Page 72 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๖
ความเชื่ อของคนตะโหมดทั้ งคนไทยพุ ทธและไทยมุสลิ ม ที่มีต่อบรรพบุรุ ษและมี ต่อเนิ น
ควนโต๊ะละหมาด รวมถึงการร่ วมมื อกันดูแลเนินโต๊ ะละหมาดให้กลายเป็ นพื้ นที่สาธารณะ การใช้
สถานที่แห่ งนี้ เป็ นสัญลักษณ์ร่ วมของคนทั้ งสองศาสนา เป็ นอีกประเด็ นหนึ่ งที่ ทําให้การคงอยู ่ ของ
ประเพณี นี้ สามารถสื บต่อมาได้จนถึงปัจจุ บัน โดยเมื่อศึกษาเกี่ยวกับวัฒนธรรมชุมชนของชุมชนตะ
โหมดที่ ปรากฏอยู่ในปั จจุบัน มีองค์ประกอบที่สําคัญ ๓ ประการ คือ ระบบการผลิต ในอดี ตชุมชน
ตะโหมดมี ระบบการผลิตเพื่ อย ังชี พ อาศัยแรงงานภายในครัวเรื อนเป็ นหลั ก ปั จจุบันชุมชนได้
ปรั บเปลี่ ยนระบบการผลิตเป็ นแบบกึ่ งย ังชีพ มี การประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทั้ งการทําสวน
ยางพารา ทําสวนผลไม้และทํานา นอกจากนี้ ภายในชุมชนตะโหมดได้ปรับเปลี่ยนรู ปแบบในการ
ต่ อรองจากภาคทุน โดยการสร้างระบบความสัมพันธ์ทางการผลิตในรู ปของกลุ่ มและชมรม ส่วน
การแลกเปลี่ ยนผลผลิต จากเดิมภายในชุ มชนและระหว่างชุมชน มีการแลกเปลี่ยนผลผลิตเพื่ อความ
พอเพี ยง ในปัจจุ บันได้ถู กปรับเปลี่ยนไปสู่ระบบเงินตราในรูปของ “ตลาดนัด ” ทําให้มีผลผลิตมา
แลกเปลี่ยนมากชนิ ดขึ้ น และสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของเครื อข่ายหมู่ บ้านในช่ วงสมัยปั จจุบัน
ระบบความสั มพันธ์ ภายในชุมชนตะโหมดมีลักษณะความสัมพันธ์ทางเครื อญาติ แต่ ละครอบครัว
มีการจัดระบบงานให้แก่สมาชิ ก ในด้านการแก้ไขและคลี่ คลายความขัดแย ้งในชุ มชนตะโหมด
ปั จจุบันย ังอาศัยคําปรึ กษาแนะนําจากพระสงฆ์ โต๊ ะอิหม่ ามและผู้อาวุโสในชุมชนเป็ นลําดับแรก
ก่ อนเสมอ บทบาทของผู้ อาวุโสในชุมชนตะโหมด มีส่วนสํ าคัญที่ทําให้ ตะโหมดมีความเป็ นชุมชน
และอยู่ กันอย่างสงบและสั นติ ในปั จจุ บัน นอกจากนั้ นระหว่ างชุ มชนกับชุ มชนก็ มีระบบ
ความสั มพันธ์ เพื่อช่วยเหลือเกื้อกูลกันมาตั้งแต่อดี ต โดยการแลกเปลี่ยนผลผลิ ต ก่อให้เกิดเครื อข่าย
และระบบเกลอระหว่างชุมชน ระบบคุณค่ า ศาสนาและความเชื่อ เป็ นการผสมผสานระหว่างความ
เชื่ อแบบดั้ งเดิมกับศาสนาหลัก คือ ศาสนาพุทธและศาสนาอิสลาม ทั้ งสองศาสนาได้รับการยอมรับ
จากชาวบ้าน สามารถทํากิจกรรมต่าง ๆ ร่ วมกัน โดยบางครั้ งใช้วัดตะโหมดเป็ นศูนย์กลางในการ
จัดกิ จกรรมต่าง ๆ ส่วนระบบความเชื่ อดั้ งเดิมที่ปรากฏในชุ มชนตะโหมดมี ๒ ลักษณะ คือ การให้
คุ ณค่ ากับธรรมชาติที่ แวดล้อมตั ว เช่น ความเชื่ อเกี่ยวกับเจ้าป่ าเจ้าเขา ความเชื่อเรื่ องทวดหัวช้าง
ความเชื่อที่ปรากฏจากการจับผึ้ ง ส่ วนความเชื่ อดั้ งเดิมอี กลักษณะหนึ่ ง คือ การให้ความเคารพแก่
บรรพบุรุษและสิ่ งที่บรรพบุรุ ษได้สั่งสมถ่ายทอดมา ชาวบ้านตะโหมดจะแสดงออกถึ งความเคารพ
ต่อบรรพบุ รุ ษด้วยการจัดงานบุญในวันสารทเดื อนสิบ การให้ ความเคารพต่อพ่อท่านช่ วย (พระ
อธิการช่วย อิ นทสโร) รวมทั้งการจัดประเพณี สองศาสนา ดังนั้ นระบบการผลิต ระบบการอยู่ร่ วม
สัมพันธ์กัน และระบบคุณค่ า ศาสนาและความเชื่อที่ ปรากฏในชุมชนตะโหมดดังกล่ าว เป็ นสิ่ ง
ยืนย ันได้ว่าชุมชนตะโหมดย ังมีวัฒนธรรมชุ มชนที่ เหนียวแน่ น แม้ในปั จจุบันก็ย ังคงไว้ซึ่ งความ
เป็ นชุมชน สามารถสะท้อนอัตลักษณ์ ของตนเองได้อย่างแจ่ มชัด มี การปรับเปลี่ ยนให้เหมาะสม
สอดคล้องกับสถานการณ์แต่ ละยุคได้อย่างสมสมัย โดยมิ ได้ละทิ้งรากฐานเดิมของชุ มชน ส่งผลให้