องคความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายมานพ ยาระณะ
๓๕
สํ
าหรั
บการนํ
าเสนอรู
ปแบบของการแสดงฟ
อนผางเป
นการนํ
าเสนอการแสดงในเชิ
ง
อนุ
รั
กษ
ตามข
อมู
ลทางการศึ
กษา โดยได
รั
บการถ
ายทอดท
ารํ
ามาจากนายมานพ ยาระณะ
ใช
ผู
หญิ
งแสดงล
วน มี
การตี
กลองจั
ยยะมงคลร
วมกั
บวงดนตรี
พื้
นเมื
องทางเหนื
อประกอบ
การแสดง การแต
งกายเลี
ยนแบบผู
หญิ
งชาวไทลื้
อ คื
อ สวมเสื้
อป
ดหรื
อเสื้
อป
ดจ
างสี
ดํ
า
นุ
งผ
าซิ่
นที่
มี
ลวดลาย สี
ต
าง ๆ มี
พื้
นสี
ดํ
า ใส
เครื่
องประดั
บที่
ทํ
ามาจากโลหะเงิ
น ได
แก
สร
อย
ประดั
บมวยผม กํ
าไลขอมือ ต
างหู
และเข็
มขั
ด
สํ
านั
กงานวั
ฒนธรรมจั
งหวั
ดเชียงใหม
(๒๕๔๙) ทํ
าการศึกษา เรื่
อง กลองชั
ยมงคล มี
วั
ตถุ
ประสงค
เพื่
อศึ
กษาและทํ
าความเขาใจเกี่
ยวกั
บกลองชั
ยมงคลตั
้งแตอดีตจนถึงป
จจุ
บั
น เพื่
อ
ศึ
กษาบทบาทของกลองชั
ยมงคลที่
มีตอชุ
มชนและพิธีกรรม การถายทอดและการดํ
ารงอยู
ของ
กลองชั
ยมงคลในป
จจุ
บั
น รวมถึ
งแนวโน
มในอนาคต ผู
ให
ข
อมู
ลหลั
กในการศึ
กษาครั
้
งนี้
คื
อ
พ
อครู
มานพ ยาระณะ (ศิ
ลป
นแห
งชาติ
สาขาศิ
ลปะการแสดง ประจํ
าป
๒๕๔๘) ขอบเขต
พื้นที่
ทํ
าการศึ
กษา ไดแก
บ
านสั
นป
าข
อย วั
ดเกตการาม อํ
าเภอเมือง จั
งหวั
ดเชียงใหม ขอบเขต
เนื้
อหาในการศึ
กษามุ
งเน
นศึ
กษาทางด
านประวั
ติ
ความเป
นมา บทบาทของกลองชั
ยมงคลต
อ
ชุ
มชนและต
อพิ
ธี
กรรม การถ
ายทอดและการดํ
ารงอยู
ของกลองชั
ยมงคล เครื่
องมื
อที่
ใช
ใน
การศึ
กษา คื
อ แบบสั
มภาษณชนิดไม
มีโครงสรางและมีโครงสรางและแบบตรวจสอบขอมู
ล
ผลการศึ
กษาพบว
า กลองชั
ยมงคลถือเป
นกลองจากราชอาณาจั
กรสู
พุ
ทธจั
กร เป
น
กลองที่
มีชื่
อปรากฏในอณกสู
ตตและพระวินั
ยดอกเดื่
อ ผู
ตีกลองชั
ยมงคล ไมวาจะตีจั
งหวะปู
จา
ธรรม ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขั
นธ จั
งหวะที่
ใช
ในสงคราม เพลงออกศึก ชนะศึก หรือฝนแสนห
า
ล
วนเป
นผู
รั
กษาศี
ล ใช
คาถาธรรมทางพุ
ทธศาสนาเป
นหลั
ก กํ
าหนดจิ
ต ระลึ
กถึ
งพระพุ
ทธ
พระธรรม พระสงฆ
ครู
บาอาจารย
บิ
ดา มารดา ในการตี
กลองชั
ยมงคลจั
งหวะ ลี
ลาท
าทาง
ของโหม
งและฉาบ ของแต
ละทํ
านองเพลงในการตีจะแตกต
างกั
น
การศึ
กษากลองชั
ยมงคลในครั
้
งนี้
นั
บเป
นการศึ
กษาศิ
ลปะการแสดงที่
มีประวั
ติ
ความ
เป
นมาที่
ยาวนานและมีความสํ
าคั
ญต
อเมืองเชี
ยงใหม
เป
นอยางยิ่
ง ผลของการศึกษาไมเพียงแต
เกิ
ดการรวบรวมองค
ความรู
เท
านั
้
น แต
เป
นการศึ
กษาเพื่
อการดํ
ารงอยู
ของคุ
ณค
าทางด
าน
ศิ
ลปวั
ฒนธรรมของชาติอีกดวย
ดิษฐ โพธิ
ยารมย และคณะ (๒๕๕๑) ทํ
าการวิจั
ย เรื่
อง กระบวนการถ
ายทอดความรู
ด
านการแสดงพื้
นบ
าน(กลองไชยมงคล) :
กรณี
ศึ
กษาพ
อครู
มานพ ยาระณะ โดยมี
วั
ตถุ
ประสงค
เพื่
อศึ
กษากระบวนการถ
ายทอดความรู
ด
านการแสดงกลองไชยมงคล ศึ
กษา