Page 20 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ศึกษาประเพณีการแต งงานแบบดั้งเดิมของชาวมุ สลิมในจังหวัดสตูล :
กรณีศึกษา “เบิ รซันดิง”
๑๔
ในเรื่ องเกี่ยวกับประเพณี หนังสื องานนิ พนธ์ชุดสมบูรณ์ของศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน
ในหมวดขนบธรรมเนี ยมประเพณี เล่ม ๑ ได้อธิ บายไว้อย่างน่าสนใจ ซึ่ งกลุ่มประชาสัมพันธ์ สํานักงาน
คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่ งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ได้นํามากล่ าวไว้ดังนี้
ท่านบอกไว้ว่า ประเพณีใดก็ตามหากถือเป็ นธรรมเนียมว่าสมควรประพฤติกันอย่ างนั้ นอย่างนี้ ไม่
มีผิดถูกทางศีลธรรมหรื อทางระเบี ยบแบบแผน แต่ถือเป็ นเพียงเครื่ องหมายหรื อสัญลักษณ์ แบบนี้ เรี ยกว่า
ธรรมเนี ยมประเพณี หรื อ ประเพณีนิ ยม เช่น การแสดงความเคารพต่ อผู้ ใหญ่ด้วยการยกมือไหว้ อย่างไรก็
ดี ประเพณี ต่ างๆจะเป็ นประเพณี ขึ้นได้ ต้องเป็ นสิ ่ งที่ สื บต่อ ถือเป็ นธรรมเนียมปฏิบัติ กันมานาน หาก
เป็ นอยู่ชั ่วขณะ แม้จะนิ ยมปฏิ บัติ กันทั่วไป ก็มิใช่เป็ นประเพณี เป็ นแต่เพียง“แฟชั ่น”ซึ่ งนิ ยมกันสมัยหนึ่ ง
เท่านั้ น พอหมดความนิยมก็เลิกกันไป
ประเพณี เกิดจากความประพฤติหรื อการกระทําของใครคนหนึ่ งหรื อหลายคน ซึ่ งเห็นประโยชน์
และความจําเป็ นตามที่ ต้องการจากการกระทําเช่ นนั้ น และเมื่อคนอื่ นเห็ นดีก็ เอาอย่าง ทําตามเป็ น
แบบอย่างเดี ยวกัน และสืบต่อเป็ นส่วนรวมมาช้านาน จนกลายเป็ นส่วนสํ าคัญของวัฒนธรรมของชาติ ขึ้ น
วัฒนธรรม คือวิถี แห่งชี วิต หรื อความเป็ นอยู่ของคนในส่ วนรวม อันมีความเจริ ญงอกงามได้ ถ้าผู้
เป็ นเจ้าของรู ้จักรักษาและปรับปรุ งแก้ไขให้เหมาะสมกับสิ ่งแวดล้อม เหมาะกับความเป็ นไปของสมัย แต่
ผู ้ที่จะรู้ จักแก้ไขและปรับปรุ งของเก่ าให้เข้ากับสมัยได้ดี ท่ านว่ าต้องเป็ นผู้ที่มีความสามารถริ เริ่ ม มี
ความคิด จิตใจที่ ทันสมัย รู้จักปรั บแก้ของโบราณให้มีความแปลกใหม่ ซึ่ งการปรั บปรุ งแก้ไขนี้ ทําได้ ๒
แบบ คื อ
แบบแรก ปรั บปรุ งและแก้ไขเก่าให้เป็ นใหม่ โดยย ังรั กษาคติโบราณไว้ ไม่ ให้สู ญไปแบบ
ทันที ทันใด แต่ทําอย่างค่อยเป็ นค่อยไป เช่ น สมัยก่อน คนมักทําบุญกับพระและวัด เพราะเชื่ อว่าจะได้บุญ
มาก แต่ ปัจจุ บันคนเริ่ มทําบุญในรู ปแบบอื่นๆมากขึ้ น เช่ น สร้างโรงเรียนแทนโบสถ์วิหาร หรื อบริ จาค
ทรั พย์ สิ ่ งของให้ แก่ ผู ้ ด้อยโอกาสในสั งคม ซึ่ งก็ ย ังได้ชื่ อว่าทําบุ ญและได้อานิ สงส์ ไม่แพ้กัน
แบบสอง คื อ ปรับปรุ งและแก้ไขเก่าให้เป็ นใหม่ โดยวิธีพลิกหน้ามือเป็ นหลังมือ คื อเลิกของเก่ า
มาเป็ นใหม่ เลย เช่น การเลิ กทาสในอเมริกา การสั่งห้ามกินหมากในสมัยก่อน เป็ นต้น
ทั้งสองแบบนี้ ต่างก็มีข้อดีและข้อเสียด้วยกันทั้ งนั้ น ทั้ งนี้ ขึ้นอยู่กับลักษณะของสิ ่ งที่จะปรับปรุ ง
แก้ไข และเหตุที่ประเพณี เกิดขึ้ นเพื่อประโยชน์ แห่งความจําเป็ นของสังคมโดยส่ วนรวม ดังนั้ น เมื่อ
บ้านเมื องเปลี่ยนแปลง ประเพณี ต่างๆซึ่ งเป็ นยุคสมัยนั้ นๆ แต่ โดยความจริ งแล้ว ประเพณี หลายอย่างที่เป็ น
ของเดิม แม้จะหมดประโยชน์หรื อความจําเป็ น เพราะไม่รู ้ต้นสายปลายเหตุที่มา ก็ ย ังปรากฏว่ ามี การ
ประพฤติปฏิบัติ ตามๆกันอยู่ ทั้งนี้ อาจจะเป็ นเพราะว่ าเกิดความเคยชิ นที่เคยทํามาเช่ นนั้ น หากไม่ทําก็จะ
รู ้สึ กไม่สบายใจ กังวลหรื อกลัวว่าจะมีเหตุร้ายเกิ ดขึ้ น ด้วยเหตุ นี้ ประเพณี ใดก็ตามจะยืนยง และสืบทอด
ต่ อเนื่องกันมาได้ ประเพณี นั้ นจะต้องตรงกับมูลฐานแห่งความต้องการของมนุษย์ หรื อเป็ นประเพณี ที่ ได้
แปรความหมายเดิ มให้ เข้ากับยุคสมัยแล้ว ท่านว่า “ประเพณี นั้ นตายยาก” เพราะโดยปกติ หากไม่มีเหตุ