Page 24 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๘
๑.๒ พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ของชุ มชนตะโหมด
ชุ มชนตะโหมด จัดเป็ นชุมชนที่เก่ าแก่มากชุ มชนหนึ่ งในลุ่ มทะเลสาบสงขลา มีประวัติ
ความเป็ นมาของการตั้งถิ ่นฐานตั้ งแต่สมัยกรุงศรี อยุธยา ทั้งจากตํานานที่เล่ากันมาของผู ้ เฒ่ าผู้ แก่ และ
จากหลักฐานวัตถุโบราณที่ ค้นพบ จากตํานานที่เล่ ากันมาได้ กล่าวถึ งเส้นทางการค้าขายของชาว
อินเดี ยที่เดินทางมาจากฝั่ งทะเลอันดามันในมหาสมุทรอินเดี ย (บริเวณอําเภอปะเหลี ยน จังหวัดตรัง
ในปั จจุบัน) ซึ่ งเป็ นเมืองท่ าที่สําคัญของฝั่งทะเลอันดามัน ข้ามเทือกเขาบรรทัดทางช่องเขาตระ ผ่าน
ชุ มชนตะโหมดบริ เวณบ้านเขาหัวช้าง มีลําคลองหั วช้าง ซึ่ งคลองสายนี้ ไหลไปรวมกับสายอื่ นอีก
หลายสายเป็ นคลองท่ ามะเดื่ อไหลลงสู่ ทะเลสาบสงขลาบริเวณอําเภอบางแก้ว เชื่อมกับเส้นทางนํ้ า
ในทะเลสาบสงขลาที่ ใช้เป็ นเส้นทางเดินเรื อที่สําคัญไปขึ้ นที่เมื องสทิงพระ หรื อสทิ งพารณสี ซึ่ งเป็ น
อําเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลาในปั จจุบัน จากการเดิ นทางด้วยเส้นทางดังกล่าว (นั กวิชาการทาง
ประวัติ ศาสตร์บางคนเรี ยกว่าเส้นทางข้ามคาบสมุทร) จึ งเกิ ดเป็ นชุมชนเล็ก ๆ ขึ้ น และพัฒนาการ
เป็ นชุมชนตะโหมดในปั จจุ บัน โดยมี ร่องรอยทางโบราณคดี ปรากฏหลงเหลืออยู่หลายอย่ างทั้ งที่
เป็ นวัด เครื่ องมือเครื่ องใช้และพระพุทธรู ปโบราณ นอกจากนี้ มีชื่ อท่าวัด เป็ นชื่อท่านํ้ าของบ้านหัว
ช้างและถํ้ าพระอยู่บริ เวณเขาหั วช้าง ซึ่ งเป็ นทางผ่านของเส้นทางเดินนี้ ซึ่ งเส้นทางสายนี้ ย ังเป็ น
เส้นทางที่ชาวบ้านใช้เป็ นเส้นทางเดิ นป่ าล่าสัตว์และหาของป่ าจากตะโหมดไปย ังฝั่ งตะวันตกของ
เทือกเขาบรรทัดอยู่จนถึงปัจจุ บันนี้ ๓
หลักฐานจากวัตถุโบราณชิ้ นสําคัญที่ ค้นพบในชุ มชนตะโหมด เชื่อว่ าบ้านตะโหมดเป็ น
ชุ มชนเก่าแก่มีมาตั้งแต่สมั ยอยุธยา เช่ น พบพระพุทธรู ปสําริ ดปางมารวิชัย ขนาดหน้าตักกว้าง ๒๐
เซนติเมตร เป็ นศิลปะอู่ทอง ขุดพบภายในสระนํ้ าของวัดเหนื อ (ร้าง) ซึ่ งเป็ นวัดที่อยู่ทางทิ ศใต้ของ
วัดตะโหมดห่ างกันไม่มากนัก และมี วัดถํ้าพระเป็ นวัดร้างตั้ งอยู่ที่เขาพระ บริ เวณบ้านหัวช้าง ตําบล
ตะโหมด ซึ่ งติดกับเขาหลักไก่และเขาตี นป่ า เป็ นวัดที่สร้างขึ้ นสมัยกรุ งศรี อยุ ธยา ปรากฏหลักฐาน
ในบันทึกของเพลาวัดเขียนบางแก้วว่าเป็ นวัดหนึ่ ง ขึ้นกับคณะป่ าแก้วหัวเมื องพัทลุง บริ เวณวัดมีถํ้ า
แห่ งหนึ่ งเรี ยกว่า ถํ้ าหั วช้าง ปากถํ้ าหั นไปทางทิศใต้ เดิมภายในถํ้ามี พระพุทธรู ปปั้ นปางไสยาสน์
หนึ่ งองค์ขนาดยาวประมาณ ๑๔ เมตร ฐานพระมีรู ปช้างปูนปั้ นโผล่แบกฐานเจ็ดเชือก อี กทั้งย ังมี
พระพุทธรู ปปูนปั้ นปางมารวิชัย และพระพุ ทธรู ปไม้จําหลักอีกหลายองค์ แต่ เป็ นที่น่ าเสี ยดาย
พระพุทธรู ปเหล่ านี้ ได้ถูกทําลายไปเมื่อประมาณ พ.ศ.๒๔๘๔ นอกจากนี้ ได้มีการพบขวานหิ นขัด
หรื อขวานหิ นทุบเปลื อกไม้เพื่อนํามาทอผ้า โดยพบที่โหล๊ ะจันกระ ตําบลตะโหมด ๔
๓สภาลานว ัดตะโหมด. ๒๕๔๓. ตะโหมดศึกษา : หลักสู ตรท้องถิ ่นชุมชนตะโหมด. พัทลุง : สํานักงาน
ป้ องกันและปราบปรามยาเสพติดภาคใต้, ๕.
๔ชัยวุฒิ พิ ยะกูล, ตะโหมด, กิ ่ งอําเภอ. สารานุกรมว ัฒนธรรมภาคใต้ พ.ศ.๒๕๒๙ เล่ม ๓ กรุ งเทพฯ :
อมริ นทร์ การพิมพ์ : ๑๒๔๒.