Page 48 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลป นแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๓๔
กันมาเป นเวลานาน ด วยรากฐานจากความเชื่ อในเรื่ องการบู ชาสิ่ งศักดิ์ สิทธิ์ ทั ้งหลาย
ที่เกี่ยวของกับการดํารงชี วิตประจําวัน
ฟอนผางเป นการแสดงที่ กําเนิดมาจากพิ ธี กรรมความเชื่อเรื่องการจุ ดผาง เพื่อให
แสงสวางในชีวิตประจําวัน หรือใชจุดบูชาตอองคพระสั มมาสัมพุทธเจา รวมทั้งเหลาเทพยดา
ประจําทิ ศต าง ๆ ตามความศรัทธาของชาวไทลื้ อ ซึ่ งจะกระทําในงานประเพณี ยี่ เป ง ใน
ระยะแรกของการฟอนนั ้นเปนการฟอนที่ไมมีแบบแผน ตอมาไดรั บอิทธิพลดานแมทามาจาก
ฟอนเจิง ซึ่ งเปนศิ ลปะการตอสู ของผูชายมาปรั บสู ทารําฟอนผาง ฟอนผางมีทารํา ๑๘ ทา
คือ ผางวงกวียน ผางไขอก ผางบัวบาน ผางสูนเก าสนปาย ผางหลดศอก ผางเลียนดิ น ผาง
เกี้ยวเกลา ผางปรมะ หารผาง ผางปูจาตะวัน โยงผาง ผางเกายอด ผางแมธรณีรี ดผม ผางปู
จาทาวทั้ งสี่ ผางออกวงเกวียน เขยาะกานั่ง ฟ อนยุมและตบมะผาบ สวนทารําที่รับมาจาก
ฟอนเจิง มีทั้งหมด ๑๒ ทา คือ ผางวงเกวียน ผางบัวบาน ผางสูนเกาสนปาย ผางหลดศอก
ผางเกี้ยวเกลา ผางปรมะ หารผาง ผางปู จาตะวัน ผางแมธรณีรีดผม เขยาะกานั่ง ฟอนยุม
และตบมะผาบ ในช วงทายของทาสื่ อใหเห็นถึ งศิลปะการต อสู อันเป นสัญชาตญาณการ
ปองกั นตั วของมนุษย เมื่อรูวามี ภัยมาใกลตัว รู ปแบบการแสดงฟ อนผางมีการแปรแถวใน
ลักษณะตาง ๆ ไดแก รูปกา รูปดอกบัวและวงกลม สวนกระบวนทารํ ามีลักษณะที่เลียนแบบ
มาจากธรรมชาติ ความเชื่ อและความศรัทธา มี โครงสรางของท ารําที่ มีลักษณะเฉพาะ
ประกอบดวยการใชศีรษะ คือ การเอี ยงศีรษะไปดานขางและกมศีรษะลงตามลํ าตัว การใช
ลําคอ คือ การลักคอและการหมุนคอ การใชลํ าตัว คือ การเอนลํ าตัวไปดานขางและการกม
ลําตัว การใชลําแขน คือ การตั้งวงระดับเหนือศีรษะและการกั นศอก การใชมือ คือ การหัก
ขอมื อเขาหาทองแขน การพลิ กข อมือออกจากลําตัว การใชข อมือชนกันและการใชหลั งมื อ
ชนกัน การใช เทา คือ การตะแคงเทาราบกับพื้ น การผสมเทา การแตะปลายเท าและการ
เขยงปลายเท า ในความหมายของท ารําฟอนผางจะสื่ อถึงการบูชาตามความเชื่อและความ
ศรัทธา มีจารีตของการแสดงเริ่ มดวยการบูชาครู ซึ่งมีเครื่องบู ชา คือ ดอกบัวสีขาว ๙ ดอก
ธูป ๙ ดอก เทียนขี้ผึ้งบริสุ ทธิ์ ๕ เลมและน้ําขมิ้นสมป อยแลวปฏิบัติ ตามขั้นตอนของพิ ธีกรรม
จากนั้นจึงเปนการฝ กหั ดทาพื้นฐาน ๕ ทา คือ ผางหลดศอก ผางไขอกและโยงผาง เพื่อให
รูจักประคองผางและการทรงตัว สําหรับผูแสดงแตเดิมใชผู ชายแสดง ตอมากําหนดใหผูหญิง
แสดงได โดยมี การปรับทารําใหมี ความออนช อยงดงาม เพื่อใหเหมาะกับเปนท าฟอนของ
ผูหญิง การแตงกายเลียนแบบมาจากการแตงกายในชีวิตประจําวั นของชาวไทลื้อ อุปกรณ ที่
ใชประกอบการแสดง คือ ผาง สําหรั บดนตรีประกอบที่สําคัญ คือ กลองจัยยะมงคล เพลง
ที่ ใช คือ เพลงออกศึ กและเพลงชนะศึกหรือเพลงขอฝนแสนห า เดิมเปนการแสดงในงาน
ประเพณีตอมาสามารถใชแสดงไดในงานทั่วไป