Page 52 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๓๘
ขยายอาณาเขต โดยกลองชัยก็ ถูกนํ ามาใช เป นเครื่องบอกอาณัติ สัญญาณรบในกองทั พ
บทบาทของกลองชัยดังกล าวนี้ไดรับคติมาจากลองอาลั มพระซึ่งเหลาอสูรใชเปนเครื่องบอก
อาณัติสัญญาณรบกับเทวราช แตถาหากใชเปนอาณัติสัญญาณที่บงบอกถึงชัยชนะ และแสดง
ความปติยิ นดี หรือใชประโคม เพื่อใหเกิดความรื่นเริงบันเทิ งใจ ก็เรียกว า “กลองนันทเภรี”
ครั้นเมื่อพระพุ ทธศาสนา เผยแผเขามาสูสังคมกลุ มชาติพันธุไท เชน ไทยวน ลานนา
ไทยสยาม (กรุงเทพฯ) ไทลื้อ เมืองสิบสองพั นนา และไทเขิน เมืองเชี ยงตุง เปนตน จึงทําให
คติการสร างกลองในพระไตรปฎกเผยแผ เขามาดวย ดั งปรากฏชื่ อกลองในวั ฒนธรรมของ
ชาติ พันธุ เหล านี้ ที่เรียกขานชื่ อกลอง โดยเลี ยนแบบชื่ อกลองที่ปรากฏในพระไตรป ฎกว า
กลองชัย กลองมังคละ กลองชัยมังคละ และกลองนันทเภรี นอกจากนั้น ในแตละวั ฒนธรรม
ตางปรากฏคติการสรางกลองในพระไตรปฎกผสมผสานอยูกับวรรณกรรม และศิลปกรรมทาง
พุทธศาสนาในท องถิ่ นของตน ซึ่ งเป นอนุ ภาคสําคั ญสวนหนึ่ งของสุ วรรณกั กกฎชาดก
กลาวคือ
ชาวไทลื้อ เมืองสิ บสองพันนา มีวรรณกรรมพุ ทธศาสนาทองถิ่ นเรื่ องลั งกาสิบโห ที่
กล าวอางอิ งถึ ง อนุมอนสร างสะพานขามน้ํ าไปยังเมื องลังกา แลวทํ าลายปูที่ คอยทํ าลาย
สะพาน โดยนํากามปูไปทํ าเปนกลองแลวนําไปถวายแกพระอินทร
ชาวไทเขิน เมืองเชียงตุง มี วรรณกรรมพุทธศาสนาทองถิ่น เรื่ องมัฆวาชาดกที่กลาว
อางอิงถึง เหลาอสูรใชกลองนันทเภรี ตีเปนเครื่องบอกอาณัติสัญญาณรบกับพระอินทร เมื่อ
พายแพแลวทิ้งกลองใบนี้ไว พระอินทรจึงยึดไปไวบนสวรรคชั้นดาวดึงส
ชาวไทยวน หรือชาวลานนา มีวรรณกรรมพุทธศาสนาทองถิ่นเรื่องคั มภีรพระวินัยดอก
เดื่ อ ที่กลาวถึง พระสงฆ ลานนามีการแตกแยกทางความคิ ดและวิ ถีปฏิบัติ ซึ่ งมีการอธิ บาย
พระวินัยที่เกี่ยวกั บการออกเสียงสวดทําใหเกิดอั กขรวิบัติ วาเปนโทษหนัก โดยกลาวอุปมาถึง
เรื่องการนํากามปูมาสรางเปนกลองชัยมังคละ แลวมีการประดับตกแตงกลองดวยสิ่งของมีคา
จนทําใหกลองเสื่อมฤทธานุภาพลง
สวนชาวไทยสยาม ปรากฏภาพวาดจิตรกรรมฝาผนั ง เรื่องสุ วรณกั กกฎชาดก และ
กลองกามปู ซึ่งเปนศิลปกรรม ที่เลียนแบบคติการสรางกลองกามปู จากสุวรรณกั กกฎชาดก
ที่พระวิหารของวั ดสุทัศนเทพวนาราม กรุ งเทพมหานคร
แมคติการสร างกลองในกลุมชาติ พันธุ ไท จะมี ที่มาจากพระไตรป ฏกเหมือนกัน แต
รูปแบบของกลอง อันไดแก รู ปลักษณ ทวงทํานอง (ระบํา) ลีลาการตีกลอง และการประสม
วงของเครื่องดนตรี เปนตน ในแตละวัฒนธรรม อาจมี พัฒนาการที่ แตกตางกัน ตามความ
นิยมในแตละทองถิ่น แต โดยภาพรวมแลว กลองในแตละวัฒนธรรม ตางก็ถือคติวา กลองเปน
ของสูง และศั กดิสิทธิ์ มี ความเกี่ยวของกั บพระพุ ทธเจา เทพศักดิ์สิทธิ์และกษั ตริย มีบทบาท