Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๑๑
จาบานดวยกุศโลบาย “เก็บผั กใสซา เก็บขาใสเมือง” กวาดตอนผูคน กลุมชนชาติ ตาง ๆ ทั้ ง
ไทลื้อ ไทเขิน ไทใหญ เงี้ยว มอญ ยวน มาฟนเมืองเชียงใหม พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา
จุฬาโลกมหาราชโปรดเกลาฯ สถาปนาพระยากาวิ ละขึ้นเป นพระยาวชิระปราการ เจาเมื อง
เชียงใหม โดยใหปกครองหัวเมืองฝายเหนือในฐานะประเทศราชของสยามและราชวงศเจาเจ็ ด
ตน ซึ่งเปนเชื้อสายของพระเจากาวิละ ก็ไดปกครองเมืองเชียงใหมและหัวเมืองตาง ๆ สืบตอมา
ในรัชสมั ยของพระบาทสมเด็จพระจุ ลจอมเกลาเจาอยูหัวมี การปฏิรูปการปกครองในลานนา
เปลี่ยนรูปแบบการปกครองมาเปนมณฑลพายัพ เป นกระบวนการยกเลิกประเทศราชลานนา
และผนวกเขาเปนสวนหนึ่งของสยามประเทศในที่สุด
หลั งจากคณะราษฎรเปลี่ ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ แลว ต อมา พ.ศ.
๒๔๗๖ รัฐบาลไดปรั บปรุงระเบียบบริหารราชการส วนภูมิภาคใหม โดยหนวยการปกครอง
ระดับมณฑลเทศาภิบาลจํ านวน ๑๘ แหงทั่วประเทศถูกยุบลง เหลือหนวยการปกครองระดับ
จังหวั ดเปนหน วยสูงสุด มณฑลพายัพสลายเปนจั งหวั ดตาง ๆ อยูตอนบนของประเทศ ซึ่งใน
ปจจุบันประกอบดวย ๘ จังหวั ด คือ เชียงใหม ลําพู น ลําปาง เชียงราย แพร นาน พะเยา และ
แมฮองสอน
การรวบรวมผู คนในยุค “เก็บผั กใสซา เก็บข าใสเมือง” ของพระเจากาวิละ เพื่อฟนฟู
เมืองเชียงใหม ภายหลังที่อาณาจักรลานนาตกอยูภายใตการปกครองของพมามากวา ๒๐๐
ป ทําใหเกิ ดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวั ฒนธรรมครั้งใหญ ขึ้นในดินแดนลานนา การกวาด
ตอนผูคนมาเปนพลเมืองในครั ้งนั้น ประกอบดวย ไทเขิน ไทลื้อ เงี้ยว ไทใหญ มอญ พมา และ
ไทยวน ฯลฯ การที่คนหลายเผาพั นธุมาตั้งหลักแหลงอยูในบริเวณเดียวกันหรือใกลกัน ยอม
เกิดการเคลื่ อนไหวปรับเปลี่ยนทางสั งคมและวัฒนธรรม จนเกิ ดเปนพวกเดียวกัน ดวยเหตุ นี้
คนไทยลานนาในเขตภาคเหนือตอนบนในทุกวันนี้ จะมีลักษณะเปนชนชาติ(Nation) ที่ประกอบ
ขึ้นมาจากการรวมตัวของชนเผา(Tribe) ตางๆ ในกรอบวัฒนธรรม(Culture) เดียวกัน (สุรพล
ดําริหกุล,๒๕๔๒:๑๐๙)
ลานนาเปนพื้นที่ อันอุดมไปดวยศิลปวั ฒนธรรมและประเพณี ประเพณีพื้นเมืองของ
ลานนา สะทอนใหเห็นวิถีชีวิต คติความเชื่อของชาวลานนาไดเปนอยางดี ประเพณีที่ สําคัญ ๆ
เชน
ประเพณีใสขั นดอก บูชาเสาอิ นทขีล เป นประเพณีประจําปของชาวเชี ยงใหม ที่ จะ
พรอมใจกั นเตรี ยมดอกไม เครื่องบู ชา มาจั ดเรียงใส ในตะกร า เพื่อทํ าการใส ขั นดอกหรือ
การถวายดอกไมบูชาเสาอินทขีล และสรงน้ําพระเจาฝนแสนห า ที่นําออกมาประดิ ษฐานไว