Page 48 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๒
จะ เห็ นได้ ว่ า สา เหตุ และปั จจั ยต่ าง ๆ ที่ กล่ าวมาข้ างต้น ล้ วนส่ งผลให้
ทรั พยากรธรรมชาติในชุมชนตะโหมดมีปริ มาณลดลงและอยู่ ในสภาพเสื่ อมโทรม ย่อมส่ งผล
กระทบต่อวิถี ชีวิตของคนในชุ มชน ชาวบ้านในชุมชนตะโหมดอย่างหลีกเลี่ ยงไม่พ้น
๒. ระบบการผลิต ระบบความสัมพันธ์ ระบบคุณค่ า ศาสนาและความเชื่ อ ของชุ มชนตะ
โหมด
ในประเด็นนี้ ผู ้ วิจัยจะกล่าวถึ งระบบการผลิต ระบบความสัมพันธ์ ระบบคุ ณค่า ศาสนาและ
ความเชื่อ ของชุ มชนตะโหมด เพราะทั้ งสามระบบนี้ คือเงื่ อนไขสําคัญต่อการเกิดขึ้ นและคงอยู่ ของ
ประเพณี สองศาสนา ซึ่ งมีรายละเอียดดังนี้
๒.๑ ระบบการผลิต
ระบบการผลิ ตของชุ มชนตะโหมดระหว่ างปี พ.ศ. ๒๔๕๐ – ก่ อนการประกาศใช้
แผนพัฒนาเศรษฐกิจ (พ.ศ. ๒๕๐๓)
ระบบการผลิตเดิมของชุ มชนตะโหมด ในช่วงเวลานี้ เป็ นระบบการผลิตเพื่อย ังชี พหรือเพื่อ
อยู่เพื่ อกิน อาศัยผลผลิ ตจากป่ าเป็ นหลัก ยกเว้นข้าวได้จากการทํานาและปลูกข้าวไร่ การปลูกข้าว
ของชาวบ้านส่วนมากจะทําเพื่อให้เพี ยงพอที่จะบริโภคในครัวเรื อน และบริ โภคได้ไปจนถึ งฤดูเก็บ
เกี่ยวในปี หน้า ส่วน “กับข้าว” สามารถหาได้ตลอดฤดูกาลตามท้องทุ่ง ห้วยหนองคลองบึงและป่ า
เขา การเข้าไปหาอาหารในป่ าของชาวบ้าน จึงคล้ายกับการไปจ่ายตลาดแบบหนึ่ ง เพียงแต่ไม่ ต้องใช้
เงินตรา
ผลผลิตที่ได้จากป่ า นับเป็ นที่ มาของปั จจัย ๔ อันเป็ นปัจจัยจําเป็ นพื้นฐานในการดํารงชีวิต
ไม่ว่าจะเป็ นการสร้างบ้านเรื อนที่อยู่อาศัย เครื่องใช้ในครัวเรื อน ยารักษาโรค รวมไปถึงแหล่งอาหาร
ที่สําคัญของครัวเรื อน นอกจากนี้ ผลผลิตจากป่ าบางชนิ ด สามารถสร้างรายได้ให้กับครัวเรื อน ได้แก่
นํ้ ามันยาง นํ้ าผึ้งรวงและหวาย โดยเฉพาะนํ้ ามันยางถื อว่าเป็ นแหล่งรายได้ที่เป็ นตัวเงินแหล่งหลัก
ของชาวบ้าน การจัดแบ่งทรัพยากรต้นยางซึ่ งเป็ นแหล่งผลิตนํ้ ามันจึ งเป็ นเรื่ องสําคัญ ต้นยางเป็ น
ไม้ยืนต้นขึ้ นอยู่ ตามภูเขาและที่ราบเชิ งเขา ในสมัยนั้ นคนที่ทํานํ้ ามันยางมักจะแบ่ งพื้ นที่การหา
นํ้ ามันยางกันเองไม่เกิดปั ญหาความขัดแย ้งแต่อย่างใด คนหนึ่ งจะทํายางประมาณ ๑๐๐ ต้น ต้นยางที่
ขุดเจาะนํ้ ามันได้ต้องมีลําต้นขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่ น้อยกว่า ๗๕ -๑๐๐ เซนติเมตร การขุดเจาะใช้
ขวานเจาะลําต้นที่ตําแหน่ งสูงจากพื้ นดินประมาณ ๑ เมตร หลุมที่ขุ ดเจาะลึกประมาณ ๘ นิ้ ว กว้าง
ประมาณ ๑ ฟุต การตักนํ้ ามันยางใช้ตักอาทิตย์ละ ๒ ครั้ ง จะเห็นได้ว่าในช่วงที่ทรั พยากรธรรมชาติ
อุ ดมสมบู รณ์ และความต้องการย ังมี ไม่ มาก ชาวบ้านสามารถจั ดการกับทรัพยากรที่ เป็ นของ
ส่ วนรวมได้โดยไม่เกิ ดปั ญหา เพราะเป็ นการจัดสรรทรัพยากรโดยใช้ หลักคุณธรรมและความเท่ า
เทียมในการเข้าไปใช้ประโยชน์จากทรัพยากร