Page 23 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๕
แสดงออกทางอารมณ์ที่ ปรากฏในหัตถกรรมจักสานยังสะท้อนให้เห็นถึงนิ สัยใจคอของชุมชนเจ้าของ
ผลิตภัณฑ์นั ้นด้วย
๓.๒ การแสดงออกเชิงศิลปะ (Art expression) หัตถกรรมจักสานเป็นสื่อ (Media)
ในการแสดงออกทางศิลปะอย่างหนึ่ งของช่างจักสานพื้นบ้านแต่ มีข้อจํ ากัดเฉพาะหัตถกรรมจักสาน
บางชนิดบางชิ ้นเท่านั ้ น เพราะหัตถกรรมจักสานบางชนิดบางชิ้นมิได้เป็ นงานศิลปหัตถกรรม แต่
เป็ นเพี ยงงานหัตถกรรมหรื อเครื่องมื อเครื่องใช้ธรรมดาๆ ดั งนั้น การศึกษาคุ ณค่ าของการ
แสดงออกในเชิงศิลปะจึงจําเป็ นต้องจํากัดอยู่ในหัตถกรรมจักสานที่เป็ นงานศิลปหัตถกรรมมากกว่า
เครื่องมือเครื่องใช้ทั ่ วไป การแสดงออกเชิงศิลปะที่ปรากฏในหัตถกรรมจักสานนั ้ นเป็ นลักษณะของ
นามธรรมที่มีรูปทรง โครงสร้าง ลวดลาย และวัสดุเป็ นสื่อดังจะพบในหัตถกรรมจักสานหลายชนิด
ที่ มีความสมบู รณ์ลงตัวในเชิงศิลปะ
๓.๓ คุณค่ าที่ เกิดจากเอกลักษณ์ และลักษณะเฉพาะถิ่น (Local Characteristics)
การสร้างหัตถกรรมจักสานในท้องถิ่นต่างๆ ย่อมมีวิธีการและการเลือกใช้วัสดุให้เหมาะสมกับการใช้
สอยและคตินิยมของท้องถิ่น ซึ่งต้องใช้เวลาสะสมประสบการณ์เพื่อพัฒนาให้เกิดความสมบู รณ์ที่สุ ด
เท่าที่จะทําได้ อาจจะเป็ นเวลาหลายชั ่ วชีวิตคนจากบรรพบุรุ ษสืบต่อมาจนถึงคนในยุคป ัจจุบัน จน
เป็ นที่ ยอมร ับและเป็นที่ พอใจในกลุ ่มชนหรือชุมชนในท้องถิ่นนั ้ นๆ จนเกิดเป็นคตินิยมเป็ นแบบแผน
สืบต่ อมา คตินิยมและแบบแผนพื้นบ้านที่ยึดถือกันในแต่ละท้องถิ่นนั ้ นเป็นแบบแผนที่เป็ นไปอย่าง
เรียบง่ายตามลักษณะการดําเนินชีวิตของแต่ ละถิ่น ซึ่งเป็นเสมือนเป้ าหล่อหลอมให้หัตถกรรมจัก
สานมีเอกลักษณ์ของแต่ละถิ่นที่แตกต่างกันไป เอกลักษณ์และลักษณะเฉพาะถิ่นของหัตถกรรมจัก
สานในท้องถิ่นต่างๆ เป็ นสิ่งที่มีคุณค่าอย่างยิ่งเพราะสะท้อนให้เห็นประวัติศาสตร์ความเป็นมาของ
ชุมชนสะท้อนให้เห็นลักษณะวัฒนธรรม การประกอบอาชีพ การดํ ารงชีวิต ตลอดจนสะท้อนให้เห็น
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแต่ละถิ่นและเป็ นสิ่งที่มีคุณค่าที่สําคัญยิ่งของหัตถกรรมจักสาน
๒.๓ ผลิ ตภัณฑ์หางอวน
อําเภอท่าศาลา เป็ นอําเภอที่ อยู ่ติดชายฝ ั ่ งทะเล ประชาชนส่ วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง
โดยเฉพาะประชาชนหมู่ที่ ๗, ๑๔ และ ๑๕ ตําบลท่าศาลา คนในชุมชนส่วนใหญ่เป็ นคนไทยมุสลิม
ประกอบอาชีพประมงมาตั ้ งแต่ เดิม และได้ใช้ ยอดลานที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาทําเป็ นเส้น แล้วตากแห้ง
จากนั้นนํามาทอเพื่อใช้เป็ นอุปกรณ์ในการหาปลา โดยใช้ติดที่ปลายอวนแต่ละหลัง ต่ อมาได้มีการ
ใช้ไนล่ อนมาติดที่ปลายอวนแทนผลิตภัณฑ์ ที่ทอจากใบลาน เมื่อวัตถุประสงค์ใช้งานเปลี่ยนไป แต่
ยังมีการทอใบลานอยู่ จึงได้ นํามาแปรรูปเป็ นผลิตภัณฑ์อย่างอื่นแทน เช่น กระเป๋ าสะพาย ที ่รอง
จานรองแก้ว หมวก แฟ้ มเอกสาร กล่องใส่กระดาษทิชชู ที่ใส่รีโมท ที่ใส่โทรศัพท์มือถือ โดยมีชื่อ
เรียกตามภาษาชาวบ้านว่า “ผลิตภัณฑ์หางอวน” จนถึงป ัจจุบัน
การดําเนิ นงานได้ริเริ่มตั ้ งแต่ ปี พ.ศ. ๒๕๓๗ ถึงป ัจจุบัน โดยได้ร ับการสนับสนุ นจาก
หน่วยงานต่างๆ และศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอําเภอท่าศาลา เป็ นหน่ วยงานหนึ่ งที่ให้การ
สนับสนุนด้านงบประมาณ ในเรื่องของระบบการผลิต การบริหารการจัดการ การตลาด และจัด