Page 15 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗
๒. แบ่ งประเภทตามวัสดุ ที่นํ ามาใช้ผลิต การแบ่งประเภทตามลักษณะนี้
ถือเอาวัสดุที่นํามาใช้เป็ นหลักสําคัญในการแบ่ง จําแนกออกได้หลายอย่ าง ดังนี้
๒.๑ เครื่องหนัง เช่น หนังวัว หนังควาย หนังงู เป็ นต้น
๒.๒ เครื่องป ั้ นดินเผา เป็ นภาชนะชนิดต่างๆ ที่ทําด้วยดินแล้วนําไปเคลือบ
หรือเผาเป็ นรู ปแบบต่างๆ
๒.๓ เครื่ องไม้ เป็ นเครื่ องใช้ไม้สอยต่างๆ ที่ทําด้วยไม้เนื้ออ่อนและไม้เนื้อ
แข็ง เครื่องไม้ไผ่ และหวาย เป็ นผลิตกรรมจากไม้ ไผ่และหวาย ส่วนใหญ่ เป็ นเครื่องจักสานแทบ
ทั ้ งสิ้น
๒.๔ เครื่ องร ัก เป็ นผลิตภั ณฑ์ที่ใช้ยางไม้ ที่ได้ จากต้ นร ัก มาทาทับหรือ
เคลือบเพื่อร ักษาเนื้ อไม้ กระดาษ ผ้า กระเบื้อง และโลหะ
๒.๕ เครื่องหล่อ เป็ นการจําลองรูปพรรณลวดลาย หรือภาชนะต่างๆ จาก
รูปหุ่นที่ สร้างเป็นแบบ ซึ ่ งทําด้วยโลหะ ปูน หรือทราย เป็นต้น
๒.๖ เครื่องทอ-ย้ อม ซึ่งใช้เส้นใยจากธรรมชาติหรือใยประดิษฐ์มาเป็ นวัสดุ
ใยธรรมชาติ เช่น ฝ้ าย ปอ ป ่าน ไหม เป็ นต้น ใยประดิษฐ์ เช่น เรยอน ไนล่ อน ใยแก้ว เป็น
ต้น ผลผลิตจากการทอย้อม เช่น เสื้ อ กระเป๋ าต่างๆ เป็นต้น
๒.๗ เครื่องโลหะ เป็นการใช้โลหะเป็ นส่วนสําคัญในการผลิต ซึ่งมีอยู่หลาย
วิธี เช่ น วิธีผลิตแบบโลหะแผ่น โลหะรูปพรรณ เครื่องถม เป็ นต้น ชนิดของโลหะที ่ใช้ผลิต เช่น
เหล็ก สังกะสี ดีบุก ทองแดง อลูมิเนียม เป็นต้น
วิบูลย์ ลี้สุวรรณ (๒๕๒๗: ๔๒-๕๓) ได้แบ่งประเภทของงานหัตถกรรมพื ้ นบ้านตาม
กรรมวิธีการผลิต ซึ ่ งแบ่งออกได้เป็ น ๑๐ ประเภท ดังนี ้
๑. เครื่ องเคลือบดินเผา เป็ นภาชนะเครื่องใช้ในชีวิตประจําวันที่เป็ นดินเผาธรรมดา
และดินเผาเคลือบ ด้วยนํ้ ายาต่างๆ
๒. การทอผ้าและการเย็บป ักถักร้ อย ได้แก่ การทอผ้าไหม การทอผ้าฝ้าย การ
ทอผ้าชนิดอื่นๆ
๓. การแกะสลัก เช่น การแกะสลักไม้ การแกะสลักตัวหนั งตะลุง เป็นต้น
๔. หัตถกรรมโลหะ เช่น การทํ าเครื่องเหล็ก เครื่ องทองเหลือง และเครื่ อง
ทองแดง เป็ นต้น
๕. เครื่องจักสาน วัสดุที่ ใช้ เช่ น ไม้ไผ่ หวาย ย่านลิเพา กก และกระจูด เป็ นต้น
๖. การก่อสร้าง เป็นงานสถาป ัตยกรรมพื้นบ้านทั ่ วไป
๗. ภาพเขียน เป็ นงานจิตรกรรมหรือภาพเขียนระบายสีและภาพเส้น
๘. การป ั ้ นรูปและลวดลายประดับ เป็ นงานประติมากรรมต่ างๆ เช่น การป ั ้ น
พระพุทธรูป การป ั ้ นรูปเคารพ การป ั ้ นตุ๊กตาต่างๆ เป็นต้น
๙. การทําเครื่ องกระดาษ ได้แก่ การทํากระดาษพื้นบ้าน เช่ น การทํากระดาษสา
กระดาษข่อย รวมไปถึงการทําร่ม ทําว่าว การทําหัวโขน และหน้ากากต่างๆ