Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๒๒
ถึงแมจะไม พบหลักฐานสํ าคัญกล าวถึงที่มาของกลองบูชา แตดวยรูปลั กษณะที่ เหมื อนกับ
กลองไชยมงคล ทั้งขนาดของกลองลูกแม และกลองลูกตุบ เพี ยงแต อยู สลับขางกั นเท านั้ น
ก็นาจะอธิบายได เมื่อครั ้งอดีตกลองชนิดนี้จะตองมีอยู ประจําทุกวัด คราใดเมื่อใกลถึงวันพระ
หรือวั นสํ าคั ญทางพุทธศาสนา เช น วันวิสาขบู ชา วั นอาสาฬหบู ชา วั นมาฆบู ชาหรือ
กิจสําคัญ ๆ ของพระสงฆ ทางวัดก็จะมีการตีกลองบูชาเพื่อเปนอาณัติสัญญาณและเปนการ
เชิญชวนให ประชาชนหรือชาวบานที่ อยู ในหมูบานหรื อบริ เวณใกลเคียงหรือต างหมู บาน ได
รับทราบความเคลื่อนไหวและเขารวมในกิ จกรรมของทางวัดที่กําลั งจะมีขึ้น
วิธีการตี กลองบูชามีนัยที่น าสนใจ กลาวคือนอกจากเสียงที่ดังก องกังวานแลว ยังมี
ความหมายอันเปนนัยที่ ซอนเรนที่ ชาวลานนาในอดีตสามารถรูและเขาใจไดตรงกั น ซึ่งมี อยู
ดวยกันหลายรูปแบบ กลาวคือ
หากตีในทํ านองสาวหลับเตอะ หมายถึง เปนการบอกใหทราบวาภารกิจใดก็ตามที่
พวกหนุมสาวกําลั งกระทําอยูในขณะนี้ เชน กําลั งแตงดาจัดเตรียมขาวของเพื่อถวายพระให
รีบกระทําใหเสร็จและใหนอนแต หัวค่ํา เพราะวาวันพรุงนี้จะไดตื่ นแตเชา เพื่อมารวมกิจกรรม
ที่สําคัญกลาวคือทําบุญตักบาตรแดพระสงฆที่มาบิณฑบาตร
หากตีในทํ านองเสือขบตุ หมายถึ ง ให ชาวบานมาชวยกั นระแวดระวังดู แลความ
ปลอดภัยในบริเวณที่ พระสงฆกําลั งเจริญวิปสสนากรรมฐาน
หากตี ในทํานองลองนาน หมายถึง เชิญชวนใหชาวบานไปรวมในขบวนเรื อเพื่อไป
ทําบุญตามวัดตาง ๆ ที่ อยูหางไกล
หากตีในทํานองสุดธรรม หมายถึง การเสร็จสิ้นโดยสมบูรณในพิ ธีกรรมทางศาสนา
กลองมองเซิง เปนเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งของชาวเงี้ยว หรือชาวไทใหญ เปนที่นิยมกัน
ในจังหวัดแมฮองสอน เชียงใหม ลําพู น และลําปาง คํ าวา “มอง” หมายถึง “ฆอง”สวนคําวา
“เซิง” หมายถึงชุ ด คือ ฆองชุด ซึ่งมักใชฆองตั้งแต ๕ – ๙ ใบ ซึ่งแปลตามภาษาของไทใหญ
หรือชาวเงี้ยว สวนอีกนัยหนึ่ งคําวา “มองเซิง” แปลตามพจนานุกรมฉบับลานนาวา “ฆองชุด
จํานวน ๕ – ๙ ใบ ประกอบดวยแกน ถาโยกแกนจะตีฆองพรอมกันทุกใบ” การละเลนกลอง
มองเซิงนี้แพรสูลานนาไทยเปนเวลาชานานแลว ทั ้งนี้เพราะวาไทใหญ และอาณาจักรลานนา
มีอาณาเขตติดตอกัน
การตีกลองมองเซิง เปนศิลปะการแสดงพื้นบานที่มีรูปแบบการบรรเลงเฉพาะตัว จะ
ใชตีดําเนิ นสัญญาณตลอดตั้งแตเริ่ มตนจนจบ โดยมีฆองและฉาบเปนเครื่ องประกอบจั งหวะ
นิยมใชบรรเลงในงานรื่ นเริ งตาง ๆ และใชรวมขบวนแหงานบุ ญตาง ๆ อาทิงานบวชสามเณร