Page 66 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๐
ช้างได้ โดยมีความเชื่ อว่าหากใครมีความกล้าหาญที่จะเข้ามาสาบานตน แสดงว่าไม่ได้ทําความผิด
ตามที่ถู กกล่าวหา ในขณะที่ ใครก็ตามที่ ไม่กล้าสาบานตน แสดงว่าได้ทําความผิดจริ ง ๖๗ นอกจากนี้
ทวดหั วช้างย ังเป็ นที่ พึ่ งทางใจของชาวบ้านในการดํ ารงชีวิ ตไม่ว่าจะเป็ นการทํามาหากินและ
ความสัมพันธ์ระหว่างกันของคนในชุ มชนมาตั้ งแต่อดีต ชุมชนตะโหมดมี ธรรมเนี ยมปฏิบัติในการ
เข้าป่ ามาตั้ งแต่อดี ตว่ า เมื่อใดก็ ตามที่จะเดินทางเข้าสู่ เขตเทือกเขาบรรทัด ซึ่ งต้องผ่านเขาหัวช้างทุก
คนต้องทําความเคารพต่อทวดหัวช้างก่อนเสมอ โดยการขออนุ ญาตและอธิ ษฐานต่อทวดหัวช้างให้
ช่วยปกปักรักษาจากภัยอันตรายในการเดิ นทาง
ปัจจุบันความเชื่ อต่อทวดหัวช้างย ังมีอยู่ ชาวบ้านในชุมชนจะมาบนบานศาลกล่าวให้ ทวด
หัวช้างช่ วยเหลื อในการทํามาหากินและช่วยควบคุมดู แลลูกหลานให้ประพฤติในทางที่ เหมาะสม
หากบุ คคลใดมี ความประพฤติไม่ ดี เมื่ อกล่าวถึ งทวดหั วช้างให้ลงโทษ ผู ้นั้ นจะต้องปรั บปรุ ง
พฤติกรรมให้ ถูกต้องเหมาะสมทันที เพราะมี ความเกรงกลัวและเคารพต่อทวดหัวช้าง ลักษณะของ
ความเชื่อดังกล่าวสามารถควบคุมและส่งเสริมให้ ชุมชนมี ความสงบสุข เป็ นสิ่งหรื อเครื่ องยึดเหนี่ยว
ทางจิ ตใจของคนในชุมชนให้มีความสบายใจ และเป็ นกรอบให้คนในชุมชนได้ปฏิบัติ ตามแนวทาง
ที่ถูกต้อง
ความเชื่อที่ ปรากฏจากการจับผึ้ง เป็ นอีกความเชื่อหนึ่ งที่สะท้อนการให้คุ ณค่าต่อธรรมชาติ
แต่ละขั้ นตอนของการจับผึ้ งจะแสดงออกถึงความเชื่ อที่มีต่ออํานาจเหนือธรรมชาติ จนก่ อให้เกิ ด
พิ ธีกรรม ก่ อนการจับผึ้ งจะมีการไหว้ไม้ เครื่ องเซ่นซึ่ งประกอบด้วย ไก่ ตัวผู ้ ข้าวเหนียว ข้าวเจ้า
เทียน หมาก พลู แล้วเริ่ มต้นจากการบวงสรวงภูมิเทพยดาหรื อเรี ยกโดยทั่ วไปว่าชุมนุ มเทวดา เมื่อ
สวดคาถาชุ มนุมเทวดาเสร็ จแล้ว นั กจับผึ้ งจะขออนุญาตและขอพรจากเจ้าที่ เจ้าทาง เจ้าป่ า เจ้าเขา
เจ้าห้วย เจ้าคลอง เจ้าหนอง เจ้าบึง เทพารั กษ์ผู ้ รั กษาต้นไม้และสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ทั้งหลายที่ ตนนับถือ ได้
อนุ ญาตและช่วยเหลือให้การจับผึ้งครั้ งนี้ ประสบความสําเร็ จและมีความปลอดภัย การไหว้ไม้จะทํา
ให้นักจับผึ้ งเกิดกําลังใจ มี จิตใจที่ เข้มแข็ง หากจิ ตใจอ่อนแอก็อาจทําให้เกิดอันตรายได้ และการจับ
ผึ้งนั้ นทุกคนจะต้องมีจิตใจเป็ นอันหนึ่ งอันเดี ยวกัน ทํางานเป็ นหมู่คณะ ช่ วยเหลือซึ่ งกันและกัน ทํา
ด้วยความรอบคอบระมัดระวังและไม่ประมาท เมื่อถึงขั้ นตอนการเก็บนํ้าผึ้ ง จะต้องกล่าวคาถาและ
บอกไหว้เทวดาประจําทิศทั้ง ๔ เมื่อจับผึ้ งเสร็จแล้วก็จะมี การตั้ งเครื่ องสังเวยภูมิเทวดา เรี ยกอีกอย่าง
หนึ่ งว่า “การตั้ งโหมฺลฺ น” โดยนํานํ้ าผึ้ งรวงที่ดี ที่สุ ดใส่ ภาชนะหรื อใบตองที่ ทําเป็ นกระทงตั้ งไว้บน
ห้างหรื อร้าน แล้วกล่าวเชิญสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ทั้งหลายดังที่ กล่าวไว้แล้วข้างต้น ให้กลับไปสิ งสถิตอยู่ที่
เดิม แล้วจึงนํานํ้าผึ้งที่ เก็บได้กลับบ้าน๖๘
๖๗สัมภาษณ์ พระครูสุนทรกิจจานุ โยค, ๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๐.
๖๘คํานวณ นวลสนอง. ๒๕๔๓. ภูมิปั ญญาชาวบ้านกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ : ศึกษากรณี การ
จับผึ้ งของชาวบ้าน ตําบลตะโหมด อําเภอตะโหมด จังหว ัดพัทลุง. วารสารมหาวิทยาลัยทักษิณ, ๓(๒), ๓๘ - ๔๑.