Page 24 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๖
อบรมวิชาชีพ ทําให้ประชาชนหมู่ ที่ ๗, ๑๔ และ ๑๕ ตําบลท่าศาลา อําเภอท่าศาลา จังหวัด
นครศรีธรรมราช มีอาชีพและความเป็นอยู่ที่ ดีขึ้น
ความเป็ นมาของผลิตภัณฑ์หางอวน
๑. ความเป็นมาของผลิตภัณฑ์หางอวน
หางอวน หมายถึง ยอดลานหรือใบลานอ่อน นํามาผ่ านกระบวนการเตรียมใบลานเสียก่ อน
นับตั ้ งแต่การเตรียมยอดลาน การทอนใบลานมาแยกเป็ นใบๆ ผ่านกระบวนการทําเส้นคล้ายด้าย
จากนั้นจึงนํ าไปทอคล้ายการทอผ้าเป็ นแผ่นๆ แล้วจึงนํ าไปเย็บเป็นสามเหลี่ยมนําไปติดไม้ตรงหาง
อวนใช้สําหร ับดักกุ ้ง จึงเป็นที่ มาของชื่อหางอวน
๒. ความสําคัญของลาน
เมื่อพู ดถึง “ลาน” หรือ “ใบลาน” หลายคนจะเคยได้ยินและพบเห็นของใช้ของประดับที่ทํา
จากใบลานมาช้านานแล้ว ในสมัยโบราณ ลานจัดเป็นวัตถุดิบประเภทหนึ่งที่มีความสําคัญอย่างมาก
ก่อนที่มนุษย์จะรู ้จักทํากระดาษเขียนหนังสือขึ้นมาใช้นั ้ น มนุ ษย์ใช้ใบลานอ่ อนของต้นลานเป็ นที่
จารึกอักขระที่เรียกว่า “พระคัมภีร์” นอกจากนั ้ นใบลานอ่อนยังทําเครื่องใช้ได้หลายอย่าง โดยนํ ามา
จักตอกสานเป็ นหมวก กระเป ่า งอบ พัด และภาชนะต่ างๆ ใช้ในคร ัวเรือน ใบลานแก่ก็นํ ามาใช้
เป็ นวัสดุ ก่อสร้าง เช่น ใช้มุงหลังคาและทําฝาบ้าน ผลก็ใช้เป็ นอาหารของมนุ ษย์ แม้ในป ัจจุ บันนี้
โลกวิวัฒนาการเจริญก้าวหน้ าทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมากขึ้น แต่ความสํ าคัญของใบ
ลานก็ไม่ได้ล้าสมัยหรือหมดความสําคัญลงไปแต่อย่างใด
ลานนับว่ามีความสําคัญอยู่ไม่น้อยต่องานช่างสานหมวก กุบ (งอบ) ก่องข้าว แอบข้าว ใน
ภาคเหนื อของไทย ส่วนในเขตภาคกลางนั ้ น ใบลานจัดเป็นวัสดุ ที่สํ าคัญประเภทหนึ่งในการทํ า
เครื่อง จักสาน ได้แก่ ปลาตะเพี ยน และเครื่องเล่ นเด็กชนิ ดต่ างๆ ซึ่ งมีการทํากันมากเป็ น
อุตสาหกรรมในครอบคร ัว ที่อําเภอเมือง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา การสานงอบ ที่อําเภอบางปะ
หัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็ นต้น ในภาคตะวันออกเฉี ยงเหนือ มีลานไม่มากเหมือนภาค
กลาง แต่ก็ยังนําไปใช้ สานหมวก งอบ กระติ๊บข้าว เป็นต้น บริเวณภาคใต้ของไทยแถบชายฝ ั ่ ง
ทะเลด้านตะวันออก ใช้ทําผลิตภัณฑ์ เครื่องจักสานที่เป็ นเครื่องอุปโภคบริโภคเรียกว่ า “สมุก” หรือ
“หมุก” สําหร ับใส่ของสารพัดอย่างเล็กๆ น้อยๆ ในสมัยโบราณจะสานอย่างละเอียดประณี ต มาก ใช้
เป็ นภาชนะบนโต๊ะเครื่องแป้ งของสตรีสําหร ับใส่เครื่องประดับต่างๆ
ป ัจจุบันผลิตภัณฑ์ หางอวนที่ ทําจากใบลาน มีการพัฒนาภาพแบบและประโยชน์ ใช้สอยให้
สอดคล้องตรงกับความต้องการของตลาด ทั ้ งภายในประเทศและต่างประเทศ นับเป็นอุตสาหกรรม
ในครอบคร ัวที่สําคัญประเภทหนึ่งที่ ช่วยเพิ่มพูนรายได้ให้กับประชาชนในชนบทได้อย่างมาก ลานจึง
จัดได้ว่าเป็ นพืชเศรษฐกิจที่สําคัญของไทย สมควรที่จะได้มีการศึกษาค้นคว้าเรื่องลานอย่างละเอียด
ใบลานนี้ เราได้มาจากต้นลานซึ่งเป็นไม้ปาล์มประเภทหนึ่ง ส่วนต่างๆ ที่นํามาใช้ประโยชน์จากต้น
ลานคือ ยอดอ่อน ทางใบ ก้านใบ หรือกาบและผล