Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๗
๒.๔ งานวิจัยที่เกี่ ยวข้อง
การแสดงถึงเอกลักษณ์เฉพาะตัวทั ้ งในเรื่องของรูปแบบและวัสดุจึงเป็ นสิ่งที่ต้องทําการศึกษา
นํามาพัฒนาเป็ นอย่ างยิ่ง เพราะจะเป็ นตัวบ่ งชี้ถึงเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นอีกขั ้ นหนึ่ ง วัสดุ จึงเป็นสิ่ง
สะท้อนให้เห็นถึงการรู้ จักสร้างสรรค์งานหัตถกรรมให้สอดคล้องกับผลิตภัณฑ์ และการใช้งาน ความ
สวยงาม ทุกอย่างล้วนมีเหตุมีผลต่อกัน โดยเฉพาะจากวัสดุธรรมชาติ เป็นภูมิป ัญญาที ่ สืบสานใน
การออกแบบที่มีมาช้านาน ความหลากหลายของทร ัพยากรในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทย การ
เลือกใช้อย่างเหมาะสม จากงานวิจัยของอภิสิทธิ ์ ไล่สัตรูไกล และคณะ (๒๕๔๖) เป็ นการศึกษา
งานออกแบบเพื่อการอนุ ร ักษ์ กรณีหีบห่ อจากวัสดุธรรมชาติ เพื่อศึกษาพัฒนาการของการ
ออกแบบหีบห่อในภาคใต้ โดยมีประเด็นสําคัญในการศึกษาวัสดุจากธรรมชาติในการทําหีบห่อ
ภายใต้บริบททางสังคมและวัฒนธรรมท้องถิ่น ที่มีผลต่อแนวคิดรูปแบบของหีบห่อวัสดุธรรมชาติใน
สังคมไทย ผลจากการวิจัยพบว่ า การใช้วัสดุธรรมชาติในการหีบห่ออาหารของคนในภาคใต้ มีมา
นานและได้สืบต่ อไปยังรุ่นลูกหลาน โดยมีการเลือกสรรชนิดวัสดุ ที่หลากหลาย ส่วนใหญ่เริ่มจาก
วัสดุ ที่มีอยู ่ตามธรรมชาติ บริเวณที่ใกล้เคียงที่พักอาศัยเป็ นหลัก และสามารถเลื อกใช้ส่วนต่ างๆ
ของพืชที่มาทําหีบห่อตามความเหมาะสมของประเภทอาหารได้อย่างลงตัว วัสดุธรรมชาติดังกล่าว
ประกอบด้วยใบและกาบกล้วย ใบกะพ้ อ ใบไผ่ ใบจาก ใบคลุ้ ม ใบลาน ใบชิง ใบทัง ใบ
ยางพารา กาบหมาก กระจูด หม้อข้าวหม้อแกงลิง เป็นต้ น จากข้อมูลพื้นฐานความหลากหลาย
ของวัสดุ ธรรมชาตินํามาใช้ ในการ หีบห่อดังกล่ าว เอกชาติ จันอุไรร ัตน์ และคณะ (๒๕๔๖) ได้
นําเอาใบลาน นํ ามาออกแบบและพัฒนาเป็นบรรจุภัณฑ์ โดยมีการศึกษาและรวบรวมข้อมูลของ
ผลิตภัณฑ์และบรรจุ ภัณฑ์จักสานจากใบลานที่ มี อยู่ในภาคเอกสาร แหล่งผลิต และแหล่งจําหน่าย
ที่เหมาะสมสําหร ับการพัฒนา โดยนํามาวิเคราะห์หาแนวทางในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ในรูปแบบ
ใหม่ที่มีประโยชน์ใช้สอยสอดคล้องกับสินค้าแต่ละชนิ ด ผลการวิจัยสรุ ปเป็นแนวทางสําคัญๆ ได้ว่า
ใบลานเป็นวัสดุ ธรรมชาติที่มีคุ ณสมบัติแตกต่างจากวัสดุประเภทอื่ นๆ คือมีเส้นใยที่เหนียวแน่ น
ทนทานเหมาะสําหร ับการพัฒนาเป็ นบรรจุภัณฑ์ได้หลายประเภท อาทิ อาหาร ของใช้ ของชําร่วย
และเครื่องใช้ประเภทสมุนไพร เป็นต้น ใบมีสีเหลืองอ่อนที่สวยงามตามธรรมชาติ และสามารถย้อม
สีได้หลากหลาย สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ขนาดของใบมีความยาวและยืดหยุ่นอ่อนตัว
สามารถสร้างรูปทรงได้หลายลักษณะ ส่วนด้านลวดลายสามารถนํามาจักและสานด้วยลายที่ ละเอียด
ประณีต ด้วยฝี มือและภู มิป ัญญาชาวบ้านที่มีความชํ านาญเฉพาะตามแบบอย่างของแต่ละท้องถิ่น
นอกเหนือจากการนํ ามาสานด้วยวิธีแบบดั ้ งเดิมแล้ว พบว่าใบลานสามารถนํามา ม้วน ผูก พับ ห่อ
และนํ ามาต่อเป็นแผ่นได้ และเศษวัสดุที่ เหลือจากขั้ นตอนของการเลียดใบลาน เช่ น ก้านลาน และ
ขอบใบลาน สามารถนํามาพัฒนาเป็นบรรจุภัณฑ์และผลิตภัณฑ์อื่นๆ ได้อีกหลายประเภท ทั ้ งนี้เพื่อ
เป็ นประโยชน์สู งสุ ดของการใช้วัตถุ ดิบเพื่ อเป็นการส่งเสริ มการพัฒนาแบบยั ่ งยืน (Sustainable
Design) และที่สํ าคัญใบลานเป็ นวัสดุธรรมชาติที่สามารถปลูกทดแทนได้เหมือนกับกระจูด จึงไม่
เป็ นการทําลายสภาพแวดล้อมอันอุดมสมบูรณ์ให้หมดไป