Page 19 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๒
ร้อยบท แต่บทกวีเรื่อง “ใต้โค้ งสะพาน” ก็ยั งคงเป็นงานชิ้นที่ผู้ประพันธ์ชื่นชอบที่สุด (ประคิณ ชุมสาย ณ
อยุธยา, ผู้ให้สัมภาษณ์, ๒๒ มกราคม ๒๕๕๔)
กล่าวโดยทั่วไป การสะท้อนสภาพปัญหาของสังคมและแง่คิดต่างๆ ในวรรณกรรมของ “อุชเชนี ”
เป็นมุมมองที่สร้างสรรค์ ไม่ใช้ความรุ นแรงก้าวร้าว หากมุ่งเน้นเรื่องความเป็นธรรมในสังคม ความรักความ
เข้าใจ เห็นอกเห็นใจกัน และการอยู่ ร่วมกันโดยสั นติของมวลมนุษย์ ด้ วยการให้ความช่วยเหลื อ หรือ
ปลุกปลอบประโลมใจผู้ยากไร้ ด้อยโอกาส รวมถึงการให้ความหวังและกาลังใจในการต่อสู้ชีวิต ซึ่ง
สุมาลี วีระวงศ์ และคณะ เสนอการศึกษาวิเคราะห์ว่า ลักษณะดังกล่าวนี้เป็นความแตกต่างจาก
นักเขียนและกวี ร่วมสมัยกลุ่ มที่เรียกกั นในสมัยต่อมาว่า “กลุ่มก้าวหน้า”1 เนื่องจากนั กเขียนกลุ่มนี้
จะมีลักษณะวิพากษ์วิจารณ์สังคมและการเมืองไทยอย่างรุ นแรง โดยมีนักเขียนและกวีคนสาคัญของกลุ่ม
ได้แก่ นายผี นายสาง นายภูติ2 ทวีปวร จิ ตร ภูมิศักดิ์ และ เปลื้อง วรรณศรี เป็นต้น บุคคลเหล่ านี้ได้
ถูกจั บกุมคุมขังในสมัยที่รัฐบาลมีนโยบายแข็งกร้าวกับกลุ่มผู้ มีแนวคิดต่อต้าน ใน พ.ศ. ๒๔๙๕ ต่อมา
ได้รับการปลดปล่อยใน พ.ศ. ๒๕๐๐ ส่ วน “อุชเชนี ” รอดพ้นการจับกุม ด้วยแนวการเขียนที่แตกต่าง
ดังกล่าว ทั้งนี้ ทาให้ “อุชเชนี ” ยังคงเป็นนักเขียนที่มีบทบาทในการเสนอแนววิพากษ์สั งคมโดยต่อเนื่องและ
โดดเด่น จนถึง พ.ศ. ๒๕๐๑ ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็ นนายกรัฐมนตรี รัฐบาลได้กวาดล้ างจับกุ ม
นักคิดนักเขียนที่ถือว่าเป็นปรปักษ์กับรัฐอีกครั้งหนึ่ง นักเขียนและกวีคนสาคั ญ เช่น เปลื้ อง วรรณศรี
นายผี และจิตร ภู มิศักดิ์ ได้หลบหนีเข้าร่ วมงานกับพรรคคอมมิวนิ สต์แห่งประเทศไทย ซึ่งซ่ องสุมกาลั งในป่า
(สุมาลี วีระวงศ์และคณะ, ๒๕๔๔, หน้า๑๓-๑๔) ส่วน ประคิ ณ ชุมสาย ณ อยุธยา จาต้องยุติการเขียนบท
ประพันธ์ ทั้งในนามปากกา “อุชเชนี ” และ “นิด นรารักษ์ ”(อุชเชนี , ๒๕๒๓, หน้า ๒๖) เพราะฉะนั้น ช่วงเวลา
เสนอผลงานประพันธ์แนวสะท้อนสังคมส่วนใหญ่ จึงเป็ นช่วงระหว่าง พ.ศ. ๒๔๘๙ หลังจากนาเสนอบทกวี
เรื่องแรก คือ “มะลิ” จนถึงช่วงเวลาดังกล่าว คือ พ.ศ. ๒๕๐๑ หลังจากนั้น ยังคงมีงานประพันธ์แนวนี้อย่าง
ประปราย โดยมีบทกวีชื่อ “รุ่งสาง” ใน พ.ศ. ๒๕๑๔ เป็ นเรื่องสุดท้าย (สุข สู งสว่าง และสุชาติ สวัสดิ์ศรี ,
๒๕๒๓, หน้า ๕)
ส่วนบทความเรียงร้อยแก้วแนวสะท้อนสังคม ในนามปากกา “นิด นรารักษ์” ที่ นับได้ว่ามีความ
เข้มข้นในเนื้อหาไม่ด้อยไปกว่าบทกวีนั้น ส่วนใหญ่ประพันธ์ระหว่าง พ.ศ. ๒๔๙๕-๒๔๙๗ โดยเริ่มเขี ยนใน
1 คาเรียก “กลุ่มก้ าวหน้า” นี้ เป็นคาเรี ยกนักเขียนวรรณกรรมแนว “เพื่อชีวิต” ตามแนวทัศนะของนักวรรณกรรมกลุ่ มที่ยกย่อง
ชื่นชมงานเขียนแนวนี้ ซึ่งมักแสดงความเห็นในเชิงตาหนิ ประณามงานเขียนที่ไม่อยู่ในกลุ่มนี้ว่า “กลุ่มล้าหลัง”
2 น่าจะเป็นเจตนาที่จะใช้คา “ภูต” ซึ่ง พจนานุ กรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า “ผี , มั กใช้เข้าคู่กันเป็น
ภูตผี” (ราชบั ณฑิตยสถาน , ๒๕๔๖, หน้า ๘๒๕) เนื่องจากเข้ากลุ่มกั บ นายผี และ นายสาง ส่วน “ภูติ” นั้ น พจนานุกรมฉบับเดียวกันนี้
ให้ความหมายว่า “ความรุ่งเรือง ความมั่งคั่ง ” (ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๔๖, หน้า ๘๒๕)