Page 23 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๓
วรบาทพุทธกงจักร และลายลักษณ์ทั้งซ้ายขวา
ประเสริ ฐงามโสภา ยิ ่งกว่าเขียนด้วยนํ้ าทอง
วรบาทพระชินสี ห์ สร้ างบารมีมากก่ายกอง
หวังจะโปรดสัตว์ ทั้ งผอง ให้ จากโทษและโพยภัย
ขอนบพระปิ ฎกสัจจธรรม อันลํ้าลึกพ้นอุปมัย
พระสู ตรพระวินัย พระปรมัตถ์มากเหลือตรา”
ตอนเริ ่ มเนื้อเรื่ อง มีใจความว่า
“ปางโพ้นโพธิสัตว์ องค์หนึ่ งสันทัด ธนู ศรศรี
กล้าหาญชาญณรงค์ ทรงอิทธิ ฤทธี ครองเมื องสาวัตถี
เป็ นเอกกรุ งไกร
มีบาทบริ จา รู ปโฉมโสภา สิ บห้าปี ใหม่
ผิ วเนื้อเหลืองขมิ้ น กลิ ่นหอมเอาใจ เกศาประไพ
ไรเกษตลากัน
พระพักตร์ ผึ่ งผาด งามจริ งยิ ่งวาด คิ ้วค้อมเกากัณฑ์
เนตรคื อตาทราย พรายแสงเมลืองมัน ระใบพระกรรณ
ปากกลีบอุ บล
ปั จจุ บันนี้ ประเพณี เก่า ๆ ที่เกี่ยวกับการสวดด้านและประเพณี ในวันพระที่ปฏิบัติ
มาแต่โบราณเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมาก กล่าวคือแต่โบราณนั้ นเมื่ อจะมาฟังเทศน์ ฟังธรรมในวัด
ทุกคนก็ ขนเอาทรายมาถมไว้ในวัดด้วย คราวละเล็กละน้ อยทุ กคราวไปเป็ นอั นว่ าภายในวัดจะมี
กองทรายเต็มไปหมด ที่เป็ นเช่ นนี้ ก็เพราะว่าตอนออกจากวัดทรายจะติดเท้าไปด้วย หากไม่ขนทราย
มาทดแทนก็จะบาป ครั้ นถึงตอนเสร็จกิจแล้วจะกลับบ้านก็ต้องถอนหญ้าภายในวัดติดมือไปทิ้งนอก
วัดด้วยแต่ต่ อมาข้อปฏิบัติ เหล่านี้ มิได้ทํากันแล้ว
ส่ วนการสวดด้ านก็ เปลี่ ยนไปจากเดิมหลายประการเช่น การสวดในสมัยต่อมา
มีการสวดทั้ งในพระด้านและวิหารทับเกษตร เ รื่ องที่ ใช้สวดก็เปลี่ ยนไปจากเดิมคือสมัยหลังมิได้
สวดหนั งสื อบุ ดแต่กลับไปนิ ยมสวดหนั งสื อซึ่ งพิ มพ์จากโรงพิ มพ์เ รื่ องที่ สวดก็ มี หลาย เรื่ อง
เช่น รามเกียรติ์ พระอภัยมณี สั งข์ทอง สุวรรณศิ ลป์ เป็ นต้นพระที่มาเทศน์ก็จัดแบ่งกันเป็ นวัดละด้าน
วั ดที่ มา เทศน์ เช่ น วัดสวนหลวง วัดหน้าพระธาตุ วัดหน้ าพระลานและวัดสระเ รี ยง เป็ นต้น
ครั้ นต่อมาพระที่มาเทศน์ น้อยลงเรื่ อย ๆ ธรรมาสน์ในพระด้านและในวิหารทับเกษตรก็ลดลง เรื่ อย ๆ