Page 26 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๘
โครงการพัฒนาศักยภาพด้านศิ ลปะและการออกแบบในการผลิตงานหัตถกรรมท้ องถิ่น
ดําเนิ นการโดยคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็ นการพัฒนาผลิตภัณฑ์หัตถกรรมใน
จังหวัดเพชรบุรี ก็เป็นการแสดงเอกลักษณ์ เฉพาะถิ่นที่ค่อนข้างชัดเจนเพราะจังหวัดเพชรบุรีเป็น
แหล่ง อารยธรรมงดงามหลากหลายรูปแบบ มีภูมิประเทศที่สมบูรณ์ และลักษณะเด่นอีกอย่าง
ของชาวเพชรบุรี คือ ร ักศิลปะ รู้คุณค่ าความงาม จะเห็นได้จากความงามของงานหัตถกรรมที่
สร้างสรรค์มาในอดีต งานหัตถกรรมเป็ นหลักฐานสําคัญที่จะบอกถึงความเป็ นมา และมีลักษณะที่
พิเศษของการดําเนิ นชีวิตในเมืองเพชรบุรี เพื่อให้การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์เข้ากับยุคสมัย และ
สอดคล้องกับวิถีการดําเนินชีวิตในสังคมป ัจจุบันได้ดี แนวทางการพัฒนาจึงมีประเด็นหลัก ประยุกต์
แนวทางการสร้างสรรค์จากภูมิป ัญญาดั ้ งเดิมของผลิตภัณฑ์หัตถกรรมท้องถิ่นให้เกิดแนวทางการใช้
งานที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตในป ัจจุบัน โดยการใช้วัสดุ ท้องถิ่นของตนเองหรือใกล้เคียง เพื่อให้เกิด
การหมุนเวียนทางเศรษฐกิจในท้องถิ่น การทดลองใช้วัสดุทางอุตสาหกรรมผสมผสาน และยังคง
ร ักษารู ปแบบเอกลักษณ์ ของท้องถิ่ น และมีความหลากหลายของสิ นค้า ลักษณะของการดําเนิน
โครงการได้ประมวลข้อมูลจากการสํารวจผลิ ตภัณฑ์ ที่มีอยู่เดิมในท้องถิ่น โดยจัดขึ้นใน ๘ อําเภอ
ของจังหวัดเพชรบุ รี แล้วกําหนดแนวทางการออกแบบให้นักออกแบบเป็นผู้ออกแบบชิ้นงาน เพื่อ
ใช้เป็ นตัวอย่ างผลิตภัณฑ์ ในการฝึกอบรม และการออกแบบทดลองทําผลิตภัณฑ์เองของชาวบ้าน
โดยการอาศัยความชอบส่ วนตัวและให้เกิดความแตกต่างจากที่เคยทํามา จึงทําให้เกิดการค้นคว้า
ทดลอง แก้ป ัญหาเฉพาะหน้ าในการสร้างสรรค์ผลงาน และผลสําเร็จของต้นแบบก็เป็ นที่พอใจของ
ทุกฝ ่ายเพราะมีความหลากหลายทั้ งแนวคิดและรูปแบบ ถ้าได้พัฒนาอย่างจริงจังในด้านคุณภาพก็
จะเป็นสินค้าที่มีลักษณะเด่นของจังหวัดเพชรบุรีต่อไป
ดังนั้นจะเห็นได้ว่ าถ้าหากมีการศึกษาความหลากหลายของวัสดุธรรมชาติ เพื่ อเป็นข้ อมูล
พื้นฐาน ข้อดีข้อเสีย การเปรี ยบเทียบระหว่างวัสดุ ก็จะทําให้การออกแบบและพัฒนารู ปแบบเกิด
ความเหมาะสมและสอดคล้องกับลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุนั ้ นๆ เหมือนกับที่ธนียา กิตติสิทโธ
(๒๕๔๗) ได้ศึกษาหัตถกรรมจักสานเตยปาหนันในจังหวัดกระบี่และจังหวัดตร ัง พบว่าหัตถกรรม
จักสานเตยปาหนัน ใช้อุปกรณ์น้ อยชิ้น การทําต้องอาศัยทักษะความชํานาญ และฝี มือช่างจักสาน
กระบวนการถ่ายทอดภูมิป ัญญาของทั้ งสองจังหวัดเหมือนกัน รู ปแบบผลิตภัณฑ์และลวดลาย
พัฒนาไปตามความต้องการของตลาด ความสัมพันธ์ระหว่างหัตถกรรมจักสานกับวิถีชีวิตของชาว
ไทยมุสลิมพบว่า จากอดี ตผลิตใช้ ในชีวิตประจํ าวัน และเป็ นอาชีพเสริ ม แต่ ป ัจจุ บันภาคร ัฐ
สนับสนุนทํ าให้เข้าสู่โครงการหนึ่ งตําบลหนึ ่งผลิตภัณฑ์ เพิ่มรายได้ และกลายเป็นอาชีพหลัก ใน
อนาคตมีแนวโน้มของตลาดที่กว้างมากขึ้น แต่ เมื่ อเข้าสู่ระบบอุ ตสาหกรรมส่งผลให้การถ่ายทอด
รู ปแบบและเอกลักษณ์ดั ้ งเดิมที่ สืบทอดจากคนรุ่นเก่ าสู ่คนรุ่ นใหม่เลือนหายไป และควรสร้าง
หลักสูตรหัตถกรรมจักสานเตยปาหนันให้เป็ นหลักสูตรท้องถิ่น เพื่อการอนุ ร ักษ์ สืบสานภูมิป ัญญา
ให้คงอยู่
เพราะฉะนั้นการศึกษาและมีการเปรียบเทียบรูปแบบเครื่องจักสานระหว่ างชุมชนก็มี ส่วน
สํ าคัญในการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ต่อไปในอนาคต ได้รู้ถึงข้ อดีข้อเสียของแต่ละชุมชน เพื่อ