Page 32 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ศึกษาประเพณีการแต งงานแบบดั้งเดิมของชาวมุ สลิมในจังหวัดสตูล :
กรณีศึกษา “เบิ รซันดิง”
๒๖
เมื่อถึ งกําหนดวันพิธีหมั้น ฝ่ ายชายจะต้องจัดเถ้าแก่นําขบวนแห่ ขันหมากไปย ังบ้านฝ่ ายหญิง โดย
ชายผู้จะเป็ นเจ้าบ่าวไม่ ได้ไปด้วยฤกษ์แห่ ขันหมากใช้เวลาตอนเย็นประมาณ ๔-๕ ชั ่วโมง “ ขันหมาก”
ประกอบด้วยพาน ๓ พาน คือ พานหมากพลู พานข้าวเหนี ยวเหลือง และพานขนม แต่บางรายที่เป็ นผู้มี
ฐานะดีก็ อาจจะเพิ่มพานขนมขึ้ นอีกก็ได้ พานหมากพลูนั้ นจะมี เงินสินสอดใส่ ไว้ใต้หมากพลู เงินจํานวนนี้
เรี ยกว่า “ ลาเปะซี เฆะ ” หรื อ “ เงิ นรองพลู ” สมัยก่อนเงินสิ นสอดหมั้ นประมาณ ๑-๕ บาท แต่ รายใดที่
ฐานะดี หน่อยก็อาจจะมีแหวนทองสอดใส่ ไว้ด้วย เงินสินสอดดังกล่าวนี้ สุ ดแล้วแต่ฝ่ ายชายจะเห็นสมควร
มากน้อยเพียงใดไม่มีการตกลงกันมาก่อน ถื อเอาตามความนิ ยมที่เคยปฏิ บัติ กันมาเป็ นเกณฑ์ ส่ วนพาน
ขนมนั้ นประกอบด้วย ขนมก้อ ข้าวพอง และขนมก้อนนํ้ าตาล เป็ นต้น ขันหมากดังกล่าวทุกพานคลุมด้วย
ผ้าสี สวย เป็ นผ้าผืนสี่เหลี่ ยมที่ทําจากเศษผ้าหลากสีชิ ้นเล็กๆ โดยนํามาตัดเย็บสอยประกอบกันเป็ นผืนผ้า
เมื่ อขบวนขันหมากไปถึ งบ้านฝ่ ายหญิง เถ้าแก่ฝ่ ายหญิงจะให้การต้อนรั บ เถ้าแก่ ฝ่ ายชายจะบอก
กล่าวขึ้ นว่า “ วันนี้ ( ออกชื่ อเจ้าบ่าว ) ได้เอาของมาหมั้ น ( ชื่อเจ้าสาว ) แล้ว ” เมื่ อเถ้าแก่ฝ่ ายหญิงรับของ
หมั้นแล้ว เถ้าแก่ฝ่ ายชายจะถามต่อไปว่าทันทีว่า “ เงิ นหัวขันหมากนั้ นเท่ าใด ” ซึ่ งเถ้าแก่ฝ่ ายหญิ งจะต้อง
ตอบไป การถามและตอบเช่นนี้ เพื่อเป็ นการยืนย ันถึงจํานวนเงินหัวขันหมากที่ได้ตกลงกันไว้เมื่อวันที่ มาสู่
ขอ
จากนั้ นก็เป็ นการปรึกษาหารื อกันถึงกําหนดวันแต่งงาน วันจัดงาน และการกินเลี้ ยง และก่อนที่
เถ้าแก่ฝ่ ายชายจะเดินทางกลับ ฝ่ ายหญิงจะนํ าผ้าโสร่งชาย หรื อผ้าดอกปล่อยชาย อย่ างหนึ่ งอย่ างใด ใส่
พานที่ใส่หมากพลูมาหมั้นนั้ น ส่วนพานข้าวเหนี ยวเหลืองและพานขนมก็จะได้รั บขนมจากฝ่ ายหญิงใส่
พาน เพื่อนํากลับไปเป็ นการตอบแทนให้แก่ ฝ่ ายชาย
๓. พิธีแต่งงาน
พิ ธีแต่งงานโดยทั่วไปจะจัดหลังจากหมั่ นแล้วไม่เกิ น ๒ สัปดาห์ โดยถื อฤกษ์ ๔-๕ โมงเย็นของ
วันใดวันหนึ่ ง ฝ่ ายเจ้าบ่าวจะยกขันหมากไปย ังบ้านเจ้าสาว ขบวนดังกล่าวนี้ ประกอบด้วยเจ้าบ่าว เพื่อน
เจ้าบ่าว และญาติผู ้ ใหญ่ประมาณ ๕-๖ คน การไปคราวนี้ ไม่ มีข้าวของอะไรต้องนําไป นอกจากเงิน หัว
ขันหมาก (จะต้องเป็ นจํานวนเลขคี่) ซึ่ งใส่ ไว้ในขันทองเหลืองใบเล็กๆ ห่อหุ ้มด้วยผ้าเช็ดหน้าให้ เจ้าบ่าว
ถือไปและกล้วยพันธุ์ดี เช่น กล้วยหอมอีก ๑ หวี เท่านั้ น
ในวันดังกล่ าวนี้ ทางบ้านเจ้าสาวก็เตรี ยมการต้อนรับโดยเชิญโต๊ะอิ หม่ ามเป็ นประธานในพิธี
แต่ งงาน พร้องด้วยคอเต็บและผู ้ ทรงคุ ณธรรมอีก ๑ คน เพื่อเป็ นสักขีพยาน ผู ้ ทรงคุณธรรมดังกล่าวนั้ น
จะเป็ นกํานัน ผู ้ ใหญ่บ้านหรื อบุคคลอื่ นใดก็ได้ ข้อสําคัญอยู่ที่ว่าคนๆ นั้ น ต้องเป็ นที่ ยอมรับนับถื อว่าเป็ น
คนดีมีศีลสัตย์
เมื่ อขบวนเงินหั วขันหมากไปถึ งบ้านเจ้าสาว ฝ่ ายเจ้ าสาวก็ให้การต้อนรับ โอกาสนี้ เจ้าบ่าวต้อง
ส่ งมอบห่ อเงิ นหั วขันหมากให้กับโต๊ะอิหม่ าม เพื่ อโต๊ะอิหม่ ามจะได้ตรวจนับให้ ถูกต้องครบถ้วนและ