Page 51 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๓๗
ซาย ขวา หรือนับตั วเลข และเมื่ อนํามาออกแสดงดวยทํานองแปดหมื่ นสี่พันพระธรรมขันธ
ทํ านองออกศึก และทํ านองชนะศึกหรือขอฝนแสนห า ซึ่งทํานองทั้งหมดจะตองบรรเลง
เชื่อมโยงติดตอกันไปอยางต อเนื่อง ในแตละทํ านองขณะตีจะถู กกําหนดสติดวยคาถาธรรม
หรือบางทีอาจกํ าหนดสติดวยตัวเลขเขามาทําหนาที่แทนคาถาธรรม
พระนคร ปรังฤทธิ์ (๒๕๕๓) ทําการศึกษา เรื่อง กลองในพระไตรปฎกที่ ปรากฏใน
ลานนา โดยมีวัตถุประสงคเพื่อสื บคน รวบรวม และจัดทํ าฐานขอมูลเกี่ยวกับคติการสราง
กลองในวัฒนธรรมลานนา ศึกษาคติการสรางกลองในวัฒนธรรมของกลุมชาติพันธไท กับคติ
ที่ปรากฏในพระไตรปฎก ผลการศึกษาพบว า
กลอง ถือเป นเครื่องบอกอาณัติสัญญาณ และเปนเครื่ องดนตรีที่ใหความบันเทิงใจ ที่
มีบทบาทหน าที่ รับใชสั งคมมาอยางยาวนานทั้ งการเมืองการปกครอง กิ จกรรมของเหล า
ประชาราษฎร และงานบุญประเพณีทางพุทธศาสนา โดยหลั กฐานชั้นตนทางพระพุ ทธศาสนา
ที่เกาแกและสําคัญ ที่กลาวถึ งกําเนิดของกลองที่ มีพลานุภาพศักดิ์สิทธิ์ และถือเปนคติ รองรับ
วิธีปฏิบัติเกี่ยวกั บกลองในสังคมกลุมชาติพันธุไท ไดแก สุวรรณกั กกฎชาดก ซึ่งเป นชาดกที่
ปรากฏอยูในพระไตรปฎก(นิบาตชาดก)
โดยกลาวถึง ชางพระโพธสัตวไดทําลายปูทอง จนกระดองปูแหลกละเอียด และกามปู
ทั้ง ๒ ข างหลุดกระเด็นออกจากกั น แล วถูกน้ํ าพัดพาไปตกในที่ตางกั น โดยกามปู ขางหนึ่ ง
เหลาอสูรนําไปสรางเปนกลองอาลัมพระ สําหรั บใชตีเปนเรื่องบอกอาณัติสัญญาณในการรบ
กับเทวราช จนเมื่ ออสู รพายแล วหนี ไปพร อมกั บทิ้ งกลองใบนี้ ไว ทาวสักกเทวราชหรื อ
พระอินทร จึงยึดไปไวบนสวรรคชั้นดาวดึงส สวนกามปูอีกขางหนึ่งเหลากษัตริย ๑๐ พระองค
นําไปสรางเปนตะโพน (กลอง) อานกะ สําหรั บใชเปนเครื่ องดนตรีที่ใหความบันเทิงใจ ในงาน
เทศกาลมหรสพตาง ๆ และเปนกลองมงคลสําหรับบานเมือง ทั ้งกลองอาลัมพระและตะโพน
(กลอง) อานกะ ตางก็ถือเปนอาวุธสําคัญประการหนึ่ง ที่ทําใหศัตรูใจสั่ นสะทานได
คติการสรางกลองดังกล าวนี้ เป นคติที่ สืบทอดกันมา ในสั งคมอินเดียสมัยพุ ทธกาล
โดยกลองที่ปรากฏในสังคมอิ นเดียยุ คหลังกลองอาลัมพระและตะโพน (กลอง) อานกะนั้น
ไดแก กลองชั ย (ชยเภรี) และกลองนั นทเภรี (นนทเภรี ) แมกลองทั้ง ๒ ชนิดนี้ จะเรี ยกชื่อ
ตางกั น แตก็ ถือเป นกลองชนิ ดเดียวกั น หรื อกลองใบเดียวกัน แตที่ เรียกชื่ อตางกั นเพราะ
บทบาทหนาที่ในขณะนั้นเปนตัวกําหนด กลาวคือ
หากใช ในบทบาทที่เป นเครื่องบอกอาณั ติสั ญญาณในการรบหรือใชการเมื องการ
ปกครอง ก็เรียกวา “กลองชัยเภรี” ซึ่ งมีใชเฉพาะกษั ตริย ซึ่ งถือเปนสมมติ เทพ และเปนชนชั้น
ปกครอง โดยกษัตริยแตละแควนจะมีกองทัพจตุรงคเสนา ทําหนาที่คอยปกปองบานเมืองและ