แก่
ชาวบ้าน การทําสวนยางพาราในพื้นที่ นี้ จึงถูกปรั บเปลี่ยนเป็ นพืชเชิงเดี่ยวเช่ นเดี ยวกับหลายชุมชน
ในภาคใต้ แต่ หลังจากนั้ นชาวสวนยางพาราต้องประสบกับปัญหาราคายางพาราตกตํ่า และภายใต้
ระบบทุ นนิ ยมชาวสวนยางพาราไม่สามารถกําหนดราคายางพาราในตลาดได้เอง เมื่ อเป็ นเช่นนี้
ชาวบ้านจึ งระดมพลังสมองเพื่อพัฒนาคุณภาพ และแปรรู ปยางพารา รวมทั้ งจัดทําแผนแม่ บท
ยางพารา โดยใช้เทคโนโลยีด้านการจัดการสมัยใหม่ ผสมผสานกับภูมิปัญญาดั้งเดิ ม ไม่ฝากชีวิต
ไว้กับยางพาราเพียงอย่างเดียว มี การปลูกพืชพันธุ ์อื่นเสริ ม เพื่อเพิ่มรายได้ และยืนหย ัดอยู่ บนพื้ น
ฐานเศรษฐกิ จพอเพียง ค้นพบศักยภาพของชุมชน และสามารถพึ่งตนเองได้ (ประยงค์ รณรงค์.
2546 :144 -145) โดยปรับเปลี่ยนชี วิตได้อย่างสมดุลท่ามกลางกระแสทุน
ดังนั้ นการศึ กษาครั้ งนี้ ผู ้ วิจัยต้องการศึ กษาการดําเนิ นชีวิตตามวิ ถีชุ มชนและวัฒนธรรม
ด้านเกษตรกรรมของชาวสวนยางพารา โดยศึกษาตั้งแต่ ความเป็ นพลวัตที่เกิ ดขึ้ นกับชาวสวน
ยางพาราในพื้ นที่ชุ มชนไม้เรี ยง 3 ด้าน คือ 1) ด้านโครงสร้ างทางสังคม ได้แก่ความสัมพันธ์ใน